କନ୍ଯାଵସଥମାସାଦ୍ଯ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ (ଆଵସଥ୍ଯ)। ମନୋଃ ପ୍ରଜାପତେର୍ଲୋକାନାପ୍ନୋତି ଭରତର୍ଷଭ
କନ୍ୟାବାସଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମିତ ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ମଣୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ, ହେ ଭାରତର ସ୍ରେଷ୍ଠ।
କନ୍ଯାଯାଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଦାନମଣ୍ଵପି ଭାରତ । ତଦକ୍ଷଯମିତି ପ୍ରାହୁରୃଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
କନ୍ୟାସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ସେଇ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ନିଷ୍ଠାଵାସଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିଷ୍ଠାବାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଯେ ତୁ ଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ନିଷ୍ଠାଯାଃ ସଂଗମେ ନରାଃ । ତେ ଯାଂତି ନରଶାର୍ଦୂଲ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନାମଯମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଷ୍ଠାର ସଂଗମରେ ଦାନ କରନ୍ତି, ହେ ନରମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।
ତତ୍ରାଶ୍ରମୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵାଣୋ ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେଠାରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକ ଭୂରି ଫଳ ମିଳେ।
ଦେଵକୂଟଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଦେବକୂଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦେବ ଋଷିମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କୌଶିକସ୍ଯ ମୁନେର୍ହ୍ରଦମ୍ । ତତ୍ର ସିଦ୍ଧିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽଥ କୌଶିକଃ
ତାପରେ, ରାଜା, କୌଶିକ ମୁନିଙ୍କ ହ୍ରଦକୁ ଯିବା; ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ କୌଶିକ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଯତ୍ର ମାସଂ ଵସେଦ୍ଧୀରଃ କୌଶିକ୍ଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତନ୍ମାସେନାଧିଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଧୀର ଲୋକ କୌଶିକୀ ନଦୀ ପାଖରେ ଏକ ମାସ ରହେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ରହିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥଵରଂ ଚୈଵ ଯୋ ଵସେତ ମହାହ୍ରଦମ୍ । ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ଵିଂଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ଯେଉଁଠି ମହାହ୍ରଦ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ରହେ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥାଏ ଏବଂ ବହୁ ସୁନା ମିଳେ।
କୁମାରମଭିଗମ୍ଯାଥ ଵୀରାଶ୍ରମନିଵାସିନମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଶକ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବୀର କୁମାରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଯେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ।
ନଂଦିନ୍ଯାଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ କୂପଂ ତ୍ରିଦଶସେଵିତମ୍ । ନରମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି କୁରୂଦ୍ଵହ
ନନ୍ଦିନୀ ନଦୀ ପାଖରେ ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା କୂଆକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ତାହା ଲାଭ କରିପାରିବେ।
କାଲିକାସଂଗମେ ସ୍ନାତ୍ଵା କୌଶିକ୍ଯାରୁଣଯୋର୍ଯତଃ । ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
କାଳିକା, କୌଶିକୀ ଓ ଅରୁଣା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଉର୍ଵଶୀତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ତଥା ସୋମାଶ୍ରମଂ ବୁଧଃ । କୁଂଭକର୍ଣାଶ୍ରମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୂଜ୍ଯତେ ଭୁଵି ମାନଵଃ
ଉର୍ବଶୀ ତୀର୍ଥ ଓ ସୋମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ଏ ଭୂମିରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ତଥା କୋକାମୁଖେ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
କୋକାମୁଖରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ପୁରାତନମାନେ ଏହା ଦେଖିଥିଲେ।
ସକୃନ୍ନଦୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ କୃତାର୍ଥୋ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜଃ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଏକଥର ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମାତ୍ର, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।
ଋଷଭଦ୍ଵୀପମାସାଦ୍ଯ ସେଵ୍ଯ କ୍ରୌଂଚନିଷୂଦନମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵିମାନସ୍ଥୋ ଵିରାଜତେ
ଋଷଭଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, କ୍ରଉଞ୍ଚ ବିଧ୍ୱଂସୀଙ୍କୁ ସେବନ କରି, ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଦେବ ଯାନରେ ବସି ମଣିଷ ଅତି ମହିମା ଲାଭ କରେ।
ଔଦ୍ଯାନକଂ ମହାରାଜ ତୀର୍ଥଂ ମୁନିନିଷେଵିତମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ହେ ମହାରାଜ, ଅଉଦ୍ୟାନକ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠି ମୁନିମାନେ ପୂଜିଥାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସେଵିତମ୍ । ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୋତି ନରୋ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପୂଜିଥିଲେ, ମଣିଷ ଭୂରି ଫଳ ଲାଭ କରେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତଶ୍ଚଂପାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭାଗୀରଥ୍ଯାଂ କୃତୋଦକଃ । ଦଂଡାର୍ପଣଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ ଚମ୍ପାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଦଣ୍ଡାର୍ପଣକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ମିଳେ।
ଲାଵିଢିକାଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ପୁଣ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯନିଷେଵିତାମ୍ । ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୋତି ଵିମାନସ୍ଥଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯତେ
ତାପରେ, ପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ପୂଜିଥିବା ପବିତ୍ର ଲାବିଢିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଭୂରି ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଦେବ ଯାନରେ ବସି ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଅଥ ସଂଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ ଵିଦ୍ଯାଂତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ନରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଭଵେନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ତୀର୍ଥ, ତାହାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ରାମସ୍ଯ ଚ ପ୍ରସାଦେନ ତୀର୍ଥରାଜଂ କୃତଂ ପୁରା । ତଲ୍ଲୌହିତ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଂଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ରାମଙ୍କ କୃପାରେ ପୂର୍ବେ ତୀର୍ଥରାଜ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ସେଇ ଲୌହିତ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବହୁ ସୁନା ମିଳେ।
କରତୋଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଶକ୍ରଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ମଣିଷ କରତୋୟା ନଦୀ ପହଞ୍ଚି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।
ଗଂଗାଯାସ୍ତ୍ଵଥ ରାଜେଂଦ୍ର ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସଂଗମେ । ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଦଶଗୁଣଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷଣଃ
ହେ ରାଜା, ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
ଗଂଗାଯାସ୍ତୁ ପରଂ ଦ୍ଵୀପଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଃ ସ୍ନାତି ଭାରତ । ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵକାମମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ହେ ଭାରତ, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ।
ତତୋ ଵୈତରଣୀଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀଂ ପାପପ୍ରମୋଚନୀମ୍ । ଵିରଜଂ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଵିରାଜତି ଯଥା ଶଶୀ
ତାପରେ, ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ବିରଜା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମଣିଷ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ପ୍ରଭାଵେ ଚ କୁଲଂ ପୂତ୍ଵା ସର୍ଵପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁନାତି ସ୍ଵକୁଲଂ ନରଃ
ଏହାର ଶକ୍ତିରେ, ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ହଜାରଟି ଗାଈର ଫଳ ପାଇ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ପବିତ୍ର କରେ।
ଶୋଣସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିରଥ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ ନିଵସଞ୍ଛୁଚିଃ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଶୋଣ ଓ ଜ୍ୟୋତିରଥ୍ୟା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ରହି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଶୋଣସ୍ଯ ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଭଵେ କୁରୁପୁଂଗଵ । ଵଂଶଗୁଲ୍ମମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୋଣ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉତ୍ସରେ, ବଂଶ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଛୁଇଁଲେ, ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଋଷଭଂ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ କୋଶଲାଯାଂ ନରାଧିପ । ଵାଜିମେଧମଵାପ୍ନୋତି ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, କୋଶଳର ଋଷଭ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁ ମଣିଷ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।