ଦୌର୍ଵାସିକଂ ଵ୍ଯୋମତୀର୍ଥଂ ଚଂଦ୍ରତୀର୍ଥଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଚିଂତାଂଗଦେଶ୍ଵରଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାଧରେଶ୍ଵରମ୍
ଦୌର୍ବାସିକ, ବ୍ୟୋମ ତୀର୍ଥ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତାଙ୍ଗଦେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଵିଦ୍ୟାଧରେଶ୍ୱର ଅଛି।
କେଦାରତୀର୍ଥମୁଗ୍ରାଖ୍ଯଂ କାଲଂଜରମନୁତ୍ତମମ୍ । ସାରସ୍ଵତଂ ପ୍ରଭାସଂ ଚ ରୁଦ୍ରକର୍ଣହ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍
ଉଗ୍ର ନାମକ କେଦାର ତୀର୍ଥ, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳଞ୍ଜର, ସାରସ୍ୱତ, ପ୍ରଭାସ ଏବଂ ପବିତ୍ର ରୁଦ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ ଅଛି।
କୋକିଲାଖ୍ଯଂ ମହାତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥଂ ଚୈଵ ମହାଲଯମ୍ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ଗୋପ୍ରେକ୍ଷଂ ତୀର୍ଥଂ ଚୈଵମନୁତ୍ତମମ୍
କୋକିଳ ନାମକ ମହାତୀର୍ଥ, ମହାଳୟ ତୀର୍ଥ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷା ଏବଂ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉପଶାଂତଂ ଶିଵଂ ଚୈଵ ଵ୍ଯାଘ୍ରେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍ । ତ୍ରିଲୋଚନଂ ମହାତୀର୍ଥଂ ଲୋକାର୍କଂ ଚୋତ୍ତରାହ୍ଵଯମ୍
ଉପଶାନ୍ତ, ଶିବ ଏବଂ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟାଘ୍ରେଶ୍ୱର, ମହାତୀର୍ଥ ତ୍ରିଲୋଚନ, ଉତ୍ତର ନାମକ ଲୋକାର୍କ ଅଛି।
କପାଲମୋଚନଂ ତୀର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଵିନାଶନମ୍ । ଶୁକ୍ରେଶ୍ଵରଂ ମହାପୁଣ୍ଯମାନଂଦପୁରମୁତ୍ତମମ୍
କପାଳମୋଚନ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ନାଶ କରେ; ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଶୁକ୍ରେଶ୍ୱର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦପୁର ଅଛି।
ଏଵମାଦୀନି ତୀର୍ଥାନି ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତାନି ଵୈ । ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁଂ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି
ଏପରି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ବାରାଣସୀରେ ଅଛି; ଏହାମାନଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଵାରାଣସୀମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ବାରାଣସୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ସତତିତିଃ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯାଂ ତୀର୍ଥାନି ଚ ପ୍ରଭୋ । କଥିତାନି ସମାସେନ ତୀର୍ଥାନ୍ଯନ୍ଯାନି ସଂଶୃଣୁ
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ପ୍ରଭୁ, ବାରାଣସୀର ମହିମା ଏବଂ ସେଠାର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।'
ତତୋ ଗଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗମନାଦେଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚି ଏକାଗ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିଲେ, କେବଳ ଯିବାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ହେ ଭାରତ।
ଯତ୍ରାକ୍ଷଯ୍ଯଵଟୋ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ପିତୄଣାଂ ତତ୍ର ଵୈ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯଂ ଭଵତି ପ୍ରଭୋ
ସେଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ମହାନଦ୍ଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଅକ୍ଷଯାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଲ୍ଲୋକାନ୍କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ବଡ଼ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଓ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ତତୋ ବ୍ରହ୍ମସରୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମାରଣ୍ଯୋପସେଵିତମ୍ । ପୁଂଡରୀକମଵାପ୍ନୋତି ପ୍ରଭାତମିଵ ଶର୍ଵରୀ
ତାପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମସର ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ପଦ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେପରି ରାତି ପରେ ପ୍ରଭାତ ଆସେ।
ସରସି ବ୍ରହ୍ମଣା ତତ୍ର ଯୂପଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ । ଯୂପଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଝିଲିକରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଧେନୁକଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଏକାରାତ୍ରୋଷିତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍ତିଲଧେନୁକାମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧେନୁକକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏକ ରାତି ରୁହି, ତିଳର ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୋମଲୋକଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତତ୍ର ଚିହ୍ନଂ ମହାରାଜ ଅଦ୍ଯାପି ହି ନ ସଂଶଯଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୋମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କପିଲା ସହଵତ୍ସା ଵୈ ପର୍ଵତେ ଵିଚରତ୍ଯୁତଃ । ସଵତ୍ସାଯାଃ ପଦାନ୍ଯସ୍ଯା ଦୃଶ୍ଯଂତେଽଦ୍ଯାପି ଭାରତ
ଏଠାରେ ଏକ କପିଳା ଗାଈ ତାର ଛୁଆ ସହିତ ପାହାଡ଼ରେ ଘୁରୁଛି। ଏହି ଗାଈ ଓ ଛୁଆର ପଦଚିହ୍ନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ତେଷୂପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ପଦେଷୁ ନୃପସତ୍ତମ । ଯତ୍କିଂଚିଦଶୁଭଂ ପାପଂ ତତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ଭାରତ
ରାଜା, ସେଇ ପଦଚିହ୍ନରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଯେଉଁ କୌଣସି ଅଶୁଭ କିମ୍ବା ପାପ ଥାଏ, ସେ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତତୋ ଗୃଧ୍ରଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ଥାନଂ ଦେଵସ୍ଯ ଶୂଲିନଃ । ସ୍ନାଯାତ୍ତୁ ଭସ୍ମନା ତତ୍ର ସଂଗମ୍ଯ ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ତାପରେ ସେ ଗୃଧ୍ରବଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ଭଵେଚ୍ଚୀର୍ଣଂ ଵ୍ରତଂ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକମ୍ । ଇତରେଷାଂ ତୁ ଵର୍ଣାନାଂ ସର୍ଵପାପଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ଯଦି ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ତେବେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଗଚ୍ଛେତ ତତ ଉଦ୍ଯଂତଂ ପର୍ଵତଂ ଗୀତନାଦିତମ୍ । ସାଵିତ୍ରଂ ତୁ ପଦଂ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ସେ ଗୀତ ଓ ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଉଦୟ ପାହାଡ଼କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାବିତ୍ରୀ ପଦ ଦେଖାଯାଏ।
ତତ୍ର ସଂଧ୍ଯାମୁପାସୀତ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଉପାସ୍ତାହି ଭଵେତ୍ସଂଧ୍ଯା ତେନ ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକୀ
ସେଠାରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ବ୍ରତ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
ଯୋନିଦ୍ଵାରଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଵିଶ୍ରୁତଂ ଭରତର୍ଷଭ । ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ପୁରୁଷୋ ଯୋନିସଂକଟାତ୍
ସେଠାରେ ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋନିଦ୍ୱାର ଅଛି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାକୁ ଗଲେ, ମଣିଷ ଜନ୍ମର କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣାଵୁଭୌ ପକ୍ଷୌ ଗଯାଯାଂ ଯୋ ଵସେନ୍ନରଃ । ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ ରାଜନ୍କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ନର ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଇଁ ପକ୍ଷରେ ଗୟାରେ ରୁହେ, ସେ ସପ୍ତମ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବାରକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯପ୍ଯେକୋ ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଅନେକ ପୁଅ ଚାହିଁବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ମାତ୍ର ଏକ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯାଏ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ କରେ, କିମ୍ବା ନୀଳ ବୃଷ ଛାଡ଼େ, ତେବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।
ତତଃ ଫଲ୍ଗୁଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ରାଜଂସ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପରମାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ତୀର୍ଥସେବୀ ଲୋକ ଫଳ୍ଗୁ ନଦୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଧର୍ମପୃଷ୍ଠଂ ସମାହିତଃ । ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ମହାରାଜ ନିତ୍ଯମାସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତାପରେ, ରାଜା, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଧରି ଧର୍ମପୃଷ୍ଠକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ମହାରାଜ, ଧର୍ମ ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଧର୍ମ୍ମଂ ତତ୍ରାଭିସଂଗମ୍ଯ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ତାପରେ, ରାଜା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣମର୍ଚଯେନ୍ନିଯତଵ୍ରତଃ । ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଭାରତ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିୟମିତ ବ୍ରତ ଧରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦୁଇଁ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ, ଭାରତବଂଶୀ।
ତତୋ ରାଜଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତତସ୍ତତ୍ର କକ୍ଷୀଵାନିଵ ମୋଦତେ
ତାପରେ, ତୀର୍ଥସେବୀ ରାଜା ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଯେପରି ମଳିନ ବସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଖୁସି ହୁଏ, ସେପରି ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଯକ୍ଷିଣ୍ଯା ନୈତ୍ଯକଂ ତତ୍ର ପ୍ରାଗଗ୍ନିପୁରୁଷଃ ଶୁଚିଃ । ଯକ୍ଷିଣ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦେନ ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ସେଠାରେ, ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମିତ ହୋମ କରେ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଅଛି, ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।