ଯୋ ଦଦାତି ହରେର୍ଧୂପଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂଭଵମ୍ । ଶତକ୍ରତୁସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଲଭତେ ଗୋଶତଂ ଫଲମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତ ହରିଙ୍କୁ ତୁଳସୀ କାଠରୁ ତିଆରି ଧୂପ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶତଗୋ ଦାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପଚ୍ଯତେ ଯସ୍ତୁ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା । ମେରୁତୁଲ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତଂ ତଦନ୍ନଂ କେଶଵସ୍ଯ ହି
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ନୈବେଦ୍ୟ ପକାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ଭୋଗ କେଶବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଭୋଗ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ମୂଲ୍ୟବାନ ହୁଏ।
ତୁଲସୀପାଵକେନାଥ ଯୋ ଦୀପଂ କୁରୁତେ ହରେଃ । ଦୀପଲକ୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ଜଳାନ୍ତି, ସେ ଲକ୍ଷ ଦୀପ ଜଳାଇବାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ନ ତେନ ସଦୃଶୋ ଲୋକେ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଭୁଵି ଦୃଶ୍ଯତେ । ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଚଂଦନମ୍
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁଳସୀ କାଠର ଚନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ସ ଜାଯତେ କୃପାପାତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵାଡଵସତ୍ତମ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟାର ପାତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଘୋଡା।
ତୁଲସୀଦାରୁଜାତେନ ଚଂଦନେନ କଲୌ ହରିମ୍ । ଵିଲିପ୍ଯ ଭକ୍ତିତୋ ନିତ୍ଯଂ ରମତେ ହରିସନ୍ନିଧୌ
ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିତ୍ୟ ତୁଳସୀ କାଠର ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗମାରା ହୁଏ, ସେ ହରିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ତୁଲସୀପଂକଲିପ୍ତାଂଗଃ କୁରୁତେ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜନମ୍ । ପୂଜାଶତଦିନୈକାହ୍ନା ଲଭ୍ଯତେ ଗୋଶତଂ ଫଲମ୍
ଯିଏ ତୁଳସୀ ଲେପ ଲଗାଇ ଶରୀରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ଏକ ଦିନରେ ଶତଦିନ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଶତଗୋ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଵିଲେପାର୍ଥେ ତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଚଂଦନମ୍ । ମଂଦିରେ ତିଷ୍ଠତେ ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ମାରିବା ପାଇଁ ତୁଳସୀ କାଠର ଚନ୍ଦନ ମନ୍ଦିରରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ସମୟରେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ।
ତିଲପ୍ରସ୍ଥାଷ୍ଟକଂ ଦତ୍ଵା ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ତତ୍ଫଲଂ ଜାଯତେ ପୁଂସାଂ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ଦାନ କରନ୍ତି, ଯେପରିମାଣେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ମିଳେ।
ଯୋ ଦଦାତି ପିତୄଣାଂ ତୁ ପିଂଡେ ତୁଲସିସଂଭଵମ୍ । ଦଲଂ ସଂଜାଯତେ ତୃପ୍ତିଃ ପତ୍ରେ ପତ୍ରେ ଶତାବ୍ଦିକା
ଯିଏ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତୁଳସୀ ମିଶିତ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃ ପାତ୍ର ପ୍ରତି ପତ୍ର ପ୍ରତି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ।
ତୁଲସୀମୂଲମୃତ୍ସ୍ନୈଵ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଶେଷତଃ । ତେନ ତୀର୍ଥେ କୃତଂ ସ୍ନାନଂ ଯାଵଚ୍ଚାଂଗେ ଚ ମୃତ୍ତିକା
ଯିଏ ବିଶେଷକରି ତୁଳସୀ ମୂଳର ମାଟିରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମାଟି ଦେହରେ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ତଦୀଯ ଯାତୁ ମଂଜର୍ଯା ପୂଜନଂ ଚ କରୋତି ଯଃ । ନାନାପୁଷ୍ପୈଃ କୃତା ପୂଜା ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ରଦିଵାକରୌ
ଯିଏ ତୁଳସୀ ଗଛର ମଞ୍ଜରୀ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେହି ପୂଜା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିରହେ।
ଯସ୍ମିନ୍ଗୃହେଽଵତିଷ୍ଠେତ ତୁଲସୀ ଵୃକ୍ଷଵାଟିକା । ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାତକମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଲଯଂ ଯାତି ଦର୍ଶନେନୈଵ ନାରଦ
ଯେଉଁ ଘରେ ତୁଳସୀ ଗଛ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଛୁଇଁବା ମାତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଆଦି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ନାରଦ, କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ- ଅଥାନ୍ଯତ୍ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ । ନ କସ୍ଯାପି ଚ କଥିତଂ ଶୃଣୁ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମ
ମହାଦେବ କହିଲେ— ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ କିଛି କହିବି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣ। ଏହା କେହିଁଠି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହାଯାଇନାହିଁ, ହେ ଦେବଋଷି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହା ଶୁଣ।
ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଗୃହେ ଗ୍ରାମେ ଵନେ ଵା ତୁଲସୀ ଭଵେତ୍ । ତତ୍ର ତତ୍ର ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଚ ଵସେଦ୍ଧରିଃ
ଯେଉଁଠି ଘର, ଗାଁ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁଳସୀ ଥାଏ, ସେଠାରେ ସେଠାରେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଗୃହେ ତସ୍ମିନ୍ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ନାଯୋଗୋ ବଂଧୁସଂଭଵଃ । ନ ଦୁଃଖଂ ନ ଭଯଂ ରୋଗସ୍ତୁଲସୀ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଗ, ଦୁଃଖ, ଭୟ କିମ୍ବା ରୋଗ ନାହିଁ।
ସର୍ଵତ୍ର ତୁଲସୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଵିଶେଷତଃ । ସଂନିଧୌ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ରୋପଣାତ୍ପୃଥିଵୀତଲେ
ସମସ୍ତଠିରେ ତୁଳସୀ ପବିତ୍ର, ବିଶେଷକରି ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ; ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତୁଳସୀ ରୋପଣ କଲେ,
ତେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ନିତ୍ଯଂ ତୁଲସ୍ଯାରୋପଣେ କୃତେ । ଉତ୍ପାଦାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ରୋଗାନ୍ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନ୍ଯନେକଶଃ । ତୁଲସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚିତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ହଂତ ଶାଂତିକରୋ ହରିଃ
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମ ନିଶ୍ଚିତ; ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତୁଳସୀକୁ ପୂଜିଲେ, ହରି ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦୂର କରି ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତୁଲସୀଗଂଧମାଘ୍ରାଯ ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ମାରୁତଃ । ଦିଶୋ ଦଶ ଚ ତାଃ ପୂତା ଭୂତଗ୍ରାମଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧଃ
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀର ସୁଗନ୍ଧ ବାତାସରେ ଚାଲିଯାଏ, ସେଠାରେ ଦଶଦିଗ ଓ ଚାରିପ୍ରକାର ଜୀବମାନେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଯସ୍ମିନ୍ଗୃହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁଲସୀମୂଲମୃତ୍ତିକା । ସର୍ଵଦା ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଶ୍ଚ ଶିଵୋ ହରିଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁ ଘରେ ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳ ମାଟି ରହିଥାଏ, ସେଠା ସବୁବେଳେ ଦେବତାମାନେ, ଶିବ ଓ ହରି ବସିଥାନ୍ତି।
ତୁଲସୀଵନଜା ଛାଯା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଭଵେଦ୍ଦିଵଜ । ତର୍ପଣଂ କୁରୁତେ ତତ୍ର ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍
ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ବନର ଛାୟା ପଡ଼ିଥାଏ, ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ତର୍ପଣ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ମୂଲେ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ଯେ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ମଂଜର୍ଯାଂ ଵସତେ ରୁଦ୍ରଃ ତୁଲସୀ ତେନ ପାଵନୀ
ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦେବ, ଏବଂ ମଞ୍ଜରୀରେ ରୁଦ୍ର ବସିଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ତୁଳସୀ ପବିତ୍ର କରୁଥାଏ।
ଵିନା ଯସ୍ତୁଲସୀଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଧ୍ଯାକାଲେ ତୁ ମାର୍ଜନମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ରାକ୍ଷସହୃତଂ ନରକଂ ଚ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯିଏ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ତୁଳସୀ ବିନା ଶୁଦ୍ଧି କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି ଓ ସେ ନରକକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ତୁଲସୀପତ୍ରଗଲିତଂ ତୋଯଂ ଯଃ ଶିରସାଵହେତ୍ । ଗଂଗାଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଶତଧେନୁଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ତୁଳସୀ ପତ୍ରରୁ ଝରିଥିବା ପାଣି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେ ଗଙ୍ଗାର ଫଳ ଓ ଶତଗାଈର ଫଳ ପାଏ।
ଶିଵାଲଯେ ଵିଶେଷେଣ ରୋପଯେତ୍ତୁଲସୀଂ ଯଦି । ବୀଜସଂଖ୍ଯା ଵସେତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ଯୁଗସଂଖ୍ଯଯା
ଯଦି କେହି ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ତୁଳସୀ ଗଛ ଲଗାଏ, ଯେତେ ଟିଏ ବିଜ ହେବ, ସେତେ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥାଏ।
ଉମଯା ତୁ ପୁରା ଦେଵି ଶଂକରାର୍ଥଂ ହିମାଲଯେ । ରୋପିତାଃ ଶତଵୃକ୍ଷାସ୍ତୁ ତୁଲସ୍ଯାଃ ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍
ହେ ଦେବୀ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଉମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ହିମାଳୟରେ ଶତ ତୁଳସୀ ଗଛ ଲଗାଇଥିଲେ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପର୍ଵଣ୍ଯଵସରେ ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରାଵଣେ ଚାଥ ରୋପଯେତ୍ । ସଂକ୍ରାଂତିଦିଵସେ ଚୈଵ ତୁଲସୀ ଚାତିପୁଣ୍ଯଦା
ଯିଏ ପର୍ବପର୍ବାଣି, ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ କିମ୍ବା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ ତୁଳସୀ ଲଗାଏ, ତୁଳସୀ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ତୁଲସୀଂ ପୂଜଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦରିଦ୍ର ଈଶ୍ଵରୋ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵସିଦ୍ଧିକରାମୂର୍ତିଃ କୃଷ୍ଣଃ କୀର୍ତିଂ ଦଦାତି ଚ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା କୃଷ୍ଣ ତାକୁ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ତତ୍ର ସଂନିହିତୋ ହରିଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଶତାଧିକମ୍
ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ରହିଛି, ସେଠାରେ ହରି ସାକ୍ଷାତ୍ ବସିଥାନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିଲେ ବାରାଣସୀର ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଯାଗଂ ଚ ନୈମିଷାରଣ୍ଯମେଵ ଚ । ତସ୍ଯ କୋଟିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରୟାଗ ଓ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କଲେ, ସେଠାରେ କୋଟିଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।