ତତ୍ସଂଗତିର୍ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାପାତକନାଶିନୀ । ଵିଶ୍ରାଂତା ଗୃହିଣୋ ଗେହେ ସଂତୁଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ
ଏହିପରି ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଘରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସହିତ ରହି, ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଆଜନ୍ମସଂଚିତଂ ପାପଂ ନାଶଯଂତୀକ୍ଷଣେନ ଵୈ । ସଂଚିତଂ ଯଦ୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ପାପମାମରଣାଂତିକମ୍
ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚିତ ପାପ, ସେଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଗୃହସ୍ଥ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ପାପ କରିଥାଏ—
ଵିନିର୍ଦହତି ତତ୍ସର୍ଵମେକରାତ୍ରୋଷିତୋ ଯତିଃ । ସ୍ଵଭ୍ରାତ୍ରେ ଦେହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନରକାଦ୍ଯେନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଯତୀ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି।
ଇତି ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଦୌ ପୁଣ୍ଯଂ ସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା ଭ୍ରାତା ନିରଯାତ୍ସୋଽପି ନିର୍ଗତଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ। ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷେଣ ପୂଜିତୌ ଚ ଦିଵଂଗତୌ । ତାଭ୍ଯାଂ ସଂପୂଜିତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଗତୋ ଦୂତୋ ଯଥାଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୂତ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଅଖିଲଭୁଵନବୋଧଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ନିଗମଵଚନତୁଲ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରୋ ନିଶମ୍ଯ । ସ୍ଵକୃତସୁକୃତଦାନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ତାରଯିତ୍ଵା ସୁରପତିଵରଲୋକଂ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗାମ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଦେବଦୂତଙ୍କ କଥା, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରବାଣୀ ସମାନ, ବଣିକପୁତ୍ର ଶୁଣି, ନିଜର କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରି ଭାଇକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଏବଂ ସେ ଭାଇ ସହ ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଇତିହାସମିମଂ ରାଜନ୍ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି । ସ ଗୋସହସ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଶୋକୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଏହି ଇତିହାସ ଯେ କୌଣସି ରାଜବଂଶୀ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ଦୁଃଖରହିତ ହୁଏ।
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସୁଗଂଧଂଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ନାରଦ କହିଲେ— ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ରୁଦ୍ରାଵର୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାପରେ, ହେ ନରାଧିପ, ତୀର୍ଥସେବୀ ଲୋକେ ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଗଂଗାଯାଶ୍ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ । ସ୍ନାତୋଽଶ୍ଵମେଧମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତ୍ର କର୍ଣହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶଂକରମ୍ । ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠି କର୍ଣ୍ଣହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, କେବେ ଦୁର୍ଗତି ମିଳେ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତଃ କୁବ୍ଜାମ୍ରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ତାପରେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ତୀର୍ଥସେବୀ କୁବ୍ଜାମ୍ରକକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ଅରୁଂଧତୀଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ସାମୁଦ୍ରକମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ଯେ ରାଜା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଗଛ ତଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ସାମୁଦ୍ରକ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ପରେ,
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଵିଂଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତ୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ସେ ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ଯମୁନାପ୍ରଭଵଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯାମୁନମ୍
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ଯମୁନା ନଦୀର ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯମୁନା ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଦର୍ଵୀସଂକ୍ରମଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ବୀସଂକ୍ରମଣ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି,
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ସିଂଧୋଶ୍ଚ ପ୍ରଭଵଂ ଗତ୍ଵା ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଲାଭ କରି ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ସିଂଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ,
ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀଃ ପଂଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଅଥ ଦେଵୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନରଃ ପରମଦୁର୍ଗମାମ୍
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି, ବହୁ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚୌଶନସୀଂ ଗତିମ୍ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚୈଵ ଭାରତ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଲାଭ କରି, ଉଶନାସୀ ପଥକୁ ପାଇଥାଏ; ଋଷିକୁଳ୍ୟା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାରତ,
ଵସିଷ୍ଠଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଋଷିଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷିକୁଳ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଥାଏ।
ଯଦି ତତ୍ର ଵସେନ୍ମାସଂ ଶାକାହାରୋ ନରାଧିପ । ଭୃଗୁତୁଂଗଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯଦି ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ରହି, କେବଳ ଶାକ ଖାଇଥାଏ, ରାଜା, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଗତ୍ଵା ଵୀରପ୍ରମୋକ୍ଷଂ ଚ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । କାର୍ତିକମାଘଯୋଶ୍ଚୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ବୀରପ୍ରମୋକ୍ଷକୁ ଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; କାର୍ତିକ ଓ ମାଘ ମାସରେ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି,
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ । ତତଃ ସଂଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ; ତାପରେ ସଂଧ୍ୟା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନର ତୀର୍ଥ ପାଇଥାଏ।
ଉପସ୍ପୃଶେତ୍ସ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵାସାଂ ପାରଗୋ ଭଵେତ୍ । ମହାଶ୍ରମେ ଵସେଦ୍ରାତ୍ରିଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନେ
ସେଠାରେ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଅନ୍ତି; ମହାଶ୍ରମରେ ଏକ ରାତି ରହି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଏକକାଲଂ ନିରାହାରୋ ଲୋକାନ୍ସଂଵସତେ ଶୁଭାନ୍ । ଷଷ୍ଠକାଲୋପଵାସେନ ମାସମୁଷ୍ଯ ମହାଲଯେ
ଏକ ଥର ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, ଶୁଭ ଲୋକମାନଙ୍କ ସଂଗରେ ବାସ କରନ୍ତି; ମହାଳୟରେ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଛଅ ଥର ଉପବାସ କରି,
ତୀର୍ଣସ୍ତାରଯତେ ଜଂତୂନ୍ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାହେଶ୍ଵରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପରଂ ସୁରନମସ୍କୃତମ୍
ସେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ; ପୁଣ୍ୟ ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି,
କୃତାର୍ଥଃ ସର୍ଵକୃତ୍ଯେଷୁ ନ ଶୋଚେନ୍ମରଣଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଂଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ମନ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ବହୁ ସୁନା ଲାଭ କରିଥାଏ।
ଅଥ ଵେତସିକାଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ପିତାମହନିଷେଵିତାମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗତିଂ ଚ ପରମାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାପରେ ବେତସିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉପାସନା କରିଥିଲେ; ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଥାଏ।
ଅଥ ସୁଂଦରିକାଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତାମ୍ । ରୂପସ୍ଯ ଭାଗୀ ଭଵତି ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ତାପରେ ସୁନ୍ଦରିକା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ପୁରାତନ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଥିବା ପରି, ସେ ରୂପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣିକାଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ପଦ୍ମଵର୍ଣେନ ଯାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏକାଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, ପଦ୍ମର ରଙ୍ଗର ଯାନରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।