ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ତଥା । ଅଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ମେ ସନାଥୋଽଦ୍ଯାସ୍ମି ପାଵନଃ
‘ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଆଜି ମୋର ଜୀବନ ସାର୍ଥକ; ଆଜି ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଆଜି ମୁଁ ନାଥପ୍ରାପ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ହେଲି।’
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଗୃହଂ ଧନ୍ଯଂ ଧନ୍ଯା ଅଦ୍ଯ କୁଟୁଂବିନଃ । ମମାଦ୍ଯ ପିତରୋ ଧନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଗାଵଃ ଶ୍ରୁତଂ ଧନମ୍
‘ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଘର ଧନ୍ୟ, ମୋ ପରିବାର ଧନ୍ୟ; ଆଜି ମୋ ପିତୃପୁରୁଷ ଧନ୍ୟ, ଧନ୍ୟ ମୋ ଗାଈ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଧନ।’
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ଭଵତାଂ ପାଦୌ ତାପତ୍ରଯହରୌ ମଯା । ଭଵତାଂ ଦର୍ଶନଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଧନ୍ଯସ୍ଯୈଵ ହରେରିଵ
‘ମୁଁ ତୁମ ଚରଣ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ; ତୁମେ ଦେଖିବା ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ଧନ୍ୟ ଅନୁଭବ।’
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ତୁ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ତଥା । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ତଦା
ଏଭଳି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇ, ତାହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଥିଲା, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ଯତ୍ର ପାଦୋଦକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିରସା ଧୃତମ୍ । ଗଂଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଭାଵପୁରଃସରମ୍
ଯେଉଁଠି ବଣିକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ହୃଦୟରେ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି ମୁଣ୍ଡରେ ଧରେ, ସେଠି ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ—
ସଂପୂଜ୍ଯ ସୁଂଦରାନ୍ନେନ ଭୋଜିତା ଯତଯସ୍ତଥା । ତୃପ୍ତାଃ ପରମହଂସାସ୍ତେ ଵିଶ୍ରାଂତା ମଂଦିରେ ନିଶି
ସେଠି ଯତୀମାନେ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଖାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ରାତିରେ ମନ୍ଦିରରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି।
ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ମତମ୍ । ତେଷାମାତିଥ୍ଯଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜାତଂ ଯତ୍ତେ ଵିଶାଂଵର
ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସବୁ ଆଲୋକର ଆଲୋକ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରସହସ୍ରେଣ ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମ୍ଯହଂ ଖଲୁ । ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଏହି ପୁଣ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣନା ହଜାରଟି ମୁହଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ।
ମତିମତ୍ସୁ ସୁରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନରେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଜାତଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵିଦ୍ଵତ୍ସୁ କୃତବୁଦ୍ଧଯଃ
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମା; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟବାନ; ପାଣ୍ଡିତ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ।
କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ କର୍ତାରଃ କର୍ତୃଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ । ଅତଏଵ ସୁପୂଜ୍ଯାସ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ। ଏହିପରି, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ସଂଗତିର୍ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାପାତକନାଶିନୀ । ଵିଶ୍ରାଂତା ଗୃହିଣୋ ଗେହେ ସଂତୁଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ
ଏହିପରି ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଘରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସହିତ ରହି, ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଆଜନ୍ମସଂଚିତଂ ପାପଂ ନାଶଯଂତୀକ୍ଷଣେନ ଵୈ । ସଂଚିତଂ ଯଦ୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ପାପମାମରଣାଂତିକମ୍
ଜନ୍ମଠାରୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚିତ ପାପ, ସେଠାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଗୃହସ୍ଥ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ପାପ କରିଥାଏ—
ଵିନିର୍ଦହତି ତତ୍ସର୍ଵମେକରାତ୍ରୋଷିତୋ ଯତିଃ । ସ୍ଵଭ୍ରାତ୍ରେ ଦେହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନରକାଦ୍ଯେନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଯତୀ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ। ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି।
ଇତି ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଦୌ ପୁଣ୍ଯଂ ସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା ଭ୍ରାତା ନିରଯାତ୍ସୋଽପି ନିର୍ଗତଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ। ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷେଣ ପୂଜିତୌ ଚ ଦିଵଂଗତୌ । ତାଭ୍ଯାଂ ସଂପୂଜିତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଗତୋ ଦୂତୋ ଯଥାଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୂତ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।
ଅଖିଲଭୁଵନବୋଧଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ନିଗମଵଚନତୁଲ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରୋ ନିଶମ୍ଯ । ସ୍ଵକୃତସୁକୃତଦାନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ତାରଯିତ୍ଵା ସୁରପତିଵରଲୋକଂ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗାମ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଦେବଦୂତଙ୍କ କଥା, ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରବାଣୀ ସମାନ, ବଣିକପୁତ୍ର ଶୁଣି, ନିଜର କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରି ଭାଇକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଏବଂ ସେ ଭାଇ ସହ ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଇତିହାସମିମଂ ରାଜନ୍ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି । ସ ଗୋସହସ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଶୋକୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଏହି ଇତିହାସ ଯେ କୌଣସି ରାଜବଂଶୀ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, ସେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ଦୁଃଖରହିତ ହୁଏ।
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସୁଗଂଧଂଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ନାରଦ କହିଲେ— ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ରୁଦ୍ରାଵର୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାପରେ, ହେ ନରାଧିପ, ତୀର୍ଥସେବୀ ଲୋକେ ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଗଂଗାଯାଶ୍ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ । ସ୍ନାତୋଽଶ୍ଵମେଧମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତ୍ର କର୍ଣହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶଂକରମ୍ । ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠି କର୍ଣ୍ଣହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, କେବେ ଦୁର୍ଗତି ମିଳେ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତଃ କୁବ୍ଜାମ୍ରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ତାପରେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ତୀର୍ଥସେବୀ କୁବ୍ଜାମ୍ରକକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ଅରୁଂଧତୀଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ସାମୁଦ୍ରକମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ଯେ ରାଜା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଗଛ ତଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ସାମୁଦ୍ରକ ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ପରେ,
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଵିଂଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତ୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ସେ ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ଯମୁନାପ୍ରଭଵଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯାମୁନମ୍
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ ଏବଂ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ଯମୁନା ନଦୀର ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯମୁନା ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଦର୍ଵୀସଂକ୍ରମଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ବୀସଂକ୍ରମଣ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି,
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ସିଂଧୋଶ୍ଚ ପ୍ରଭଵଂ ଗତ୍ଵା ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଲାଭ କରି ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଏ; ସିଂଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ସକୁ ପହଞ୍ଚି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ,
ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀଃ ପଂଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଅଥ ଦେଵୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନରଃ ପରମଦୁର୍ଗମାମ୍
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି, ବହୁ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚୌଶନସୀଂ ଗତିମ୍ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚୈଵ ଭାରତ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ଲାଭ କରି, ଉଶନାସୀ ପଥକୁ ପାଇଥାଏ; ଋଷିକୁଳ୍ୟା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାରତ,
ଵସିଷ୍ଠଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଋଷିଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଷିକୁଳ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପାଇଥାଏ।