ଭୂଚକ୍ରଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ସଶୈଲଵନକାନନମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯା ଯୋ ମୂଲ୍ଯମୁତ୍ପାଦଯେନ୍ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ମୂଲ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପରିସର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଦେଇଥାଆନ୍ତି।
ଵିକ୍ରେତା ଚାନୁମଂତା ଯଃ ପରୀକ୍ଷାସୁ ଚ ମୋଦତେ । ତେ ସର୍ଵେ ନରକଂ ଯାଂତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶିଳା ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ମଞ୍ଜୁରି କରନ୍ତି କିମ୍ବା ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତଃ ସଂଵର୍ଜଯେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ଚକ୍ରସ୍ଯ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯମ୍ । ବହୁନୋକ୍ତେନ କିଂ ଵୈଶ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପାପଭୀରୁଣା
ସେହିପାଇଁ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶିଳାର କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟ ରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ପାପକୁ ଭୟ କରି ବ୍ୟାପାରୀ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ମରଣଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵପାପହରଂ ହରେଃ । ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ନରୋ ଘୋରମରଣ୍ଯେ ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା, ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବା ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଏକ ତପସ୍ୟା। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ତପ କରେ,
ଯତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ତନ୍ନତ୍ଵା ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍ । କୃତ୍ଵାପି ବହୁଶଃ ପାପଂ ନରୋ ମୋହସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ନ ଯାତି ନରକଂ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵପାପହରଂ ହରିମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ଅଛି,
ତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମାନୁକୀର୍ତନାତ୍ । ଦେଵଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯେ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି,
ନ ତେଷାଂ ଯମସାଲୋକ୍ଯଂ ନ ତେ ସ୍ଯୁର୍ନରକୌକସଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୁରୁଷୋ ଵୈଶ୍ଯ ଶିଵନିଂଦାଂ କରୋତି ଯଃ
ସେମାନେ କେବେ ୟମର ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କେବେ ନରକରେ ବସନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ,
ନ ଵିଂଦେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ସ ଯାତି ନରକଂ ମହତ୍ । ଉପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀମେକାଂ ପ୍ରସଂଗେନାପି ମାନଵଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ନରକକୁ ଯାଏ। ଏକ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ମଣିଷ ରଖେ,
ନ ଯାତି ଯାତନାଂ ଯାମୀମିତି ଲୋମଶତଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ନେଦୃଶଂ ପାଵନଂ କିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେ ୟମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ଲୋମଶ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣାଯାଇଛି। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଏପରି ପବିତ୍ର କିଛି ଅଛି ନାହିଁ।
ଉଭଯଂ ପଦ୍ମନାଭସ୍ଯ ଦିନଂ ପାତକନାଶନମ୍ । ତାଵତ୍ପାପାନି ଦେହେଽସ୍ମିନ୍ଵସଂତୀହ ଵିଶାଂଵର
ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଦୁଇଟି ଦିନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ। ରାଜା, ଏହି ଶୁଭ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ଏହି ଦେହରେ ରହିଥାଏ।
ଯାଵନ୍ନୋପଵସେଜ୍ଜଂତୁଃ ପଦ୍ମନାଭଦିନଂ ଶୁଭମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଶୁଭ ଦିନ ଉପବାସ କରେ ନାହିଁ, ତେବେ ହଜାର ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ଶତାଧିକ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ
ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହଂତି ଷୋଡଶୀମ୍ । ଏକାଦଶେଂଦ୍ରିଯୈଃ ପାପଂ ଯତ୍କୃତଂ ଵୈଶ୍ଯ ମାନଵୈଃ
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଏକ ଷୋଡ଼ଶ ଅଂଶ ସମାନ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏକାଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁ ପାପ କରନ୍ତି,
ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଏକାଦଶୀସମଂ କିଂଚିତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏକାଦଶୀ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ କିଛି ନାହିଁ।
ଵ୍ଯାଜେନାପି କୃତା ଯୈସ୍ତୁ ଵଶଂ ଯାଂତି ନ ଭାସ୍କରେଃ । ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷପ୍ରଦା ହ୍ଯେଷା ଶରୀରାରୋଗ୍ଯଦାଯିନୀ
ଯେଉଁମାନେ ଚଳ କରି ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଶରୀରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ସୁକଲତ୍ରପ୍ରଦା ହ୍ଯେଷା ଜୀଵତ୍ପୁତ୍ରପ୍ରଦାଯିନୀ । ନ ଗଂଗା ନ ଗଯା ଵୈଶ୍ଯ ନ କାଶୀ ନ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ଏହି ଦିନ ଭଲ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଓ ଜୀବନ୍ତ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ। ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍କର କୁହାଯାଏ,
ନ ଚାପି ଵୈଷ୍ଣଵଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ତୁଲ୍ଯଂ ହରିଦିନେନ ତୁ । ଯମୁନା ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନ ତୁଲ୍ଯା ହରିଦିନେନ ତୁ
କିମ୍ବା କୌଣସି ବୈଷ୍ଣବ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଦିନ ସମାନ ନୁହେଁ। ଯମୁନା କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ମଧ୍ୟ ହରିଦିନ ସମାନ ନୁହେଁ।
ଅନାଯାସେନ ଯେନାତ୍ର ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍ । ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତ୍ଵା ସମୁପୋଷ୍ଯ ହରେର୍ଦିନେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ସହଜରେ ବୈଷ୍ଣବ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ସେହି ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ରାତିରେ ଜାଗି ଉପବାସ କରି।
ଦଶ ଵୈ ପୈତୃକେ ପକ୍ଷେ ମାତୃକେ ଦଶ ପୂର୍ଵଜାଃ । ପ୍ରିଯାଯା ଦଶ ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ତାନୁଦ୍ଧରତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ପିତୃପକ୍ଷରୁ ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ, ମାତୃପକ୍ଷରୁ ଦଶଜଣ ଓ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଦଶଜଣ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ଵୈଶ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଦ୍ଵଂଦ୍ଵସଂଗ ପରିତ୍ଯକ୍ତା ନାଗାରି କୃତକେତନାଃ । ସ୍ରଗ୍ଵିଣଃ ପୀତଵସନାଃ ପ୍ରଯାଂତି ହରିମଂଦିରମ୍
ଯେମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ଘରେ ରୁହନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜେ ନିଜେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଛନ୍ତି, ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ଓ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି ହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ବାଲତ୍ଵେ ଯୌଵନେ ଵାପି ଵାର୍ଦ୍ଧକେ ଵା ଵିଶାଂଵର । ଉପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀଂ ନୂନଂ ନୈତି ପାପୋଽତିଦୁର୍ଗତିମ୍
ବାଳ୍ୟବସ୍ଥା, ଯୌବନ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖଦ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ।
ଉପୋଷ୍ଯେହ ତ୍ରିରାତ୍ରାଣି କୃତ୍ଵା ଵା ତୀର୍ଥମଜ୍ଜନମ୍ । ଦତ୍ଵା ହେମତିଲାନ୍ଗାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାଂତୀହ ମାନଵାଃ
ଏଠାରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସୁନା ଓ ତିଳ ଦାନ କଲେ, ଏଠିରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପାଇଥାଏ।
ତୀର୍ଥେ ସ୍ନାଂତି ନ ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ଦତ୍ତଂ କାଂଚନଂ ଚ ଯୈଃ । ନୈଵ ତପ୍ତଂ ତପଃ କିଂଚିତ୍ତେ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵତ୍ର ଦୁଃଖିତାଃ
ଯେମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସୁନା ଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ଦୁଃଖରେ ରହନ୍ତି।
ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ କଥିତଂ ଧର୍ମ୍ମଂ ନରକସ୍ଯ ନିରୂପଣମ୍ । ଅଦ୍ରୋହଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଵାଙ୍ମନଃ କାଯ କର୍ମଭିଃ
ସଂକ୍ଷେପରେ ଧର୍ମ ଓ ନରକର ବିବରଣୀ କୁହାଯାଇଛି—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଥା, ମନ ଓ ଦେହର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତି ନଦେବା।
ଇଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ନିରୋଧଶ୍ଚ ଦାନଂ ଚ ହରିସେଵନମ୍ । ଵର୍ଣାଶ୍ରମକ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ପାଲନଂ ଵିଧିତଃ ସଦା
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଦାନ, ହରିଙ୍କ ସେବା, ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରମର କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସଦା ପାଳନ କରିବା।
ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥୀ ସର୍ଵଦା ଵୈଶ୍ଯ ତପୋଦାନଂ ନ କୀର୍ତଯେତ୍ । ଯଥାଶକ୍ତି ତଥା ଦଦ୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ହିତକାମ୍ଯଯା
ଯେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରେ, ସେ ନିଜର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଦାନର ଗୁଣ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଉପାନଦ୍ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ନାନି ପତ୍ରଂ ମୂଲଂ ଫଲଂ ଜଲମ୍ । ଅଵଂଧ୍ଯଂ ଦିଵସଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଦରିଦ୍ରେଣାପି ଵୈଶ୍ଯକ
ଜୁତା, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ପତ୍ର, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପାଣି—ପ୍ରତିଦିନ ଦରିଦ୍ର ଵୈଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଅର୍ଥବତ୍ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଇହଲୋକେ ପରେ ଚୈଵ ନ ଦତ୍ତଂ ନୋପତିଷ୍ଠତେ । ଦାତାରୋ ନୈଵ ପଶ୍ଯଂତି ତାଂ ତାଂ ଵୈ ଯମଯାତନାମ୍
ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ସେ କିଛି ସହ ଯାଏ ନାହିଁ; ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକେ ଯମର ବିଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ଧନାଢ୍ଯାଶ୍ଚ ଭଵଂତୀହ ପୁନଃପୁନଃ । କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଯାଂତ୍ଯଧର୍ମେଣ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଯେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଧନୀ, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଖରାପ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି, ଏଥିରେ ଅଧିକ କଥା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଆରୋହଂତି ଦିଵଂ ଧର୍ମ୍ମେ ନରାଃ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା
ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତଠାରେ ଓ ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଯାନ୍ତି।