ଶିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ଭୋ ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵାଃ । ଵିଧିଵତ୍ପୂଜିତା ଯେନ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ
ହେ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶିଳା ପୂଜା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
କୋଟିଦ୍ଵାଦଶଲିଂଗୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୈଃ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜୈଃ । ଯତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶକାଲେଷୁ ଦିନେନୈକେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଏକ ଦିନରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା କରି ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ କୋଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ଦ୍ୱାଦଶବେଳେ ପୂଜା କରି ଯେତେ ମିଳେ, ସେତେ ହୁଏ।
ଯଃ ପୁନଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଶତମ୍ । ଉଷିତ୍ଵା ସ ହରେର୍ଲୋକେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀହ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଶତବାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକରେ ବସି, ପୁଣି ଏଠାରେ ଏକ ସାମ୍ରାଟ୍ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କାମୈଃ କ୍ରୋଧୈଃ ପ୍ରଲୋଭୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ନରାଧମଃ । ସୋଽପି ଯାତି ହରେର୍ଲୋକଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କଲେ, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଗୋଵିଂଦଂ ଶାଲଗ୍ରାମେ ମୁଦା ନରଃ । ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵନ୍ନ ସ ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ଦିଵଃ
ଯିଏ ଆନନ୍ଦରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିନା ତୀର୍ଥୈର୍ଵିନା ଦାନୈର୍ଵିନା ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିନା ମତିମ୍ । ମୁକ୍ତିଂ ଯାଂତି ନରା ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ବଣିକ ମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ନରକଂ ଗର୍ଭଵାସଂ ଚ ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ କୃମିଯୋନିତାମ୍ । ନ ଯାତି ଵୈଶ୍ଯ ପାପୋଽପି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚକଃ
ଯେଉଁ ବଣିକ ପାପୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ନରକ, ଗର୍ଭବାସ, ପଶୁ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କୀଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦୀକ୍ଷାଵିଧାନ ମଂତ୍ରଜ୍ଞୋ ଯଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲିମାହରେତ୍ । ଗଂଗା ଗୋଦାଵରୀ ରେଵା ନଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଶ୍ଚ ଯାଃ
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣି, ବଳି ଦେଇଥାଏ, ଗଙ୍ଗା, ଗୋଦାବରୀ, ରେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ନଦୀମାନେ—
ନିଵସଂତି ହିତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଜଲେ । ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵିଲେପନୈଃ
ସେସବୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳରେ ଉପକୃତି ସହିତ ବସନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସହିତ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍ । କୁରୁତେ ମାନଵୋ ଯସ୍ତୁ କଲୌ ଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ଯିଏ କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି—
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ରମତେ ସନ୍ନିଧୌ ହରେଃ । ଲିଂଗୈସ୍ତୁ କୋଟିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟୈର୍ଯତ୍ଫଲଂ ପୂଜିତୈସ୍ତୁ ତୈଃ
ସେ ହଜାର ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଫଳ କୋଟି କୋଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଓ ପୂଜା କଲେ ମିଳେ—
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାସ୍ତୁ ହ୍ଯେକେନାହ୍ନା ହି ତତ୍ଫଲମ୍ । ସକୃଦଭ୍ଯର୍ଚିତେ ଲିଂଗେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ
ସେଇ ଫଳ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କଲେ ମିଳିଯାଏ; କିମ୍ବା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ।
ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାଂତି ମନୁଜା ନୂନଂ ସାଂଖ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତାଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାରୂପୀ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି କେଶଵଃ
ଯେଉଁଠି କେଶବ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସୁରା ଯକ୍ଷା ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାଂ ତୁ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁରୁତେ ନରଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ, ଯକ୍ଷ ଓ ଚଉଦ ଭୁବନ—ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି—
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ତୃପ୍ତାଃ କଲ୍ପଶତଂ ଦିଵି । ଯେ ପିବଂତି ନରା ନିତ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଜଲମ୍
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି—
ପଂଚଗଵ୍ଯସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । କୋଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ହଜାର ଘଡ଼ି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସେବନ କରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? କୋଟି ତୀର୍ଥ ସେବନ କରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ?
ତୋଯଂ ଯଦି ପିବେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂଗଜମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମ ଶିଲା ଯତ୍ର ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯୋଜନତ୍ରଯମ୍
ଯଦି କେହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରୁ ତିନି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହୁଏ।
ତତ୍ର ଦାନଂ ଚ ହୋମଂ ଚ ସର୍ଵଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ତୋଯଂ ଯଃ ପିବେଦ୍ବିଂଦୁନା ସମମ୍
ସେଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ମାତ୍ର ପିଉଛନ୍ତି—
ମାତୃସ୍ତନ୍ଯଂ ପୁନର୍ନୈଵ ସ ପିବେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଭାଙ୍ନରଃ । ଶାଲଗ୍ରାମ ସମୀପେ ତୁ କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ସମଂତତଃ
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଭୋଗ କରି, ପୁଣି କେବେ ମାଆର ଦୁଧ ପିଉନ୍ତି ନାହିଁ; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଆସପାସରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
କୀଟକୋପି ମୃତୋ ଯାତି ଵୈକୁଂଠଂ ଭଵନଂ ପରମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ମରିଥିବା କିଟା ମଧ୍ୟ ପରମ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ଭାବେ ଦେଇଥାଏ—
ଭୂଚକ୍ରଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ସଶୈଲଵନକାନନମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯା ଯୋ ମୂଲ୍ଯମୁତ୍ପାଦଯେନ୍ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ମୂଲ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପରିସର, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଦେଇଥାଆନ୍ତି।
ଵିକ୍ରେତା ଚାନୁମଂତା ଯଃ ପରୀକ୍ଷାସୁ ଚ ମୋଦତେ । ତେ ସର୍ଵେ ନରକଂ ଯାଂତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଶିଳା ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ମଞ୍ଜୁରି କରନ୍ତି କିମ୍ବା ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତଃ ସଂଵର୍ଜଯେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ଚକ୍ରସ୍ଯ କ୍ରଯଵିକ୍ରଯମ୍ । ବହୁନୋକ୍ତେନ କିଂ ଵୈଶ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପାପଭୀରୁଣା
ସେହିପାଇଁ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶିଳାର କ୍ରୟ ବିକ୍ରୟ ରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ପାପକୁ ଭୟ କରି ବ୍ୟାପାରୀ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ମରଣଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵପାପହରଂ ହରେଃ । ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ନରୋ ଘୋରମରଣ୍ଯେ ନିଯତେଂଦ୍ରିଯଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା, ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବା ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା, ଏକ ତପସ୍ୟା। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ତପ କରେ,
ଯତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ତନ୍ନତ୍ଵା ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍ । କୃତ୍ଵାପି ବହୁଶଃ ପାପଂ ନରୋ ମୋହସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ବହୁ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ନ ଯାତି ନରକଂ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵପାପହରଂ ହରିମ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରିବା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ, କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ଅଛି,
ତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମାନୁକୀର୍ତନାତ୍ । ଦେଵଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଧରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯେ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି,
ନ ତେଷାଂ ଯମସାଲୋକ୍ଯଂ ନ ତେ ସ୍ଯୁର୍ନରକୌକସଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପୁରୁଷୋ ଵୈଶ୍ଯ ଶିଵନିଂଦାଂ କରୋତି ଯଃ
ସେମାନେ କେବେ ୟମର ଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କେବେ ନରକରେ ବସନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ,
ନ ଵିଂଦେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ସ ଯାତି ନରକଂ ମହତ୍ । ଉପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀମେକାଂ ପ୍ରସଂଗେନାପି ମାନଵଃ
ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ନରକକୁ ଯାଏ। ଏକ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ମଣିଷ ରଖେ,
ନ ଯାତି ଯାତନାଂ ଯାମୀମିତି ଲୋମଶତଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ନେଦୃଶଂ ପାଵନଂ କିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେ ୟମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ଲୋମଶ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣାଯାଇଛି। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଏପରି ପବିତ୍ର କିଛି ଅଛି ନାହିଁ।