ନାରଦ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ନୃପତେର୍ଵାକ୍ଯଂ ନୃପତିଂ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ସତ୍ଯଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵଚୋରୂପଗୁଣାର୍ଣଵଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ରାଜାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ କଥା ଓ ଗୁଣର ସାଗର, ସତ୍ୟ କଥା ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ ।
ଦ୍ଵିଜ ଉଵାଚ- ନ ମଂତ୍ରଂ ନୌଷଧଂ ରାଜନ୍ଵିଦ୍ଯତେ ମଯି ଭିକ୍ଷୁକେ । କିଂତୁ ତେ ନଗରେ ସର୍ଵା ଯୋଷିତୋ ହ୍ଯଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ — 'ରାଜା, ମୁଁ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ, ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଔଷଧ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସହରର ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିପାରୁନାହାନ୍ତି ।'
ରୂପଂ ମମ ସମାଲୋକ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୀତଧ୍ଵନିଂ ତଥା । ସ୍ମରଵେଗଂ ସହଂତେ ନ ରାଜଂସ୍ତଵ ପୁରେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ହେ ରାଜା, ମୋର ରୂପକୁ ଦେଖି ଏବଂ ମୋର ଗୀତର ସ୍ୱରକୁ ଶୁଣି, ତୁମ ସହରର ଜିଅମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଆକର୍ଷଣକୁ ସହିପାରୁନାହାନ୍ତି।
କିଂ କରୋମି ମହାରାଜ କୋଽପରାଧୋସ୍ତି ମେ ଵିଭୋ । ପୁରାକୃତମିଵୋଲ୍ଲଂଘ୍ଯଂ ଶାସନଂ ନ ମହୀପତେ
ମୁଁ କଣ କରିବି, ମହାରାଜ? ମୋର କଣ ଦୋଷ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କୌଣସି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହିଁ, ହେ ଭୂମିପତି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଉଶୀନରଶୀବେ ରାଜନ୍ନେଵଂ କଥଯତି ଦ୍ଵିଜେ । ସର୍ଵେ ପୌରାଃ ସମେତ୍ଯାଥ ପ୍ରାଵଦନ୍ନିତି ଭୂପତିମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ଉଶୀନର ରାଜା, ସେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜନେ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ପୌରବାସୀ ଏକଠି ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ପୌରା ଊଚୁଃ - ରାଜନ୍ନନେନ ଵିପ୍ରେଣ ମୋହିତାଃ ପୌରଯୋଷିତଃ । ଗୃହେଷୁ ନ ହି ତିଷ୍ଠଂତି ହ୍ଯସ୍ମାଭିରନିଵାରିତାଃ
ପୌରବାସୀମାନେ କହିଲେ— ରାଜା, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ଆମ ସହରର ଜିଅମାନେ ମନମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଘରେ ରହୁନାହାନ୍ତି, ଆମେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରୁନାହାଁ।
ଯଦ୍ଯଯଂ ମୋହନଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନଗରେ ଵତ୍ସ୍ଯତି ପ୍ରଭୋ । ତଦା ଦେଶାଂତରାଣ୍ଯେଵ ଯାସ୍ଯାମୋ ଵଯମଦ୍ଯ ଵୈ । ଗତୋଽସ୍ମାକଂ ଵୃଷୋ ଦେଵୋ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯକ୍ରିଯାତ୍ମକଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଏହି ମନମୋହନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ରହିବେ, ତେବେ ଆମେ ଆଜି ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚଳିଯିବୁ। ଆମ ପୂଜ୍ୟ ବୃଷଭ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ, ସେ ଆମଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଛି।
ତମନୁପ୍ରସ୍ଥିତାତ୍କ୍ଷେତ୍ରାଦ୍ଗୌରିଯଂ ପାପିନାମିଵ । ଵିନା ତଂ ଶରଣଂ ଯାତଂ ତ୍ଯକ୍ତଶ୍ରୀଭିର୍ନରେଶ୍ଵର
ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମାଝରୁ ଗୌରୀ ଦେବୀ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସେଠି ଆଶ୍ରୟ ନଥିଲେ, ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ହରାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ଅଥୈନମନୁଯାସ୍ଯଂତି ଵାସିତାଭିର୍ଵୃଷଂ ଯଥା । ଶୂନ୍ଯାଲଯେ କଥଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯତ୍ନତୋପ୍ଯଵତିଷ୍ଠତି
ଯେପରି ଗାଈମାନେ ତାଙ୍କ ବୃଷଭଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ସୁଗନ୍ଧିତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରିବେ। ଖାଲି ଘରରେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରହିପାରିବେ କିପରି?
ଧର୍ମୋଽର୍ଥଶ୍ଚ ଗୃହଂ ଚୈତତ୍ ତ୍ରଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଶଗଂ ଯତଃ । କାଂତାଧର୍ମ ଧନାଧୀନା ତଯୋର୍ନାଶେ ନ ତିଷ୍ଠତି
ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଘର— ଏହି ତିନିଟି ନାରୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନ। ପତି-ପ୍ରେମ ଉପରେ ଧର୍ମ ଓ ଧନ ନିର୍ଭର କରେ; ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେନାହିଁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ଵଦତ୍ସୁ ପୌରେଷୁ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତେଷାଂ ସମାଗତାଃ । ରାଜାଂତିକ ଉପାଵିଷ୍ଟା ଇତ୍ଯୂଚୁସ୍ତାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ପୌରବାସୀମାନେ ଏପରି କହୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନଙ୍କ ଜିଅମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି, ଆପସରେ କଥା ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପୌରସ୍ତ୍ରିଯ ଊଚୁଃ । କାମଂ ଵାମାକୃତିଂ ଵିପ୍ରମେନଂ ପ୍ରାପ୍ଯମନାଂସି ନଃ । ଉଲ୍ଲସଂତି ଦିଵାଧୀଶଂ କମଲାନୀଵ ଵାରିଣି
ସହରର ଜିଅମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦିନନାଥ, ଏହି ସୁନ୍ଦର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆମ ମନ ଜଳରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଲ୍ଲସିତ ହୁଏ।
ସଂକୁଚଂତି ଵିନା ତେନ କୁମୁଦାନି ଯଥେଂଦୁନା । ଆଗଚ୍ଛଂତମିଲିତ୍ଵୈନଂଧାରଯାମୋନୃପାଗ୍ରତଃ
ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଲେ, ଆମ ହୃଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା କୁମୁଦ ଫୁଲ ଭଳି ସଂକୁଚିତ ହୁଏ। ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଯିବା।
ଅଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ଵଯଂ ଚାସ୍ଯ କିଂ କରିଷ୍ଯତି ଭୂପତିଃ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାସ୍ତ୍ଵରାଵତ୍ଯୋ ଜଗୃହୁସ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ କେହି କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ହେବ ନାହିଁ; ରାଜା କଣ କରିପାରିବେ? ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି କହି, ସେ ଉତ୍ସୁକ ଜିଅମାନେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧରିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ନିଜଭର୍ତୄଣାଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ପୁରସ୍ତଦା । ଊଚୁଶ୍ଚୈନଂ ମନୋନାଥ ଗୃହାନାଗଚ୍ଛ ହୃଚ୍ଛଯମ୍
ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ପତିମାନେ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ହୃଦୟନାଥ, ଆମ ଘରକୁ ଆସନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମର ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।'
ଶମଯାଶୁ ଵିନାଦ୍ଯତ୍ଵାଂ ସ୍ଥାତୁଂ ନୈଵ ଚ ଶକ୍ନୁମଃ । ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତାସାଂ ସ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
'ଆପଣ ଛାଡି ଆମେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ଆମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵିପ୍ର ଉଵାଚ- ଭଵତୀନାମହଂ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତ୍ଯୋ ମାତରୋ ମମ । ଗୃହାନ୍କିମର୍ଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଭଵତ୍ଯଃ ପର୍ଯଟଂତି ହି
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର ପୁଅ, ଆପଣମାନେ ମୋର ମାଆ। ତେବେ ଘର ଛାଡି ଏଭଳି କାହିଁକି ଘୁରୁଛନ୍ତି?
ଆରାଧଯତ ନାଥାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଯତୋ ଲୋକଦ୍ଵଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଆରାଧିତେଷୁ ପତିଷୁ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵସୁରେଶ୍ଵରଃ
ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଜଗତ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ। ପତିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଵତି ତ୍ଵତ୍ର ପ୍ରସନ୍ନେ କିମୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଵପତିମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସେଵତେଽନ୍ଯସୁଖେଚ୍ଛଯା
ସେ ଖୁସି ହେଲେ, ଏଠାରେ କଣସି ଦୁର୍ଲଭ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେ ଜିଅ ନିଜ ପତିକୁ ଛାଡି, ଅନ୍ୟର ସୁଖ ଆଶା କରେ—
ସାପଵାଦମଵାପ୍ନୋତି ଯାତି ଘୋରାଂ ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍ । ଉଷିତ୍ଵା ତତ୍ର କଲ୍ପାଂତେ ଯାଵତ୍ସା ପତିଵଂଚନା
ସେ ନିନ୍ଦାର ଅଧିକାରିଣୀ ହୁଏ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପତିକୁ ଠକାଏ, ସେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ପୁନସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ସ୍ଥାଵରତ୍ଵଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତସ୍ମାଦପି ପଶୁତ୍ଵଂ ସା ଲଭତେ ବହୁଜନ୍ମସୁ
ସେଠାରୁ ପୁଣି ବାହାରି, ସେ ଜଡ଼ ଜୀବର ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚେ। ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ, ପଶୁ ହେବାର ଅବସ୍ଥା ପାଏ।
ତତୋ ମୁକ୍ତା ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେ ଵ୍ଯଂଗା ଭଵତି ତତ୍ର ସା । ଏଵଂ ପାପଗତିଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନିଵର୍ତଧ୍ଵମତୋ ଜନାତ୍
ତାପରେ, ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ମଣିଷ ଜନ୍ମରେ ଅପଙ୍ଗ ହୁଏ। ଏଭଳି ପାପର ଫଳ ଜାଣି, ହେ ଲୋକମାନେ, ଏହାରୁ ଦୂରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ନୋ ଵା ଯାସ୍ଯଥ ଦେହାଂତେ ନରକଂ ଭୃଶଦାରୁଣମ୍ । ଯଦିଚ୍ଛଂତି ଭଵଂତ୍ଯୋ ମେ ସୁଖଂ ତନ୍ନେହ ଲପ୍ସ୍ଯଥ । ପାପମେଵ ହି ଯୁଷ୍ମାକଂ ଯତୋଧଃପତନଂ ନୃଣାମ୍
ନହେଲେ, ତୁମେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାବେଳେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯିବ। ଯଦି ମୋ ଠାରୁ ସୁଖ ଆଶା କର, ଏଠାରେ ତୁମେ ମିଳିବ ନାହିଁ। ପାପ ହେଉଛି ତୁମର ଏକମାତ୍ର ଫଳ, ଯାହା ମଣିଷଙ୍କର ପତନ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭର୍ତୃସୁଖାନି ଚ । ଲଜ୍ଜଯାନମ୍ର ମୁଖ୍ଯସ୍ତା ଲତାଵାତହତା ଇଵ
ନାରଦ କହିଲେ — ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କର ସୁଖ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟା ଜଣେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, ଯେପରି ଲତା ବାତାସରେ ଝୁକିଯାଏ।
ତାସାଂ ତୁ ପୁରନାରୀଣାଂ ସ୍ମରାଗ୍ନିର୍ଭୃଶଦାରୁଣଃ । ଶଶାମ ତସ୍ଯ ଶୀତେନ ବଟୋର୍ଵଚନଵାରିଣା
ସେ ପୁରୁଣା ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ମନରେ ଥିବା ଭୟଙ୍କର କାମାଗ୍ନି, ସେ ମୁନିଙ୍କର ଶୀତଳ କଥାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ଉତ୍ଥାଯ ଚେଲୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତା ଵିନିଂଦଂତ୍ଯ ଇତି ସ୍ମରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ରାଦିଦେଵାନାମପି ମୋହକରଂ ନୃପ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଠି, ସେ କାମଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ସ୍ତ୍ରିଯ ଊଚୁଃ । ଧିଗିମଂ ପାପକର୍ମାଣଂ ଶୀଲଦାରୁକୁଠାରକମ୍ । କାମଵାମଦୃଶାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଧନ୍ଯୋ ଯେନ ହତଃ ସ୍ମରଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ — ଏହି ପାପୀ, ନୀତିର ଗଛକୁ କାଟିଦେଇଥିବା କୁଠାର, ଯାହାକୁ ଚକ୍ଷୁର ଶୋଭା ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରିୟ ଭାବନ୍ତି, ସେ କାମଦେବ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତାହା ଉପରେ ଲାଞ୍ଛନା।
କିଂ ଵଦେମ ଜଗତ୍ପୂଜ୍ଯାଂ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ଜଠରେ ଯଯା । ଧୃତଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନନାମ୍ନାଽସୌ ରାହୁଃ ସ୍ତ୍ରୀଶୀଲଚଂଦ୍ରଭୁକ୍
ଜଗତରେ ପୂଜିତ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କଣ କହିବୁ, ଯାହାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେ ରାହୁ ନାମକ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସ୍ତ୍ରୀର ନୀତି ଭକ୍ଷକ, ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?
ସ ଦେଵାଧମ ଆଯାତି ଯଦି ନୋ ଦୃଷ୍ଟଗୋଚରମ୍ । ଭୂଯୋ ଧ୍ଯାନକୃତେଶାନ ଦୃଗଗ୍ନୌ ତଂ କ୍ଷିପାମହେ
ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନ, ଯଦି ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼େ, ମନୋନିୟନ୍ତ୍ରଣାର ନାଥ, ଆମେ ପୁଣି ତାକୁ ଆମ ଦୃଷ୍ଟିର ଅଗ୍ନିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେବୁ।
ଯେନାଯଂ ଜନିତଃ ପାପୋ ହ୍ଯାତ୍ମାରାମେଣ ଵିଷ୍ଣୁନା । କୃତଃ ଷୋଡଶସାହସ୍ରସ୍ତ୍ରୀପ୍ରିଯଃ କା ହି ନଃ କଥା
ଏହି ପାପୀ କାହା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଥିଲେ — ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ତାକୁ ଷୋଡ଼ଶ ହଜାର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ କରିଥିଲେ; ଆମ ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବାକୁ ଅଛି?