ଶଂଖିନଶ୍ଚକ୍ରିଣୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଗାମିନଃ । ଵସଂତି ଵୈଷ୍ଣଵେ ଲୋକେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଣ ତେ ନରାଃ
ଯେମାନେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ହୃଦି ସୂର୍ଯେ ଜଲେ ଵାଥ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥଂଡିଲେପି ଚ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହରିଂ ଯାଂତି ନରାସ୍ତଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ହୃଦୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ, ପାଣିରେ, ପ୍ରତିମାରେ କିମ୍ବା ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଅଥଵା ସର୍ଵଦା ପୂଜ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମେ ମଣୌ ଚକ୍ରେ ଵଜ୍ରକୀଟଵିନିର୍ମିତେ
ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ଚକ୍ର କିମ୍ବା ବଜ୍ରକୀଟ ତିଆରି କଥାରେ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ହି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ସର୍ଵପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ଵୈଶ୍ଯ ସର୍ଵେଷାମପି ମୁକ୍ତିଦମ୍
ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆସନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିଂ ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ । ରାଜସୂଯସହସ୍ରେଣ ତେନେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଵାସରେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ସଦାମନଂତି ଵେଦାଂତା ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମଚ୍ଯୁତମ୍ । ତତ୍ପ୍ରସାଦୋ ଭଵେନ୍ନୄଣାଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ବେଦାନ୍ତ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମହାକାଷ୍ଠସ୍ଥିତୋ ଵହ୍ନିର୍ମଖସ୍ଥାନେ ପ୍ରକାଶତେ । ଯଥା ତଥା ହରିର୍ଵ୍ଯାପୀ ଶାଲଗ୍ରାମେ ପ୍ରକାଶତେ
ଯେପରି ମହା କାଠରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରି ଶାଳଗ୍ରାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅପି ପାପସମାଚାରାଃ କର୍ମ୍ମଣ୍ଯନଧିକାରିଣଃ । ଶାଲଗ୍ରାମାର୍ଚକା ଵୈଶ୍ଯ ନୈଵ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି କିମ୍ବା କର୍ମରେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତଥା ରମତେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଂ ନ ତଥା ସ୍ଵପୁରେ ହରିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରେ ଯଥା ସ ରମତେ ସଦା
ହରି ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରୁ ଅଧିକ ସେ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ କୃତଂ ତେନ ଦତ୍ତା ପୃଥ୍ଵୀ ସସାଗରା । ଯେନାର୍ଚିତୋ ହରିଶ୍ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିବା ଓ ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ଶିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ଭୋ ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵାଃ । ଵିଧିଵତ୍ପୂଜିତା ଯେନ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ
ହେ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶିଳା ପୂଜା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
କୋଟିଦ୍ଵାଦଶଲିଂଗୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୈଃ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜୈଃ । ଯତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶକାଲେଷୁ ଦିନେନୈକେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଏକ ଦିନରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା କରି ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ କୋଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ଦ୍ୱାଦଶବେଳେ ପୂଜା କରି ଯେତେ ମିଳେ, ସେତେ ହୁଏ।
ଯଃ ପୁନଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଶତମ୍ । ଉଷିତ୍ଵା ସ ହରେର୍ଲୋକେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀହ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଶତବାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକରେ ବସି, ପୁଣି ଏଠାରେ ଏକ ସାମ୍ରାଟ୍ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କାମୈଃ କ୍ରୋଧୈଃ ପ୍ରଲୋଭୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ନରାଧମଃ । ସୋଽପି ଯାତି ହରେର୍ଲୋକଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କଲେ, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଗୋଵିଂଦଂ ଶାଲଗ୍ରାମେ ମୁଦା ନରଃ । ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵନ୍ନ ସ ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ଦିଵଃ
ଯିଏ ଆନନ୍ଦରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିନା ତୀର୍ଥୈର୍ଵିନା ଦାନୈର୍ଵିନା ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିନା ମତିମ୍ । ମୁକ୍ତିଂ ଯାଂତି ନରା ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ବଣିକ ମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ନରକଂ ଗର୍ଭଵାସଂ ଚ ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ କୃମିଯୋନିତାମ୍ । ନ ଯାତି ଵୈଶ୍ଯ ପାପୋଽପି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚକଃ
ଯେଉଁ ବଣିକ ପାପୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ନରକ, ଗର୍ଭବାସ, ପଶୁ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କୀଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦୀକ୍ଷାଵିଧାନ ମଂତ୍ରଜ୍ଞୋ ଯଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲିମାହରେତ୍ । ଗଂଗା ଗୋଦାଵରୀ ରେଵା ନଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଶ୍ଚ ଯାଃ
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣି, ବଳି ଦେଇଥାଏ, ଗଙ୍ଗା, ଗୋଦାବରୀ, ରେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ନଦୀମାନେ—
ନିଵସଂତି ହିତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଜଲେ । ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵିଲେପନୈଃ
ସେସବୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳରେ ଉପକୃତି ସହିତ ବସନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସହିତ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍ । କୁରୁତେ ମାନଵୋ ଯସ୍ତୁ କଲୌ ଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ଯିଏ କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି—
କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ରମତେ ସନ୍ନିଧୌ ହରେଃ । ଲିଂଗୈସ୍ତୁ କୋଟିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟୈର୍ଯତ୍ଫଲଂ ପୂଜିତୈସ୍ତୁ ତୈଃ
ସେ ହଜାର ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଫଳ କୋଟି କୋଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି ଓ ପୂଜା କଲେ ମିଳେ—
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାସ୍ତୁ ହ୍ଯେକେନାହ୍ନା ହି ତତ୍ଫଲମ୍ । ସକୃଦଭ୍ଯର୍ଚିତେ ଲିଂଗେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ
ସେଇ ଫଳ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କଲେ ମିଳିଯାଏ; କିମ୍ବା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକଥର ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ।
ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାଂତି ମନୁଜା ନୂନଂ ସାଂଖ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତାଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାରୂପୀ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି କେଶଵଃ
ଯେଉଁଠି କେଶବ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସୁରା ଯକ୍ଷା ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାଂ ତୁ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁରୁତେ ନରଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟପୁରୁଷ, ଯକ୍ଷ ଓ ଚଉଦ ଭୁବନ—ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି—
ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ତୃପ୍ତାଃ କଲ୍ପଶତଂ ଦିଵି । ଯେ ପିବଂତି ନରା ନିତ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଜଲମ୍
ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି—
ପଂଚଗଵ୍ଯସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । କୋଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ହଜାର ଘଡ଼ି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ସେବନ କରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ? କୋଟି ତୀର୍ଥ ସେବନ କରିଲେ କ’ଣ ଲାଭ?
ତୋଯଂ ଯଦି ପିବେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଂଗଜମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମ ଶିଲା ଯତ୍ର ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯୋଜନତ୍ରଯମ୍
ଯଦି କେହି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରୁ ତିନି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହୁଏ।
ତତ୍ର ଦାନଂ ଚ ହୋମଂ ଚ ସର୍ଵଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ତୋଯଂ ଯଃ ପିବେଦ୍ବିଂଦୁନା ସମମ୍
ସେଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ହୋମ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ମାତ୍ର ପିଉଛନ୍ତି—
ମାତୃସ୍ତନ୍ଯଂ ପୁନର୍ନୈଵ ସ ପିବେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଭାଙ୍ନରଃ । ଶାଲଗ୍ରାମ ସମୀପେ ତୁ କ୍ରୋଶମାତ୍ରଂ ସମଂତତଃ
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ଭୋଗ କରି, ପୁଣି କେବେ ମାଆର ଦୁଧ ପିଉନ୍ତି ନାହିଁ; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଆସପାସରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
କୀଟକୋପି ମୃତୋ ଯାତି ଵୈକୁଂଠଂ ଭଵନଂ ପରମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରଂ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ମରିଥିବା କିଟା ମଧ୍ୟ ପରମ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ଭାବେ ଦେଇଥାଏ—