ଇତ୍ଥଂ ଵୈଶ୍ଯାନୁଶାସ୍ତ୍ଯସ୍ମାନ୍ଦେଵୋ ଦଂଡଧରଃ ସଦା । ଅତୋ ନୋ ଵୈଷ୍ଣଵା ଯାଂତି ରାଜଧାନୀଂ ଯମସ୍ଯ ତୁ
ଏପରି ବୈଶ୍ୟମାନେ, ଦଣ୍ଡଧର ଦେବତା ସଦା ତୁମେ ଠାରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଯମର ରାଜଧାନୀକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ଵିନା ନୄଣାଂ ପାପିଷ୍ଠାନାଂ ଵିଶାଂ ଵର । ଉପାଯୋ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ଯଃ ସଂତର୍ତୁଂ ନରକାଂବୁଧିମ୍
ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା, ଅତି ପାପୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନରକ ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଏହା ଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଶ୍ଵପାକମପି ନେକ୍ଷେତ ଲୋକେଷ୍ଟଂ ଵୈଶ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵର୍ଣବାହ୍ଯୋଽପି ପୁନାତି ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ବୈଶ୍ୟ, ଏକ ଶ୍ୱପାକ ବୈଷ୍ଣବକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ବୈଷ୍ଣବ, ଯଦି ସେ ଜାତି ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଥାଏ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଏ ।
ଏତାଵତା ଲମଘନିର୍ହରଣାଯ ପୁଂସାଂ ସଂକୀର୍ତନଂ ଭଗଵତୋ ଗୁଣକର୍ମନାମ୍ନାମ୍ । ଵିକ୍ରୁଶ୍ଯ ପୁତ୍ର ମଘଵାନ୍ଯଦଜାମିଲୋଽପି ନାରାଯଣେତି ମ୍ରିଯମାଣ ଇଯାଯ ମୁକ୍ତିମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନାମକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏପରି ଅଜାମିଳ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ ।
ନରକେ ତୁ ଚିରଂ ମଗ୍ନାଃ ପୂର୍ଵେ ଯେ ଚ କୁଲଦ୍ଵଯେ । ତଦୈଵ ଯାଂତି ତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯଦାର୍ଚଂତି ମୁଦା ହରିମ୍
ଯେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦୁଇଟି କୁଳର ପିତୃମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନରକରେ ଏଠିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ହରିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତସ୍ଯ ଯେ ଦାସା ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ନ ଭୁଜଶ୍ଚ ଯେ । ତେ ତୁ କ୍ରତୁଭୁଜାଂ ଵୈଶ୍ଯ ଗତିଂ ଯାଂତି ନିରାକୁଲାଃ
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କର ଦାସ ଅଟନ୍ତି, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ଯେମିତି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଯେଉଁ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ପ୍ରାର୍ଥର୍ଯଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାନ୍ନଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ତଦଭାଵେ ଜଲଂ ପିବେତ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚାହେଁ, ସେଠାରେ ଏହା ନ ମିଳିଲେ ପାଣି ପିବା ଉଚିତ।
ଗୋଵିଂଦେତି ଜପନ୍ମଂତ୍ରଂ କୁତ୍ରଚିନ୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ସ ନରୋ ନ ଯମଂ ପଶ୍ଯେତ୍ତଂ ଚ ନେକ୍ଷାମହେ ଵଯମ୍
ଯଦି କେହି କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ‘ଗୋବିନ୍ଦ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଯମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ।
ସାଂଗଂ ସମୁଦ୍ରଂ ସଧ୍ଯାନଂ ସଋଷିଃ ଛଂଦଦୈଵତମ୍ । ଦୀକ୍ଷଯାଵିଧିଵନ୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଦ୍ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଯଥାବିଧି ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ସମୁଦ୍ର, ଧ୍ୟାନ, ଋଷି, ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ସହିତ, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ଚ ମଂତ୍ରେଶଂ ଯେ ଜପଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହା ଶୁଦ୍ଧ୍ଯଦ୍ଭ୍ରାଜତେ ଵିଷ୍ଣୁଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଯେ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଶଂଖିନଶ୍ଚକ୍ରିଣୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଗାମିନଃ । ଵସଂତି ଵୈଷ୍ଣଵେ ଲୋକେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଣ ତେ ନରାଃ
ଯେମାନେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ହୃଦି ସୂର୍ଯେ ଜଲେ ଵାଥ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥଂଡିଲେପି ଚ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହରିଂ ଯାଂତି ନରାସ୍ତଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ହୃଦୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ, ପାଣିରେ, ପ୍ରତିମାରେ କିମ୍ବା ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଅଥଵା ସର୍ଵଦା ପୂଜ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମେ ମଣୌ ଚକ୍ରେ ଵଜ୍ରକୀଟଵିନିର୍ମିତେ
ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ଚକ୍ର କିମ୍ବା ବଜ୍ରକୀଟ ତିଆରି କଥାରେ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ହି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ସର୍ଵପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ଵୈଶ୍ଯ ସର୍ଵେଷାମପି ମୁକ୍ତିଦମ୍
ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆସନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିଂ ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ । ରାଜସୂଯସହସ୍ରେଣ ତେନେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଵାସରେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ସଦାମନଂତି ଵେଦାଂତା ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମଚ୍ଯୁତମ୍ । ତତ୍ପ୍ରସାଦୋ ଭଵେନ୍ନୄଣାଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ବେଦାନ୍ତ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମହାକାଷ୍ଠସ୍ଥିତୋ ଵହ୍ନିର୍ମଖସ୍ଥାନେ ପ୍ରକାଶତେ । ଯଥା ତଥା ହରିର୍ଵ୍ଯାପୀ ଶାଲଗ୍ରାମେ ପ୍ରକାଶତେ
ଯେପରି ମହା କାଠରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରି ଶାଳଗ୍ରାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅପି ପାପସମାଚାରାଃ କର୍ମ୍ମଣ୍ଯନଧିକାରିଣଃ । ଶାଲଗ୍ରାମାର୍ଚକା ଵୈଶ୍ଯ ନୈଵ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି କିମ୍ବା କର୍ମରେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତଥା ରମତେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଂ ନ ତଥା ସ୍ଵପୁରେ ହରିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରେ ଯଥା ସ ରମତେ ସଦା
ହରି ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରୁ ଅଧିକ ସେ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ କୃତଂ ତେନ ଦତ୍ତା ପୃଥ୍ଵୀ ସସାଗରା । ଯେନାର୍ଚିତୋ ହରିଶ୍ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିବା ଓ ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ଶିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ଭୋ ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵାଃ । ଵିଧିଵତ୍ପୂଜିତା ଯେନ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ
ହେ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶିଳା ପୂଜା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
କୋଟିଦ୍ଵାଦଶଲିଂଗୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୈଃ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜୈଃ । ଯତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶକାଲେଷୁ ଦିନେନୈକେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍
ଏକ ଦିନରେ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା କରି ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ କୋଟି ଲିଙ୍ଗକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ଦ୍ୱାଦଶବେଳେ ପୂଜା କରି ଯେତେ ମିଳେ, ସେତେ ହୁଏ।
ଯଃ ପୁନଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଶତମ୍ । ଉଷିତ୍ଵା ସ ହରେର୍ଲୋକେ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ତୀହ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଶତବାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକରେ ବସି, ପୁଣି ଏଠାରେ ଏକ ସାମ୍ରାଟ୍ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
କାମୈଃ କ୍ରୋଧୈଃ ପ୍ରଲୋଭୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯାପ୍ତୋ ଯତ୍ର ନରାଧମଃ । ସୋଽପି ଯାତି ହରେର୍ଲୋକଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଭରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କଲେ, ସେ ହରିଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯଃ ପୂଜଯେଚ୍ଚ ଗୋଵିଂଦଂ ଶାଲଗ୍ରାମେ ମୁଦା ନରଃ । ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵନ୍ନ ସ ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ଦିଵଃ
ଯିଏ ଆନନ୍ଦରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ତଳେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵିନା ତୀର୍ଥୈର୍ଵିନା ଦାନୈର୍ଵିନା ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିନା ମତିମ୍ । ମୁକ୍ତିଂ ଯାଂତି ନରା ଵୈଶ୍ଯ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ବଣିକ ମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାନ୍ତି।
ନରକଂ ଗର୍ଭଵାସଂ ଚ ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ କୃମିଯୋନିତାମ୍ । ନ ଯାତି ଵୈଶ୍ଯ ପାପୋଽପି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚକଃ
ଯେଉଁ ବଣିକ ପାପୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ନରକ, ଗର୍ଭବାସ, ପଶୁ ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କୀଟ ହେବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦୀକ୍ଷାଵିଧାନ ମଂତ୍ରଜ୍ଞୋ ଯଶ୍ଚକ୍ରେ ବଲିମାହରେତ୍ । ଗଂଗା ଗୋଦାଵରୀ ରେଵା ନଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଶ୍ଚ ଯାଃ
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣି, ବଳି ଦେଇଥାଏ, ଗଙ୍ଗା, ଗୋଦାବରୀ, ରେବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ନଦୀମାନେ—
ନିଵସଂତି ହିତାଃ ସର୍ଵାଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଜଲେ । ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଦୀପୈର୍ଵିଲେପନୈଃ
ସେସବୁ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳରେ ଉପକୃତି ସହିତ ବସନ୍ତି; ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ସହିତ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରସ୍ତୋତ୍ରାଦ୍ଯୈଃ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନମ୍ । କୁରୁତେ ମାନଵୋ ଯସ୍ତୁ କଲୌ ଭକ୍ତିପରାଯଣଃ
ଯିଏ କଳିଯୁଗରେ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରନ୍ତି—