ଵିଚାରଯଂତି ଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵେଦାଭ୍ଯାସରତାଶ୍ଚ ଯେ । ପୁରାଣଂ ସଂହିତାଂ ଯେ ଚ ଶ୍ରାଵଯଂତି ପଠଂତି ଚ
ଯେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଓ ସଂହିତା ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ପଢାନ୍ତି—
ଵ୍ଯାକୁର୍ଵଂତି ସ୍ମୃତିର୍ଯେ ଚ ଯେ ଧର୍ମପ୍ରତିବୋଧକାଃ । ଵେଦାଂତେଷୁ ନିଷଣ୍ଣା ଯେ ତୈରିଯଂ ଜଗତୀ ଧୃତା
ଯେମାନେ ସ୍ମୃତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି, ଧର୍ମକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଜଣାଇଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦାନ୍ତରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଟିକି ଅଛି ।
ତତ୍ତଦଭ୍ଯାସମାହାତ୍ମ୍ଯୈଃ ସର୍ଵେ ତେ ହତକିଲ୍ବିଷାଃ । ଗଚ୍ଛଂତି ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ଯତ୍ର ମୋହୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏପରି ଅଧ୍ୟୟନର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋହ ନାହିଁ ।
ଜ୍ଞାନମଜ୍ଞାଯ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍ । ଅପି ଵେଦାସ୍ତମର୍ଚଂତି ଭଵବଂଧଵିଦାରଣମ୍
ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ନିଜେ ବୁଝିନାହାଁ, କିନ୍ତୁ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଇଥାଏ, ସେଉଁଠି ବେଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ବେଦ ଭବବନ୍ଧନ କାଟିଦିଏ ।
ଶ୍ରୂଯତାମଦ୍ଭୁତଂ ହ୍ଯେତଦ୍ରହସ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯସତ୍ତମ । ସମ୍ମତଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକାମୃତପ୍ରଦମ୍
ଶୁଣ, ବୈଶ୍ୟମାନେ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁପ୍ତ ଦେବତା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅମୃତ ଦେଇଥାଏ ।
ନ ଯମଂ ଯମଲୋକଂ ଚ ନ ଭୂତାନ୍ଘୋରଦର୍ଶନାନ୍ । ପଶ୍ଯଂତି ଵୈଷ୍ଣଵା ନୂନଂ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ମଯୋଦିତମ୍
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଯମ, ଯମର ଲୋକ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଭୂତମାନେ ଦେଖିନାହାଁ; ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଛି ।
ପ୍ରାହାସ୍ମାନ୍ଯମୁନା ଭ୍ରାତା ସଦୈଵ ହି ପୁନଃପୁନଃ । ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯା ନ ତେ ସ୍ଯୁର୍ମମଗୋଚରାଃ
ଯମ ନିଜେ ସଦା ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଛନ୍ତି: 'ବୈଷ୍ଣବମାନେ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କର; ସେମାନେ ମୋର ଅଧିନ ନୁହଁନ୍ତି ।'
ସ୍ମରଂତି ଯେ ସକୃଦ୍ଭୂତାଃ ପ୍ରସଂଗେନାପି କେଶଵମ୍ । ତେ ଵିଧ୍ଵସ୍ତାଖିଲାଘୌଘା ଯାଂତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍
ଯେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି, ଏକାକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଉହା ହେଉ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ଦୁରାଚାରୋ ଦୁଷ୍କୃତୋଽପି ସଦାଚାରରତୋଽପି ଯଃ । ଭଵଦ୍ଭିଃ ସ ସଦା ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ଭଜତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଷ୍ଟ କିମ୍ବା ସଦ୍ଚରିତ୍ର, ଯଦି ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ତୁମେ ସଦା ସେମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହ ।
ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଯଦ୍ଗୃହେ ଭୁଂକ୍ତେ ଯେଷାଂ ଵୈଷ୍ଣଵସଂଗତିଃ । ତେଽପି ଵଃ ପରିଵାର୍ଯାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତତ୍ସଂଗହତକିଲ୍ବିଷାଃ
ଯେଉଁ ଘରେ ବୈଷ୍ଣବ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବ ସଙ୍ଗ ଅଛି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କର; ଏହି ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି ।
ଇତ୍ଥଂ ଵୈଶ୍ଯାନୁଶାସ୍ତ୍ଯସ୍ମାନ୍ଦେଵୋ ଦଂଡଧରଃ ସଦା । ଅତୋ ନୋ ଵୈଷ୍ଣଵା ଯାଂତି ରାଜଧାନୀଂ ଯମସ୍ଯ ତୁ
ଏପରି ବୈଶ୍ୟମାନେ, ଦଣ୍ଡଧର ଦେବତା ସଦା ତୁମେ ଠାରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଯମର ରାଜଧାନୀକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ ।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ଵିନା ନୄଣାଂ ପାପିଷ୍ଠାନାଂ ଵିଶାଂ ଵର । ଉପାଯୋ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ଯଃ ସଂତର୍ତୁଂ ନରକାଂବୁଧିମ୍
ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା, ଅତି ପାପୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନରକ ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଏହା ଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଶ୍ଵପାକମପି ନେକ୍ଷେତ ଲୋକେଷ୍ଟଂ ଵୈଶ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍ । ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵର୍ଣବାହ୍ଯୋଽପି ପୁନାତି ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ବୈଶ୍ୟ, ଏକ ଶ୍ୱପାକ ବୈଷ୍ଣବକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ବୈଷ୍ଣବ, ଯଦି ସେ ଜାତି ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଥାଏ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିଥାଏ ।
ଏତାଵତା ଲମଘନିର୍ହରଣାଯ ପୁଂସାଂ ସଂକୀର୍ତନଂ ଭଗଵତୋ ଗୁଣକର୍ମନାମ୍ନାମ୍ । ଵିକ୍ରୁଶ୍ଯ ପୁତ୍ର ମଘଵାନ୍ଯଦଜାମିଲୋଽପି ନାରାଯଣେତି ମ୍ରିଯମାଣ ଇଯାଯ ମୁକ୍ତିମ୍
ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନାମକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏପରି ଅଜାମିଳ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ ।
ନରକେ ତୁ ଚିରଂ ମଗ୍ନାଃ ପୂର୍ଵେ ଯେ ଚ କୁଲଦ୍ଵଯେ । ତଦୈଵ ଯାଂତି ତେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯଦାର୍ଚଂତି ମୁଦା ହରିମ୍
ଯେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଦୁଇଟି କୁଳର ପିତୃମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନରକରେ ଏଠିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ହରିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତସ୍ଯ ଯେ ଦାସା ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ନ ଭୁଜଶ୍ଚ ଯେ । ତେ ତୁ କ୍ରତୁଭୁଜାଂ ଵୈଶ୍ଯ ଗତିଂ ଯାଂତି ନିରାକୁଲାଃ
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କର ଦାସ ଅଟନ୍ତି, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ଯେମିତି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଯେଉଁ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ପ୍ରାର୍ଥର୍ଯଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯାନ୍ନଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ତଦଭାଵେ ଜଲଂ ପିବେତ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚାହେଁ, ସେଠାରେ ଏହା ନ ମିଳିଲେ ପାଣି ପିବା ଉଚିତ।
ଗୋଵିଂଦେତି ଜପନ୍ମଂତ୍ରଂ କୁତ୍ରଚିନ୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ସ ନରୋ ନ ଯମଂ ପଶ୍ଯେତ୍ତଂ ଚ ନେକ୍ଷାମହେ ଵଯମ୍
ଯଦି କେହି କେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ‘ଗୋବିନ୍ଦ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଯମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହାଁ।
ସାଂଗଂ ସମୁଦ୍ରଂ ସଧ୍ଯାନଂ ସଋଷିଃ ଛଂଦଦୈଵତମ୍ । ଦୀକ୍ଷଯାଵିଧିଵନ୍ମଂତ୍ରଂ ଜପେଦ୍ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ଯଥାବିଧି ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ସମୁଦ୍ର, ଧ୍ୟାନ, ଋଷି, ଛନ୍ଦ ଓ ଦେବତା ସହିତ, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ଚ ମଂତ୍ରେଶଂ ଯେ ଜପଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହା ଶୁଦ୍ଧ୍ଯଦ୍ଭ୍ରାଜତେ ଵିଷ୍ଣୁଵତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଯେ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଶଂଖିନଶ୍ଚକ୍ରିଣୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଗାମିନଃ । ଵସଂତି ଵୈଷ୍ଣଵେ ଲୋକେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଣ ତେ ନରାଃ
ଯେମାନେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ହୃଦି ସୂର୍ଯେ ଜଲେ ଵାଥ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥଂଡିଲେପି ଚ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହରିଂ ଯାଂତି ନରାସ୍ତଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ହୃଦୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ, ପାଣିରେ, ପ୍ରତିମାରେ କିମ୍ବା ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଅଥଵା ସର୍ଵଦା ପୂଜ୍ଯୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମେ ମଣୌ ଚକ୍ରେ ଵଜ୍ରକୀଟଵିନିର୍ମିତେ
ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା, ମଣି, ଚକ୍ର କିମ୍ବା ବଜ୍ରକୀଟ ତିଆରି କଥାରେ।
ଅଧିଷ୍ଠାନଂ ହି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ସର୍ଵପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ଵୈଶ୍ଯ ସର୍ଵେଷାମପି ମୁକ୍ତିଦମ୍
ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆସନ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିଂ ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ । ରାଜସୂଯସହସ୍ରେଣ ତେନେଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିଵାସରେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।
ସଦାମନଂତି ଵେଦାଂତା ବ୍ରହ୍ମନିର୍ଵାଣମଚ୍ଯୁତମ୍ । ତତ୍ପ୍ରସାଦୋ ଭଵେନ୍ନୄଣାଂ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାର୍ଚନାତ୍
ବେଦାନ୍ତ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି; ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ମହାକାଷ୍ଠସ୍ଥିତୋ ଵହ୍ନିର୍ମଖସ୍ଥାନେ ପ୍ରକାଶତେ । ଯଥା ତଥା ହରିର୍ଵ୍ଯାପୀ ଶାଲଗ୍ରାମେ ପ୍ରକାଶତେ
ଯେପରି ମହା କାଠରେ ଥିବା ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରି ଶାଳଗ୍ରାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅପି ପାପସମାଚାରାଃ କର୍ମ୍ମଣ୍ଯନଧିକାରିଣଃ । ଶାଲଗ୍ରାମାର୍ଚକା ଵୈଶ୍ଯ ନୈଵ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି କିମ୍ବା କର୍ମରେ ଅଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତଥା ରମତେ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଂ ନ ତଥା ସ୍ଵପୁରେ ହରିଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଚକ୍ରେ ଯଥା ସ ରମତେ ସଦା
ହରି ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କିମ୍ବା ନିଜ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରୁ ଅଧିକ ସେ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚକ୍ରରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ କୃତଂ ତେନ ଦତ୍ତା ପୃଥ୍ଵୀ ସସାଗରା । ଯେନାର୍ଚିତୋ ହରିଶ୍ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲୋଦ୍ଭଵେ
ଯିଏ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଚକ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିବା ଓ ସମୁଦ୍ରସହିତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିବା ସମାନ ଫଳ ପାଏ।