ସଦା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସଂପନ୍ନଃ ସଦା ଭୂତଦଯାନ୍ଵିତଃ । ଗୋପ୍ତା ଚ ପରମର୍ମାଣାଂ ଵକ୍ତା ପରଗୁଣସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସଦା ଦାନଶୀଳ ଓ ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ରକ୍ଷା କରେ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଗୁଣ କହେ,
ପରସ୍ଵଂ ତୃଣମାତ୍ରଂ ଚ ମନସାପି ନ ଯୋ ହରେତ୍ । ନ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ହ୍ଯେତେ ନରକଯାତନାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି, ଏକ ତିନି ଶଳା ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ମନରେ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ସେମାନେ କେବେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ପରାପଵାଦୀ ପାଖଂଡଃ ପାପେଭ୍ଯୋଽପି ମତୋଽଧିକଃ । ପଚ୍ଯତେ ନରକେ ତାଵଦ୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଓ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ, ସେ ପାପୀମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଦୁଷ୍ଟ; ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ରହିଛି, ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଵକ୍ତା ପରୁଷଵାକ୍ଯାନାଂ ମଂତଵ୍ଯୋ ନରକାଗତଃ । ସଂଦେହୋ ନ ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନର୍ଯାତି ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଯିଏ କଠୋର କଥା କହେ, ସେ ନରକର ଯାତ୍ରୀ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ; ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ, ସେ ପୁଣି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବ।
ନ ତୀର୍ଥୈର୍ନ ତପୋଭିଶ୍ଚ କୃତଘ୍ନସ୍ଯାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ । ସହତେ ଯାତନାଂ ଘୋରାଂ ସ ନରୋ ନରକେ ଚିରମ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତେଷୁ ମଜ୍ଜତି ଯୋ ନରଃ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଜିତାହାରୋ ନ ସ ଯାତି ଯମାଲଯମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଭୋଗ ଉପରେ ଜିତିଛି, ସେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ତୀର୍ଥେ ପାତକଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ତୀର୍ଥୋପଜୀଵନମ୍ । ତୀର୍ଥେ ପ୍ରତିଗ୍ରହସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିକ୍ରଯଃ
ତୀର୍ଥରେ କେବେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୀର୍ଥ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଧର୍ମ ବିକ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦୁର୍ଜରଂ ପାତକଂ ତୀର୍ଥେ ଦୁର୍ଜରଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ତୀର୍ଥେ ଚ ଦୁର୍ଜରଂ ସର୍ଵମେତତ୍କିନ୍ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦୁର୍ଜୟ, ଦାନ ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ; ତୀର୍ଥରେ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂଭସି ସ୍ନାତଃ ପୂତୋ ଗାଂଗେଯଵାରିଣା । ନ ନରୋ ନରକଂ ଯାତି ଅପି ପାତକରାଶିକୃତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପର ଢେର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଵ୍ରତଦାନତପୋ ଯଜ୍ଞାଃ ପଵିତ୍ରାଣୀତରାଣି ଚ । ଗଂଗାବିଂଦ୍ଵଭିଷିକ୍ତସ୍ଯ ନ ସମା ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଛିଟା ଲାଗିବା ସମାନ ନୁହେଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଅନ୍ଯତୀର୍ଥସମାଂ ଗଂଗାଂ ଯୋ ବ୍ରଵୀତି ନରାଧମଃ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ମହତ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସମାନ କହେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ, ଓ ବୈଶ୍ୟ।
ଧର୍ମଦ୍ରଵଂ ହ୍ଯପାଂ ବୀଜଂ ଵୈକୁଂଠଚରଣଚ୍ଯୁତମ୍ । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ମହେଶେନ ଯଦ୍ଗାଂଗମମଲଂ ଜଲମ୍
ମହେଶ୍ୱର ଯିଏ ମାଥାରେ ଧରିଥିଲେ, ସେଇ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଳରେ ଧର୍ମର ସାର, ଏହା ହେଉଛି ବୈକୁଣ୍ଠର ଚରଣରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବିଜ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନ ସଂଦେହୋ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ତେନ କିଂ ସମତାଂ ଗଚ୍ଛେଦପି ବ୍ରହ୍ମାଂଡଗୋଚରେ
ଏହି ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେହିପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ କିଛି ଏହା ସମାନ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଗଂଗାଗଂଗେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈରପି । ନରୋ ନ ନରକଂ ଯାତି କିଂ ତଯା ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ନାନ୍ଯେନ ଦହ୍ଯତେ ସଦ୍ଯଃ କ୍ରିଯା ନରକଦାଯିନୀ
ଯେଉଁମାନେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ନରକଦାୟି ଫଳକୁ ନଶ୍ୱାନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଗଂଗାଂଭସି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ତେନ ମାନଵୈଃ । ପ୍ରତିଗୃହ ନିଵୃତ୍ତୋ ଯଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହକ୍ଷମୋଽପି ସନ୍ । ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଦ୍ଯୋତତେ ଵୈଶ୍ଯ ତାରାରୂପଶ୍ଚିରଂ ଦିଵି
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଦାନ ନ ନେଇ ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ତାରା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି, ଓ ବୈଶ୍ୟ।
ଗାମୁଦ୍ଧରଂତି ଯେ ପଂକାଦ୍ଯେ ରକ୍ଷଂତି ଚ ରୋଗିଣଃ । ମ୍ରିଯଂତେ ଗୋଗୃହେ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ନଭସି ତାରକାଃ । ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଁକୁ କିଚିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ତାରା ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲିନ ଥିଲେ ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣସ୍ତୈରେଵ ହତକିଲ୍ବିଷାଃ । ଦିଵସେ ଦିଵସେ ଵୈଶ୍ଯ ପ୍ରାଣାଯାମାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ । ଅପି ବ୍ରହ୍ମହଣଂ ସାକ୍ଷାତ୍ପୁନଂତ୍ଯହରହଃ କୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବେ, ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଦିନକୁ ଷୋଳ ଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ, ଦିନେ ଦିନେ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରିଦିଏ, ବୈଶ୍ୟ।
ତପାଂସି ଯାନି ତପ୍ଯଂତେ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାଶ୍ଚ ଯେ । ଗୋସହସ୍ରପ୍ରଦାନଂ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ତୁ ତତ୍ସମଃ
ସମସ୍ତ ତପ, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରିବା, ଏସବୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ସମାନ ମନାଯାଏ।
ଅବ୍ବିଂଦୁଂ ଯଃ କୁଶାଗ୍ରେଣ ମାସେମାସେ ନରଃ ପିବେତ୍ । ସଂଵତ୍ସରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ତୁ ତତ୍ସମଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିମାସେ କୁଶ ଶିରାରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଜଳ ପିଏ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଣାୟାମ ସମାନ ମନାଯାଏ।
ପାତକଂ ତୁ ମହଦ୍ଯଚ୍ଚ ତଥା କ୍ଷୁଦ୍ରୋପପାତକମ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମୈଃ କ୍ଷଣାତ୍ସର୍ଵଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁତେ ନରଃ
ବଡ଼ ପାପ କିମ୍ବା ଛୋଟ ପାପ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ କରିପାରେ।
ମାତୃଵତ୍ପରଦାରାନ୍ଯେ ମନ୍ଯଂତେ ଵୈ ନରୋତ୍ତମାଃ । ନ ତେ ଯାଂତି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ କଦାଚିଦ୍ଯମ ଯାତନାମ୍
ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ପରଦାରକୁ ମାଆ ପରି ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଯମର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ।
ମନସାପି ପରେଷାଂ ଯଃ କଲତ୍ରାଣି ନ ସେଵତେ । ସହ ଲୋକଦ୍ଵଯେ ନାସ୍ତି ତେନ ଵୈଶ୍ଯ ଧରା ଧୃତା
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପରଦାର ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ରଖେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁଇ ଲୋକରେ ଧରାକୁ ଧାରଣ କରେ, ଓ ବୈଶ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମ୍ମାନ୍ଵିତୈସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ପରଦାରୋପସେଵନମ୍ । ନଯଂତି ପରଦାରାସ୍ତୁ ନରକାନେକଵିଂଶତିମ୍
ସେହିପାଇଁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପରଦାର ସଂଗ କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ପରଦାର ସଂଗ ଏକୋଇଶି ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ବୈଶ୍ୟ।
ଲୋଭୋ ନ ଜାଯତେ ଯେଷାଂ ପରଦାରେଷୁ ମାନସେ । ତେ ଯାଂତି ଦେଵଲୋକଂ ତୁ ନ ଯମଂ ଵୈଶ୍ଯସତ୍ତମ
ଯେଉଁମାନେ ପରଦାର ପ୍ରତି ମନରେ ଲୋଭ ଜନ୍ମ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ ନୁହେଁ, ହେ ଉତ୍ତମ ବୈଶ୍ୟ।
ଶଶ୍ଵତ୍କ୍ରୋଧନିଦାନେଷୁ ଯଃ କ୍ରୋଧେନ ନ ଜୀଯତେ । ଜିତସ୍ଵର୍ଗଃ ସ ମଂତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋଽକ୍ରୋଧନୋ ଭୁଵି
ଯେଉଁମାନେ ସଦା କ୍ରୋଧ ହେବାର କାରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଜିତିଛନ୍ତି ବୋଲି ମନାଯିବେ; ଏମିତି ଲୋକ ଭୂମିରେ ଅକ୍ରୋଧୀ।
ମାତରଂ ପିତରଂ ପୁତ୍ର ଆରାଧଯତି ଦେଵଵତ୍ । ଅପ୍ରାପ୍ତେ ଵାର୍ଦ୍ଧକେ କାଲେ ନ ଯାତି ଚ ଯମାଲଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମାଆ, ବାପା ଓ ପୁଅକୁ ଦେବତା ପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ଏହା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ପିତୁଶ୍ଚାଧିକଭାଵେନ ଯେଽର୍ଚଯଂତି ଗୁରୁଂ ନରାଃ । ଭଵଂତ୍ଯତିଥଯୋ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତେ ଵିଶାଂଵର
ପିତାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଦର ସହିତ ଯେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ଗରିମା ଉପଭୋଗ କରିଥିବା ଅତିଥି ହୋଇଯାନ୍ତି ।
ଇହ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଧନ୍ଯାଃ ଶୀଲସ୍ଯ ପରିରକ୍ଷଣାତ୍ । ଶୀଲଭଂଗେ ଚ ନାରୀଣାଂ ଯମଲୋକଃ ସୁଦାରୁଣଃ
ଏଠି ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଚରିତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବାରୁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଚରିତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମର ଲୋକରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଶୀଲଂ ରକ୍ଷ୍ଯଂ ସଦା ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦୁଷ୍ଟସଂଗଵିଵର୍ଜନାତ୍ । ଶୀଲେନ ହି ପରଃ ସ୍ଵର୍ଗଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵୈଶ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
ମହିଳାମାନେ ସଦା ନିଜ ଶୀଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଖରାପ ସଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା; କାରଣ ଶୀଳ ଦ୍ୱାରା ମହିଳାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏହାରେ କେହି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ପାକଯଜ୍ଞେନ ନିଷିଦ୍ଧାଚରଣେନ ଚ । ଦୁର୍ଗତିର୍ଵିହିତା ଵୈଶ୍ଯ ତସ୍ଯ ସା ନାରକୀ ଗତିଃ
ଶୂଦ୍ରମାନେ ଅନୁମତି ନଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡନ୍ତି; ଏହି ପଥ ନରକ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ ।