ନିତ୍ଯସ୍ନାନେନ ପୂଯଂତେ ଯେଽପି ପାତକିନୋ ନରାଃ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ହରେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ବାହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଜଂ ମଲମ୍
ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅପରାଧୀ ଲୋକମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଳ ଦୂର ହୁଏ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ନିଷ୍ପାପୋ ନରୋ ନ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସ୍ନାନଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମଲାଶୀ ସ ସଦା ନରଃ
ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ ବିନା ଖାଏ, ସେ ସଦା ଅଶୁଚି ଖାଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ଯୋ ନରସ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁଖା ପିତୃଦେଵତାଃ । ସ୍ନାନହୀନୋ ନରଃ ପାପଃ ସ୍ନାନହୀନୋ ନରୋଽଶୁଚିଃ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତି; ସ୍ନାନ ନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାପୀ ଓ ଅଶୁଚି ହୁଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ନରକଂ ଭୁଂକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୀଟାଦିଷୁ ଜାଯତେ । ଯେ ପୁନଃ ସ୍ରୋତସି ସ୍ନାନମାଚରଂତୀହ ପର୍ଵଣି
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ନରକ ଭୋଗ କରେ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ଏମିତି ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ପର୍ବଦିନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ତେ ନୈଵ ନରକଂ ଯାଂତି ନ ଜାଯଂତେ କୁଯୋନିଷୁ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନା ଦୁଷ୍ଟଚିଂତାଶ୍ଚ ଵଂଧ୍ଯା ଭଵଂତି ସର୍ଵଦା
ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ମନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ, ଖରାପ ଚିନ୍ତା ଓ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହେ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧାନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ଵିଶାଂଵର । ତିଲାଂଶ୍ଚ ତିଲପାତ୍ରାଂଶ୍ଚ ତିଲପ୍ରସ୍ଥଂ ଯଥାଵିଧି
ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳ, ତିଳର ପାତ୍ର ଓ ଏକ ପ୍ରମାଣ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରେତପତେର୍ଭୂମୌ ନ ଵ୍ରଜଂତି ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପୃଥିଵୀଂ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଦାନାନି ଷୋଡଶ
ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରେତପତିଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଲୋକମାନେ କେବେ କୌଣସି ଦୁଃଖକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ, ସୁନା ଓ ଗାଈ ଦାନ ଦେଇ, ଷୋଳ ଧରଣର ଦାନ କରିଲେ,
ଗତ୍ଵା ନ ଵିନିଵର୍ତଂତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାଦ୍ଵିକୁଂଡଲ । ପୁଣ୍ଯାସୁ ତିଥିଷୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଚ ସଂକ୍ରମେ
ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ବିକୁଣ୍ଡଳ; ପୁଣ୍ୟ ତିଥି, ବିଶେଷ ଯୋଗ ଓ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଯତ୍କିଂଚିନ୍ନୈଵ ମଜ୍ଜତି ଦୁର୍ଗତୌ । ନୈଵାକ୍ରାମଂତି ଦାତାରୋ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ପଥମ୍ । ଇହଲୋକେ ନ ଜାଯଂତେ କୁଲେ ଧନଵିଵର୍ଜିତେ
ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ କିଛି ଦାନ କଲେ, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବନ୍ତି ନାହିଁ; ଦାତାମାନେ କଠିନ ରୌରବ ମାର୍ଗକୁ ଚାଲନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଲୋକରେ ସେମାନେ ଧନ ନଥିବା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ସଦା ମୌନୀ ପ୍ରିଯଵାଦୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ଅକ୍ରୋଧନଃ ସମାଚାରୋ ନାତିଵାଦ୍ଯନସୂଯକଃ
ଯିଏ ସଦା ସତ୍ୟ କହେ, ଶାନ୍ତ ରହେ, ମିଠା କଥା କହେ, କ୍ରୋଧ ରହିତ, ନୀତିମାନ୍, ଅଧିକ କଥା କହେ ନାହିଁ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ ନାହିଁ,
ସଦା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସଂପନ୍ନଃ ସଦା ଭୂତଦଯାନ୍ଵିତଃ । ଗୋପ୍ତା ଚ ପରମର୍ମାଣାଂ ଵକ୍ତା ପରଗୁଣସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସଦା ଦାନଶୀଳ ଓ ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ରକ୍ଷା କରେ, ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଗୁଣ କହେ,
ପରସ୍ଵଂ ତୃଣମାତ୍ରଂ ଚ ମନସାପି ନ ଯୋ ହରେତ୍ । ନ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ହ୍ଯେତେ ନରକଯାତନାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି, ଏକ ତିନି ଶଳା ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ମନରେ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ସେମାନେ କେବେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ପରାପଵାଦୀ ପାଖଂଡଃ ପାପେଭ୍ଯୋଽପି ମତୋଽଧିକଃ । ପଚ୍ଯତେ ନରକେ ତାଵଦ୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ ଓ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ, ସେ ପାପୀମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଦୁଷ୍ଟ; ସେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ରହିଛି, ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ଵକ୍ତା ପରୁଷଵାକ୍ଯାନାଂ ମଂତଵ୍ଯୋ ନରକାଗତଃ । ସଂଦେହୋ ନ ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନର୍ଯାତି ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଯିଏ କଠୋର କଥା କହେ, ସେ ନରକର ଯାତ୍ରୀ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ; ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ, ସେ ପୁଣି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବ।
ନ ତୀର୍ଥୈର୍ନ ତପୋଭିଶ୍ଚ କୃତଘ୍ନସ୍ଯାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ । ସହତେ ଯାତନାଂ ଘୋରାଂ ସ ନରୋ ନରକେ ଚିରମ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନରକରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତେଷୁ ମଜ୍ଜତି ଯୋ ନରଃ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଜିତାହାରୋ ନ ସ ଯାତି ଯମାଲଯମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଭୋଗ ଉପରେ ଜିତିଛି, ସେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ତୀର୍ଥେ ପାତକଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ତୀର୍ଥୋପଜୀଵନମ୍ । ତୀର୍ଥେ ପ୍ରତିଗ୍ରହସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିକ୍ରଯଃ
ତୀର୍ଥରେ କେବେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୀର୍ଥ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଧର୍ମ ବିକ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦୁର୍ଜରଂ ପାତକଂ ତୀର୍ଥେ ଦୁର୍ଜରଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ତୀର୍ଥେ ଚ ଦୁର୍ଜରଂ ସର୍ଵମେତତ୍କିନ୍ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦୁର୍ଜୟ, ଦାନ ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ; ତୀର୍ଥରେ ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂଭସି ସ୍ନାତଃ ପୂତୋ ଗାଂଗେଯଵାରିଣା । ନ ନରୋ ନରକଂ ଯାତି ଅପି ପାତକରାଶିକୃତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପର ଢେର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଵ୍ରତଦାନତପୋ ଯଜ୍ଞାଃ ପଵିତ୍ରାଣୀତରାଣି ଚ । ଗଂଗାବିଂଦ୍ଵଭିଷିକ୍ତସ୍ଯ ନ ସମା ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଛିଟା ଲାଗିବା ସମାନ ନୁହେଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଅନ୍ଯତୀର୍ଥସମାଂ ଗଂଗାଂ ଯୋ ବ୍ରଵୀତି ନରାଧମଃ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ମହତ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସମାନ କହେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ, ଓ ବୈଶ୍ୟ।
ଧର୍ମଦ୍ରଵଂ ହ୍ଯପାଂ ବୀଜଂ ଵୈକୁଂଠଚରଣଚ୍ଯୁତମ୍ । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ମହେଶେନ ଯଦ୍ଗାଂଗମମଲଂ ଜଲମ୍
ମହେଶ୍ୱର ଯିଏ ମାଥାରେ ଧରିଥିଲେ, ସେଇ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଳରେ ଧର୍ମର ସାର, ଏହା ହେଉଛି ବୈକୁଣ୍ଠର ଚରଣରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବିଜ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନ ସଂଦେହୋ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ତେନ କିଂ ସମତାଂ ଗଚ୍ଛେଦପି ବ୍ରହ୍ମାଂଡଗୋଚରେ
ଏହି ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେହିପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ କିଛି ଏହା ସମାନ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଗଂଗାଗଂଗେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈରପି । ନରୋ ନ ନରକଂ ଯାତି କିଂ ତଯା ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ନାନ୍ଯେନ ଦହ୍ଯତେ ସଦ୍ଯଃ କ୍ରିଯା ନରକଦାଯିନୀ
ଯେଉଁମାନେ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ 'ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା' ବୋଲନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ନରକଦାୟି ଫଳକୁ ନଶ୍ୱାନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଗଂଗାଂଭସି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ତେନ ମାନଵୈଃ । ପ୍ରତିଗୃହ ନିଵୃତ୍ତୋ ଯଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହକ୍ଷମୋଽପି ସନ୍ । ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଦ୍ଯୋତତେ ଵୈଶ୍ଯ ତାରାରୂପଶ୍ଚିରଂ ଦିଵି
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥ ଦାନ ନ ନେଇ ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ତାରା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି, ଓ ବୈଶ୍ୟ।
ଗାମୁଦ୍ଧରଂତି ଯେ ପଂକାଦ୍ଯେ ରକ୍ଷଂତି ଚ ରୋଗିଣଃ । ମ୍ରିଯଂତେ ଗୋଗୃହେ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ନଭସି ତାରକାଃ । ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି ପ୍ରାଣାଯାମପରାଯଣାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଁକୁ କିଚିରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆକାଶରେ ତାରା ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲିନ ଥିଲେ ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣସ୍ତୈରେଵ ହତକିଲ୍ବିଷାଃ । ଦିଵସେ ଦିଵସେ ଵୈଶ୍ଯ ପ୍ରାଣାଯାମାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ । ଅପି ବ୍ରହ୍ମହଣଂ ସାକ୍ଷାତ୍ପୁନଂତ୍ଯହରହଃ କୃତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବେ, ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଦିନକୁ ଷୋଳ ଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କଲେ, ଦିନେ ଦିନେ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରିଦିଏ, ବୈଶ୍ୟ।
ତପାଂସି ଯାନି ତପ୍ଯଂତେ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାଶ୍ଚ ଯେ । ଗୋସହସ୍ରପ୍ରଦାନଂ ଚ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ତୁ ତତ୍ସମଃ
ସମସ୍ତ ତପ, ବ୍ରତ, ନିୟମ ଓ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରିବା, ଏସବୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ସମାନ ମନାଯାଏ।
ଅବ୍ବିଂଦୁଂ ଯଃ କୁଶାଗ୍ରେଣ ମାସେମାସେ ନରଃ ପିବେତ୍ । ସଂଵତ୍ସରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ତୁ ତତ୍ସମଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିମାସେ କୁଶ ଶିରାରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଜଳ ପିଏ, ସେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରାଣାୟାମ ସମାନ ମନାଯାଏ।
ପାତକଂ ତୁ ମହଦ୍ଯଚ୍ଚ ତଥା କ୍ଷୁଦ୍ରୋପପାତକମ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମୈଃ କ୍ଷଣାତ୍ସର୍ଵଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁତେ ନରଃ
ବଡ଼ ପାପ କିମ୍ବା ଛୋଟ ପାପ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ କରିପାରେ।