ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵଂତି ଜାତାଂଧାଃ କାଣାଃ କୁବ୍ଜାଶ୍ଚ ପଂଗଵଃ । ଦରିଦ୍ରାଶ୍ଚାଂଗହୀନାଶ୍ଚ ମାନୁଷାଃ ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ
'ପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ଧ, ଏକ ଆଖି, କୁବଡ଼, ଲଙ୍ଗଡ଼, ଦାରିଦ୍ର, ଅଙ୍ଗହୀନ ହୋଇ ଜନ୍ମନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରାଣୀହିଂସା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଫଳ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ପରତ୍ରେହ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ଲୋକଦ୍ଵଯସୁଖପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ତଦାଚରେତ୍
'ତେଣୁ ବଣିକ୍, ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଚାହୁଁଥିବା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, କଥାରେ ଏମିତି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଲୋକଦ୍ଵଯେନ ଵିଂଦଂତି ସୁଖାନି ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ । ଯେନ ହିଂସନ୍ତି ଭୂତାନି ନ ତେ ବିଭ୍ଯତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇ ଦୁଇ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠିଓ ଭୟ ଭାବିବାକୁ ପଡ଼ିନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶଂତି ଯଥା ନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରମୃଜୁଵକ୍ରଗାଃ । ସର୍ଵେ ଧର୍ମା ଅହିଂସାଯାଂ ପ୍ରଵିଶଂତି ତଥା ଦୃଢମ୍
ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସିଧା କିମ୍ବା ବାକା ହୋଇ ଶମୁଦ୍ରକୁ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ନୀତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅହିଂସାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ଅଭଯଂ ଯେନ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତମତ୍ର ଵିଂଶାଂଵର
ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଭୟମୁକ୍ତ କରିଛି, ଓ ବିଂଶାଂବର, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ପରି।
ଯେ ନିଯୋଗାଂଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଧର୍ମାଧର୍ମ ଵିମିଶ୍ରିତାନ୍ । ପାଲଯଂତୀହ ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ତେ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିସ୍ତଥା । ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ସର୍ଵେ ନାକପୃଷ୍ଠେ ଵସଂତି ତେ
ଯେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ—ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଯତି—ସେମାନେ ସବୁ ଶ୍ବର୍ଗର ଶିଖରରେ ବସନ୍ତି।
ଯଥୋକ୍ତଚାରିଣଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମସମନ୍ଵିତାଃ । ନରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତୁ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେମାନେ ନିଜ ଜୀବନର ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତରତା ଯେ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦଯାନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ନେକ୍ଷଂତେ ତେ ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ସଦା ଦୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହକୁ ଦେଖିନାହିଁ।
ଇଂଦ୍ରିଯାର୍ଥନିଵୃତ୍ତା ଯେ ସମର୍ଥା ଵେଦଵାଦିନଃ । ଅଗ୍ନିପୂଜାରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସଦା ଅଗ୍ନିପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଦୀନଵଦନାଃ ଶୂରାଃ ଶତ୍ରୁଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତାଃ । ଆହଵେଷୁ ଵିପନ୍ନା ଯେ ତେଷାଂ ମାର୍ଗୋ ଦିଵାକରଃ
ଯେମାନେ ଯୋଦ୍ଧା ହସମୁଖ, ସାହସୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆବୃତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପତିତ, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟପଥ।
ଅନାଥ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵିଜାର୍ଥେ ଚ ଶରଣାଗତପାଲନେ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜଂତି ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ଚ୍ଯଵଂତି ଦିଵସ୍ତୁ ତେ
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଅନାଥ, ଜନନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗରୁ କଦାପି ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତିନାହିଁ।
ପଂଗ୍ଵଂଧବାଲଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ରୋଗ୍ଯନାଥଦରିଦ୍ରିତାନ୍ । ଯେ ପୁଷ୍ଣଂତି ସଦା ଵୈଶ୍ଯ ତେ ମୋଦଂତି ସଦା ଦିଵି
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୟ ସଦା ଅପାହାଙ୍ଗ, ଅନ୍ଧ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଅନାଥ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ବର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଂକନିର୍ମଗ୍ନାଂ ରୋଗମଗ୍ନଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତଥା । ଉଦ୍ଧରଂତି ନରା ଯେ ଚ ତେଷାଂ ଲୋକୋଽଶ୍ଵମେଧିନାମ୍
ଯେମାନେ କୌ ମାଟିରେ ଅଟକିଥିବାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗୋଗ୍ରାସଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ଶୁଶ୍ରୂଷଂତି ଗାଃ ସଦା । ଯେନାରୋହଂତି ଗୋପୃଷ୍ଠେ ତେ ସ୍ଵର୍ଲୋକନିଵାସିନଃ
ଯେମାନେ ଗାଁକୁ ଚାରା ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ସଦା ଗାଁକୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରି ଗାଁକୁ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗରେ ବସନ୍ତି।
ଗର୍ତମାତ୍ରଂ ତୁ ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ଯତ୍ର ଗୌରତୃଷା ଭଵେତ୍ । ଯମଲୋକମଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତେ ଯାଂତି ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ନରାଃ
ଯେମାନେ ତିଆଁ ଗାଁ ପାଇଁ ଏକ ଛୋଟ ଗଡ଼ି କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତିଆଁ ଗାଁ ପାନି ପିଇପାରିବ, ସେମାନେ ଯମର ଲୋକକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିପୂଜା ଦେଵପୂଜା ଗୁରୁପୂଜା ରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦ୍ଵିଜପୂଜା ରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଦୌ ଧର୍ମସ୍ଯାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ପିବଂତି ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯତ୍ର ଜଲସ୍ଥଲ ଚରାସ୍ତଦା
ବାପୀ, କୂଏଁ, ପୋଖରୀ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମର ଶେଷ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଜଳ ଓ ଭୂମିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପାନି ପିଇପାରନ୍ତି।
ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରଃ ସୋଽତ୍ର କଥ୍ଯତେ ଵିବୁଧୈରପି । ଯଥାଯଥା ଚ ପାନୀଯଂ ପିବଂତି ପ୍ରାଣିନୋ ଭୃଶମ୍
ଯିଏ ସଦା ଦାନରେ ଲଗ୍ନ ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେତେ ପାନି ପିଇଥାନ୍ତି, ସେତେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଲାଭ।
ତଥାତଥାଽକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶାଂ ଵର । ପ୍ରାଣିନାଂ ଜୀଵନଂ ଵାରି ପ୍ରାଣା ଵାରିଣି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଏହିପରି, ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ, ଧର୍ମ ଚିନ୍ତା ରଖିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ବର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ପାନି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପାନିରେ ଅଟୁକିଛି।
ନିତ୍ଯସ୍ନାନେନ ପୂଯଂତେ ଯେଽପି ପାତକିନୋ ନରାଃ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ହରେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ବାହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଜଂ ମଲମ୍
ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅପରାଧୀ ଲୋକମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମଳ ଦୂର ହୁଏ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ନିଷ୍ପାପୋ ନରୋ ନ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସ୍ନାନଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମଲାଶୀ ସ ସଦା ନରଃ
ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ ବିନା ଖାଏ, ସେ ସଦା ଅଶୁଚି ଖାଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ଯୋ ନରସ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁଖା ପିତୃଦେଵତାଃ । ସ୍ନାନହୀନୋ ନରଃ ପାପଃ ସ୍ନାନହୀନୋ ନରୋଽଶୁଚିଃ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ଫେରାନ୍ତି; ସ୍ନାନ ନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାପୀ ଓ ଅଶୁଚି ହୁଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ନରକଂ ଭୁଂକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୀଟାଦିଷୁ ଜାଯତେ । ଯେ ପୁନଃ ସ୍ରୋତସି ସ୍ନାନମାଚରଂତୀହ ପର୍ଵଣି
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ ନାହିଁ, ସେ ନରକ ଭୋଗ କରେ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ଏମିତି ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ପର୍ବଦିନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ତେ ନୈଵ ନରକଂ ଯାଂତି ନ ଜାଯଂତେ କୁଯୋନିଷୁ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନା ଦୁଷ୍ଟଚିଂତାଶ୍ଚ ଵଂଧ୍ଯା ଭଵଂତି ସର୍ଵଦା
ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ମନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ, ଖରାପ ଚିନ୍ତା ଓ ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହେ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧାନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ଵିଶାଂଵର । ତିଲାଂଶ୍ଚ ତିଲପାତ୍ରାଂଶ୍ଚ ତିଲପ୍ରସ୍ଥଂ ଯଥାଵିଧି
ହେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳ, ତିଳର ପାତ୍ର ଓ ଏକ ପ୍ରମାଣ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରେତପତେର୍ଭୂମୌ ନ ଵ୍ରଜଂତି ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପୃଥିଵୀଂ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଦାନାନି ଷୋଡଶ
ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରେତପତିଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଲୋକମାନେ କେବେ କୌଣସି ଦୁଃଖକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ପୃଥିବୀ, ସୁନା ଓ ଗାଈ ଦାନ ଦେଇ, ଷୋଳ ଧରଣର ଦାନ କରିଲେ,
ଗତ୍ଵା ନ ଵିନିଵର୍ତଂତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାଦ୍ଵିକୁଂଡଲ । ପୁଣ୍ଯାସୁ ତିଥିଷୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଚ ସଂକ୍ରମେ
ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ବିକୁଣ୍ଡଳ; ପୁଣ୍ୟ ତିଥି, ବିଶେଷ ଯୋଗ ଓ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଯତ୍କିଂଚିନ୍ନୈଵ ମଜ୍ଜତି ଦୁର୍ଗତୌ । ନୈଵାକ୍ରାମଂତି ଦାତାରୋ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ପଥମ୍ । ଇହଲୋକେ ନ ଜାଯଂତେ କୁଲେ ଧନଵିଵର୍ଜିତେ
ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ କିଛି ଦାନ କଲେ, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବନ୍ତି ନାହିଁ; ଦାତାମାନେ କଠିନ ରୌରବ ମାର୍ଗକୁ ଚାଲନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଲୋକରେ ସେମାନେ ଧନ ନଥିବା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ସଦା ମୌନୀ ପ୍ରିଯଵାଦୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ଅକ୍ରୋଧନଃ ସମାଚାରୋ ନାତିଵାଦ୍ଯନସୂଯକଃ
ଯିଏ ସଦା ସତ୍ୟ କହେ, ଶାନ୍ତ ରହେ, ମିଠା କଥା କହେ, କ୍ରୋଧ ରହିତ, ନୀତିମାନ୍, ଅଧିକ କଥା କହେ ନାହିଁ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ ନାହିଁ,