ତେନ ସଖ୍ଯଂ ଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତଵ ଜାତଂ ଵିଶାଂଵର । ତତ୍ସଂଗେନ ତ୍ଵଯା ସ୍ନାତଂ ମାଘମାସଦ୍ଵଯଂ ତଥା
ସେ ଅଟାରେ, ବିଶାଂବର, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିଥିଲା। ତାଙ୍କ ସଂଗରେ ଦୁଇ ମାଘ ମାସ ନିମନ୍ତେ ତୁମେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲା।
କାଲିଂଦୀ ପୁଣ୍ଯପାନୀଯେ ସର୍ଵପାପହରେ ଵରେ । ତତ୍ତୀର୍ଥେ ଲୋକଵିଖ୍ଯାତେ ନାମ୍ନା ପାପପ୍ରଣାଶନେ
କାଳିନ୍ଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ, ଯାହା ପାପ ଦୂର କରେ।
ଏକେନ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵିମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦ୍ଵିତୀଯମାଘପୁଣ୍ଯେନ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତ୍ଵଯାନଘ
ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ବିଶାଂପତି, ତୁମେ ସବୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ମାଘର ପୁଣ୍ୟରେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲା, ଓ ପାପହୀନ।
ତ୍ଵଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ମୋଦସ୍ଵ ସତତଂ ଦିଵି । ନରକେଷୁ ତଵ ଭ୍ରାତା ମହତୀଂ ପାପଯାତନାମ୍
ସେହି ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ସଦା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମ ଭାଇ ତାଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା ନରକରେ ବଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି।
ଛିଦ୍ଯମାନୋଽସିପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ତୁ ମୁଦ୍ଗରୈଃ । ଚୂର୍ଣ୍ଯମାନଃ ଶିଲାପୃଷ୍ଠେ ତପ୍ତାଂଗାରେଷୁ ଭର୍ଜିତଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ କଟାଯିବା, ଲଠିରେ ପିଟାଯିବା, ପଥର ଉପରେ ଚିଂଚିଯିବା, ଜଳା ଅଙ୍ଗାରରେ ପୋଡ଼ାଯିବା—
ଇତି ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖିତଃ । ପୁଲକାଂକିତ ସର୍ଵାଂଗୋ ଦୀନୋଽସୌ ଵିନଯାନ୍ଵିତଃ
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି ଭାଇର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲା, ସରିରରେ କୁମୁଡି ଚମକିଲା, ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ନମ୍ର ହେଲା।
ଉଵାଚ ତଂ ଦେଵଦୂତଂ ମଧୁରଂ ନିପୁଣଂ ଵଚଃ । ମୈତ୍ରୀ ସପ୍ତପଦୀ ସାଧୋ ସତାଂ ଭଵତି ସତ୍ଫଲା
ସେ ଦେବଦୂତକୁ ମଧୁର ଓ ଚତୁର କଥା କହିଲା— 'ସଜନଙ୍କ ସହିତ ସାତ ପଦ ଚାଲିଥିବା ମିତ୍ରତା ସତ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।'
ମିତ୍ରଭାଵଂ ଵିଚିଂତ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମାମୁପାକର୍ତୁମର୍ହସି । ତତୋ ହି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ମମ
'ମିତ୍ରତାର ଭାବକୁ ଭାବି, ତୁମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁଜଣା ଭାବରେ ଗଣିଛି।'
ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯଂତି କର୍ମଣା କେନ ମାନଵାଃ । ଗଚ୍ଛଂତି ନିରଯଂ ଯେନ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କୃପଯା ଵଦ
'କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୋକେ ଯମଲୋକକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହ।'
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚ- ସମ୍ଯକ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଵୈଶ୍ଯ ନଷ୍ଟପାପୋଽସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଵିଶୁଦ୍ଧେ ହୃଦଯେ ପୁଂସାଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ଶ୍ରେଯସି ଜାଯତେ
ଦେବଦୂତ କହିଲେ— 'ତୁମେ ଠିକ୍ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ବଣିକ୍। ଏବେ ତୁମର ପାପ ନାସ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟ ପବିତ୍ର, ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗକୁ ଯାଏ।'
ଯଦ୍ଯପ୍ଯଵସରୋନାସ୍ତି ମମ ସେଵାପରସ୍ଯ ଵୈ । ତଥାପି ଚ ତଵ ସ୍ନେହାତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାମତି
'ମୁଁ ସଦା ସେବାରେ ଲାଗିଥିବାରୁ ବେଳା ନାହିଁ, ତଥାପି ତୁମ ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ମୋ ଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ କହିବି।'
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସର୍ଵାଵସ୍ଥାସୁ ସର୍ଵଦା । ପରପୀଡାଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ନ ତେ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
'ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, କଥାରେ କେବେ କିଛି ଅବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ।'
ନ ଵେଦୈର୍ନ ଚ ଦାନୈଶ୍ଚ ନ ତପୋଭିର୍ନ ଚାଧ୍ଵରୈଃ । କଥଂଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ଯାଂତି ପୁରୁଷାଃ ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ
'ବେଦ ପଠିବା, ଦାନ ଦେବା, ତପ କରିବା, ଯଜ୍ଞ କରିବା—ଏହାରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରିନାହାନ୍ତି।'
ଅହିଂସା ପରମୋ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯହିଂସୈଵ ପରଂ ତପଃ । ଅହିଂସା ପରମଂ ଦାନମିତ୍ଯାହୁର୍ମୁନଯଃ ସଦା
'ଅହିଂସା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ଅହିଂସା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପ, ଅହିଂସା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦାନ—ମୁନିମାନେ ସଦା ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।'
ମଶକାନ୍ସରୀସୃପାନ୍ଦଂଶାନ୍ଯୂକାଦ୍ଯାନ୍ମାନଵାଂସ୍ତଥା । ଆତ୍ମୌପମ୍ଯେନ ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵା ଯେ ଦଯାଲଵଃ
'ଯେଉଁ ଦୟାଳୁ ଲୋକେ ମାଛ, ସରିସୃପ, କଟା ଜୀବ, ଏବଂ ମାନବକୁ ନିଜ ପରି ଦେଖନ୍ତି—'
ତପ୍ତାଂଗାରମଯସ୍କୀଲଂ ମାଦଂପ୍ରେତରଂଗିଣୀମ୍ । ଦୁର୍ଗତିଂ ନୈଵ ଗଚ୍ଛଂତି କୃତାଂତସ୍ଯ ଚ ତେ ନରାଃ
'ସେମାନେ ଜଳା ଅଙ୍ଗାର, ଲୋହା କିଲ, ମଦର ନଦୀ ନରକକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ; ଏମିତି ଲୋକେ ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତିନାହିଁ।'
ଭୂତାନି ଯେଽତ୍ର ହିଂସଂତି ଜଲସ୍ଥଲଚରାଣି ଚ । ଜୀଵନାର୍ଥଂ ଚ ତେ ଯାଂତି କାଲସୂତ୍ରଂ ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍
'ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ—ଜଳରେ କିମ୍ବା ଭୂମିରେ ଚାଲୁଥିବା—ନିଜ ଜୀବନ ପାଇଁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କାଳସୂତ୍ର ନରକ ଓ ଦୁର୍ଗତିକୁ ଯାନ୍ତି।'
ଶ୍ଵମାଂସଭୋଜନାସ୍ତତ୍ର ପୂଯଶୋଣିତପାଯିନଃ । ମଜ୍ଜଂତଶ୍ଚ ଵସାପଂକେ ଦଷ୍ଟାଃ କୀଟୈରଧୋମୁଖୈଃ
'ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କୁକୁର ମାଂସ ଖାନ୍ତି, ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ପିଉନ୍ତି, ଚର୍ବିର ଦଳାରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ତଳକୁ ଦେଖୁଥିବା କୀଟରେ କଟାଯାନ୍ତି।'
ପରସ୍ପରଂ ଚ ଖାଦଂତୋ ଧ୍ଵାଂତେ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯ ଘାତିନଃ । ଵସଂତି କଲ୍ପାନେକାଂସ୍ତେ ରୁଦଂତୋ ଦାରୁଣଂ ରଵମ୍
'ସେଠାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଖାଇବା, ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ମାରିବା, ଅନ୍ଧାରରେ ରହିବା, ଅନେକ କଳ୍ପ ଅବଧି ଦୁଃଖ ଭରା ଚିତ୍କାର କରି ରହନ୍ତି।'
କୃମିଯୋନି ଶତଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚିରଂ ତୁ ତେ । ତତୋଚ୍ଛଂତି ତେ କ୍ରୂରାସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନି ଶତେଷୁ ଚ
'ଶତ ଟି କୀଟ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଅଚଳ ହେଇ ରହନ୍ତି; ପରେ ସେ କ୍ରୂର ଲୋକେ ଶତ ଟି ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।'
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵଂତି ଜାତାଂଧାଃ କାଣାଃ କୁବ୍ଜାଶ୍ଚ ପଂଗଵଃ । ଦରିଦ୍ରାଶ୍ଚାଂଗହୀନାଶ୍ଚ ମାନୁଷାଃ ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ
'ପରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ଧ, ଏକ ଆଖି, କୁବଡ଼, ଲଙ୍ଗଡ଼, ଦାରିଦ୍ର, ଅଙ୍ଗହୀନ ହୋଇ ଜନ୍ମନ୍ତି—ଏହା ପ୍ରାଣୀହିଂସା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଫଳ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ପରତ୍ରେହ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ଲୋକଦ୍ଵଯସୁଖପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ତଦାଚରେତ୍
'ତେଣୁ ବଣିକ୍, ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଭ ଚାହୁଁଥିବା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲୋକେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, କଥାରେ ଏମିତି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଲୋକଦ୍ଵଯେନ ଵିଂଦଂତି ସୁଖାନି ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ । ଯେନ ହିଂସନ୍ତି ଭୂତାନି ନ ତେ ବିଭ୍ଯତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇ ଦୁଇ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁଠିଓ ଭୟ ଭାବିବାକୁ ପଡ଼ିନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶଂତି ଯଥା ନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରମୃଜୁଵକ୍ରଗାଃ । ସର୍ଵେ ଧର୍ମା ଅହିଂସାଯାଂ ପ୍ରଵିଶଂତି ତଥା ଦୃଢମ୍
ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସିଧା କିମ୍ବା ବାକା ହୋଇ ଶମୁଦ୍ରକୁ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ନୀତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅହିଂସାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ଅଭଯଂ ଯେନ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତମତ୍ର ଵିଂଶାଂଵର
ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଭୟମୁକ୍ତ କରିଛି, ଓ ବିଂଶାଂବର, ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ପରି।
ଯେ ନିଯୋଗାଂଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଧର୍ମାଧର୍ମ ଵିମିଶ୍ରିତାନ୍ । ପାଲଯଂତୀହ ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ତେ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିସ୍ତଥା । ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ସର୍ଵେ ନାକପୃଷ୍ଠେ ଵସଂତି ତେ
ଯେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ—ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଯତି—ସେମାନେ ସବୁ ଶ୍ବର୍ଗର ଶିଖରରେ ବସନ୍ତି।
ଯଥୋକ୍ତଚାରିଣଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମସମନ୍ଵିତାଃ । ନରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତୁ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେମାନେ ନିଜ ଜୀବନର ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ନୀତି ଅନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦମନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତରତା ଯେ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦଯାନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ନେକ୍ଷଂତେ ତେ ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ସଦା ଦୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହକୁ ଦେଖିନାହିଁ।
ଇଂଦ୍ରିଯାର୍ଥନିଵୃତ୍ତା ଯେ ସମର୍ଥା ଵେଦଵାଦିନଃ । ଅଗ୍ନିପୂଜାରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରୁ ଦୂରେ ରହନ୍ତି, ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ସଦା ଅଗ୍ନିପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସେମାନେ ଶ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।