ଇତ୍ଥଂ ତୁ ତଦ୍ଧନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିନିଯୁକ୍ତମସଦ୍ଵ୍ଯଯୈଃ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀ ଵିଟ ଶୈଲୂଷ ମଲ୍ଲ ଚାରଣ ବଂଦିଷୁ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଅନୁଚିତ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଲା—ବେଶ୍ୟା, ଜୁଆଡ଼ି, ନଟ, ପହଳବାନ, ଗୁପ୍ତଚର ଓ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ।
ଅପାତ୍ରେ ତଦ୍ଧନଂ ଦତ୍ତଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ବୀଜମିଵୋଷରେ । ନ ସତ୍ପାତ୍ରେ ଚ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ହୁତମ୍
ସେମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଦେଲେ, ଯେପରି ଉପଜାଉ ଜମିରେ ମାନେ ଅଣ୍ଡା ଫେଙ୍କିଦିଅନ୍ତି, ସେଭଳି। ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦାନ କଲେ ନାହିଁ।
ନାର୍ଚିତୋ ଭୂତଭୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ଉଭଯୋରେଵ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଚିରେଣ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ
ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କର ପାଳକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଇଗଲା।
ତତସ୍ତୌ ଦୁଃଖମାପନ୍ନୌ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତୌ । ଶୋଚମାନୌ ତୁ ମୁହ୍ଯଂତୌ କ୍ଷୁତ୍ପୀଡାଦୁଃଖପୀଡିତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଶୋକରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଭୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତଯୋସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠତୋର୍ଗେହେ ନାସ୍ତି ଯଦ୍ଭୁଜ୍ଯତେ ତଦା । ସ୍ଵଜନୈର୍ବାଂଧଵୈସ୍ସର୍ଵୈଃ ସେଵକୈରୁପଜୀଵିଭିଃ
ସେମାନେ ଘରେ ରହିଥିବାବେଳେ ଖାଇବାକୁ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଚାକର ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଲୋକମାନେ ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦ୍ରଵ୍ଯାଭାଵେ ପରିତ୍ଯକ୍ତୌ ଚିଂତ୍ଯମାନୌ ତତଃ ପୁରେ । ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୌର୍ଯ୍ଯଂ ସମାରବ୍ଧଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ନଗରେ ନୃପ
ଧନ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ପରିତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ ଏବଂ ସହରରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସହରରେ ଚୋରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରାଜା।
ରାଜତୋ ଲୋକତୋ ଭୀତୌ ସ୍ଵପୁରାନ୍ନିଃସୃତୌ ତଦା । ଚକ୍ରତୁର୍ଵନଵାସଂ ତୌ ସର୍ଵେଷାମୁପପୀଡିତୌ
ରାଜା ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ଡରି, ସେମାନେ ନିଜ ସହର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଲେ।
ଜଘ୍ନତୁଃ ସତତଂ ମୂଢୌ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵିଷାର୍ପିତୈଃ । ନାନାପକ୍ଷିଵରାହାଂଶ୍ଚ ହରିଣାନ୍ରୋହିତାଂସ୍ତଥା
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସଦା ମୂଢ଼ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷାକ୍ତ ବାଣରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ଦର, ହରିଣ ଓ ରୋହିତ ମୃଗମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଶଶକାଞ୍ଛଲ୍ଲକାନ୍ଗୋଧାନ୍ଶ୍ଵାପଦାଂଶ୍ଚେତରାନ୍ବହୂନ୍ । ମହାବଲୌ ଭିଲ୍ଲସଂଗାଵାଖେଟକଭୁଜୌ ସଦା
ସେମାନେ ଶଶକ, ଶଳକ, ଗୋଧି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନେକ ପଶୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସଦା ଅନ୍ୟ ଶିକାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଗଦା ଧରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ମାଂସମଯାହାରୌ ପାପାହାରୌ ପରଂତପ । କଦାଚିଦ୍ଭୂଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯେକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ଵନଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ପାପ ମାଂସ ଖାଇ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଏକ ଜଣ କେବଳ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଶାର୍ଦୂଲେନ ହତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କନିଷ୍ଠଃ ସର୍ପଦଂଶିତଃ । ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ରାଜନ୍ପାପିଷ୍ଠୌ ନିଧନଂ ଗତୌ
ଠାରୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କନିଷ୍ଠ ସର୍ପ ଦଶନରେ ପଡ଼ିଲେ; ଏକେ ଦିନରେ, ରାଜା, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ପାପୀ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯମଦୂତୈସ୍ତତୋବଦ୍ଧ୍ଵା ପାପୈର୍ନୀତୌ ଯମାଲଯମ୍ । ଗତ୍ଵାଭିଜଗଦୁଃସର୍ଵେ ତେ ଦୂତାଃ ପାପିନାଵୁଭୌ
ତାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ସେମାନେକୁ ପାପ ପାଇଁ ବାନ୍ଧି ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ; ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ପାପୀ ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ।
ଧର୍ମରାଜ ନରାଵେତାଵାନୀତୌ ତଵ ଶାସନାତ୍ । ଆଜ୍ଞାଂ ଦେହି ସ୍ଵଭୃତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରସୀଦ କରଵାମ କିମ୍
ହେ ଧର୍ମରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି; ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ।
ଆଲୋଚ୍ଯ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ତଦା ଦୂତାଞ୍ଜଗୌ ଯମଃ । ଏକସ୍ତୁ ନୀଯତାଂ ଵୀର ନିରଯଂ ତୀଵ୍ରଵେଦନମ୍
ସେତେବେଳେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଯମ ଦୂତମାନେକୁ କହିଲେ: 'ଏଠାରୁ ଜଣେକୁ ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବା ନରକକୁ ନେଇଯାଅ।'
ଅପରଃ ସ୍ଥାପ୍ଯତାଂ ସ୍ଵର୍ଗେଯତ୍ର ଭୋଗା ହ୍ଯନୁତ୍ତମାଃ । କୃତାଂତାଜ୍ଞାଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତୈଶ୍ଚ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଭିଃ
'ଅନ୍ୟଜଣକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଖ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୋଗ ମିଳେ।' ଏଭଳି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତୋ ରୌରଵେ ଘୋରେ ଯୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ହି ନରାଧିପ । ତେଷାଂ ଦୂତଵରଃ କଶ୍ଚିଦୁଵାଚ ମଧୁରଂ ଵଚଃ
ଯେଉଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ପକେଇଦିଆଗଲେ, ହେ ନରାଧିପ; ତାପରେ ଦୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଵିକୁଂଡଲ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧମେହି ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଦାମି ତେ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ସୁଦିଵ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଵମର୍ଜିତାନ୍ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ, ମୋ ସହିତ ଆସ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇବି। ତୁମେ ତୁମ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ସବୁ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନାଃ ସୋଽଥ ଦୂତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ପଥି । ସଂଦେହଂ ହୃଦି କୃତ୍ଵା ତୁ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ । ଵିଚାରଯନ୍ହୃଦି ସ୍ଵର୍ଗଃ କସ୍ଯ ହେତୋଃ ଫଲଂ ମମ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ରାସ୍ତାରେ ଦୂତକୁ ପଚାରିଲା। ହୃଦୟରେ ସନ୍ଦେହ ରଖି, ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଡୁବିଗଲା। ଭିତରେ ଚିନ୍ତା କରିଲା—'ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ କାହିଁକି ଫଳ ହେଲା?'
ଵିକୁଂଡଲ ଉଵାଚ- ହେ ଦୂତଵର ପୃଚ୍ଛାମି ସଂଶଯଂ ତ୍ଵାମହଂ ପରମ୍ । ଆଵାଂ ଜାତୌ କୁଲେ ତୁଲ୍ଯେ ତୁଲ୍ଯଂ କର୍ମ ତଥା କୃତମ୍
ବିକୁଣ୍ଡଳ କହିଲା—ହେ ଦୂତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବି। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଖାନଦାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲୁ, ଏକ ସମାନ କର୍ମ କରିଥିଲୁ।
ଦୁର୍ମୃତ୍ଯୁରପି ତୁଲ୍ଯୋଭୂତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଯମସ୍ତଥା । କଥଂ ସ ନରକେ କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତୁଲ୍ଯକର୍ମ୍ମା ମମାଗ୍ରଜଃ
ଦୁର୍ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା, ଯମ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ମୋ ଭାଇ ଏକ ସମାନ କର୍ମ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କିପରି ନରକରେ ଫେଙ୍ଗାଯାଇଛି?
ମମାଭଵତ୍କଥଂ ନାକମିତି ମେ ଛିଂଧି ସଂଶଯମ୍ । ଦେଵଦୂତ ନ ପଶ୍ଯାମି ମମ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କାରଣମ୍
ମୁଁ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଛି? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଦୂତ, ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱର୍ଗର କାରଣ ଦେଖିପାରୁନି।
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚ- ମାତା ପିତା ସୁତୋ ଜାଯା ସ୍ଵସା ଭ୍ରାତା ଵିକୁଂଡଲ । ଜନ୍ମହେତୋରିଯଂ ସଂଜ୍ଞା ଜଂତୋଃ କର୍ମ୍ମୋପଭୁକ୍ତଯେ
ଦୂତ କହିଲେ—ମା, ବାପା, ପୁଅ, ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ, ଭଉଣୀ, ଭାଇ, ବିକୁଣ୍ଡଳ—ଏହି ନାମଗୁଡିକ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, କର୍ମ ଅନୁଭବ ପାଇଁ।
ଏକସ୍ମିନ୍ପାଦପେ ଯଦ୍ଵଚ୍ଛକୁନାନାଂ ସମାଗମଃ । ଯଦ୍ଯତ୍ସମୀହିତଂ କର୍ମ କୁରୁତେ ପୂର୍ଵଭାଵିତଃ
ଏକ ଗଛରେ ଯେପରି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଆସି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ମ କରିଥାଏ।
ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ କର୍ମ୍ମଣଃ ପୁରୁଷଃ ସଦା । ସତ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନରୈଃ କର୍ମ୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ସ୍ଵକୃତଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଵୈଶ୍ଯ କାଲେକାଲେ ପୁନଃପୁନଃ । ଏକଃ କରୋତି କର୍ମାଣି ଏକସ୍ତତ୍ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ବ୍ୟାପାରୀ, ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ପୁନିପୁନି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କରେ। ଜଣେ ନିଜେ କର୍ମ କରେ, ଜଣେ ନିଜେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।
ଅନ୍ଯୋ ନ ଲିପ୍ଯତେ ଵୈଶ୍ଯ କର୍ମଣାନ୍ଯସ୍ଯ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଅପତନ୍ନରକେ ପାପୈସ୍ତଵଭ୍ରାତା ସୁଦାରୁଣୈଃ । ତ୍ଵଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ଵର୍ଗଂ ପ୍ରାପ୍ନୋଷି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ବ୍ୟାପାରୀ, ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର କର୍ମ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଲାଗିନାହିଁ। ତୁମ ଭାଇ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା ନରକରେ ପଡିଛି, ତୁମେ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଛ।
ଵିକୁଂଡଲ ଉଵାଚ- ଆବାଲ୍ଯାନ୍ମମ ପାପେଷୁ ନ ପୁଣ୍ଯେଷୁ ରତଂ ମନଃ । ଅସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନି ହେ ଦୂତ ଦୁଷ୍କୃତଂ ହି କୃତଂ ମଯା
ବିକୁଣ୍ଡଳ କହିଲା—ମୋ ଶିଶୁବାସ୍ଥାରୁ ମୋ ମନ ପୁଣ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ପାପରେ ଲଗିଥିଲା। ଏହି ଜନ୍ମରେ, ଦୂତ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି।
ଦେଵଦୂତ ନ ଜାନାମି ସୁକୃତଂ କର୍ମ ଚାତ୍ମନଃ । ଯଦି ଜାନାସି ମତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କୃପଯା ଵଦ
ଦୂତ, ମୁଁ ନିଜର କୌଣସି ଭଲ କର୍ମ ଜାଣିନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ମୋର କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ଜାଣ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଵୈଶ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପୁଣ୍ଯମର୍ଜିତମ୍ । ଜାନାମି ତଦହଂ ସର୍ଵଂ ନ ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଦୂତ କହିଲେ—ଶୁଣ, ବ୍ୟାପାରୀ, ମୁଁ ତୁମେ କଣ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ, ତାହା କହିବି। ମୁଁ ସବୁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୁଲିଗଲା।
ହରିମିତ୍ରସୁତୋ ଵିପ୍ରଃ ସୁମିତ୍ରୋ ଵେଦପାରଗଃ । ଆସୀତ୍ତସ୍ଯାଶ୍ରମଃ ପୁଣ୍ଯୋ ଯମୁନା ଦକ୍ଷିଣେତଟେ
ହରିମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ସୁମିତ୍ର ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଥିଲା।