ଧାନ୍ଯାନି ଶାକତୈଲାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଧାତୂନିକ୍ଷୁଵିକାରାଂଶ୍ଚ ଵିକ୍ରୀଣୀତେ ସ ସର୍ଵଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଧାନ-ଚାଉଳ, ଶାକ-ସବ୍ଜି, ତେଲ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଏବଂ ଧାତୁ ଓ ଇଖୁର ଉତ୍ପାଦ ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵୈଶ୍ଯ ଉପାଯୈରପରୈସ୍ତଥା । ଉପାର୍ଜଯାମାସ ସଦା ଅଷ୍ଟୌ ହାଟକକୋଟଯଃ
ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁବେଳେ ଏଠାରେ ଆଠ କୋଟି ସୁନା ଜମା କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ମହାଧନଃ ସୋଥ ହାକର୍ଣପଲିତୋଭଵତ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚାର୍ଯ ସଂସାରକ୍ଷଣିକତ୍ଵଂ ସ୍ଵଚେତସି
ଏଭଳି ବହୁ ଧନୀ ହେବା ପରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର କେଶ ପକାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ମନରେ ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତଦ୍ଧନସ୍ଯ ଷଡଂଶେନ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ଚକାର ସଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ଚକ୍ରେ ଗୃହଂ ଚକ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ସେ ତାଙ୍କ ଧନର ଏକ ଛଅଂଶ ଧର୍ମ କାମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଘର ତିଆରି କଲେ।
ତଡାଗଂ ଖାନଯାମାସ ଵିପୁଲଂ ସାଗରୋପମମ୍ । ଵାପ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ବହୁଧା ତେନ କାରିତାଃ
ସେ ଏକ ବଡ଼ ପୋଖରୀ, ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ ଖନନ କଲେ ଏବଂ ବହୁ ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଵଟାଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ରକଂକୋଲ ଜଂବୂ ନିଂବାଦି କାନନମ୍ । ସ୍ଵସତ୍ଵେନ ତଦା ଚକ୍ରେ ତଥା ପୁଷ୍ପଵନଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଆମ୍ବ, କୋଲ, ଜାମୁ, ନିମ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କଲେ, ଏହିପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲବାଗିଚି ମଧ୍ୟ କରିଲେ।
ଉଦଯାସ୍ତମନଂ ଯାଵଦନ୍ନପାନଂ ଚକାର ସଃ । ପୁରାଦ୍ବହିଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରପାଂ ଚକ୍ରେଽତିଶୋଭନାମ୍
ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୁର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ; ସହରର ବାହାରେ, ଚାରିଦିଗରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପାନଥିବା ଗୃହ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଯାନି ଦାନାନି ଭୂପତେ । ଦଦୌ ତାନି ସଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରସ୍ତଦା
ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦାନ ଅଛି, ସେ ସବୁ ଦାନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵକୃତେ ପାପେ ପ୍ରାଯାଶ୍ଚିତ୍ତମଥାକରୋତ୍ । ଦେଵପୂଜାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାତିଥିପୂଜକଃ
ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ; ସେ ସବୁବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ତସ୍ଯେତ୍ଥଂ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ସଂଜାତୌ ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ନୃପ । ତୌ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମାନୌ ଶ୍ରୀକୁଂଡଲ ଵିକୁଂଡଲୌ
ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ତଯୋର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତପସେ ଵନମ୍ । ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ପରଂ ଦେଵଂ ଗୋଵିଂଦଂ ଵରଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଘର ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଆରାଧନା କଲେ।
ତପଃକ୍ଲିଷ୍ଟ ଶରୀରୋଽସୌ ଵାସୁଦେଵମନାଃ ସଦା । ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଯତ୍ର ଗତ୍ଵା ନ ଶୋଚତି
ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ମନ ସବୁବେଳେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଲାଗିଥିଲା; ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ସୁତୌ ରାଜନ୍ମହାମାନ ସମନ୍ଵିତୌ । ତରୁଣୌ ରୂପସଂପନ୍ନୌ ଧନଗର୍ଵେଣ ଗର୍ଵିତୌ
ତାପରେ, ରାଜା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ବଡ଼ ଗର୍ବିତ ହେଲେ, ତରୁଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ଧନର ଗର୍ବରେ ଅହଂକାରୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଦୁଃଶୀଲୌ ଵ୍ଯସନାସକ୍ତୌ ଧର୍ମକର୍ମାଦ୍ଯଦର୍ଶକୌ । ନ ଵାକ୍ଯଂ ଚାଗତୌ ମାତୁର୍ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଵଚନଂ ତଥା
ଖରାପ ଚରିତ୍ର, ଦୁର୍ନୀତିରେ ଆସକ୍ତ, ଧର୍ମ କାମ ଦେଖୁନଥିଲେ; ମାଆଁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣୁନଥିଲେ।
କୁମାର୍ଗଗୌ ଦୁରାତ୍ମାନୌ ପିତୃମିତ୍ରନିଷେଧକୌ । ଅଧର୍ମନିରତୌ ଦୁଷ୍ଟୌ ପରଦାରାଭିଗାମିନୌ
ଖରାପ ପଥରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ, ବାପାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ; ଅଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିରତୌ ଵୀଣାଵେଣୁଵିନୋଦିନୌ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀଶତସଂଯୁକ୍ତୌ ଗାଯଂତୌ ଚେରତୁସ୍ତଦା
ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ରେ ଲାଗିଥିଲେ, ବୀଣା ଓ ବାଁଶୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ; ଶତଶତ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଗାଇ ଗାଇ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଚାଟୁକାରଜନୈର୍ଯୁକ୍ତୌ ବିଂବୋଷ୍ଠୀଷୁ ଵିଶାରଦୌ । ସୁଵେଷୌ ଚାରୁଵସନୌ ଚାରୁଚଂଦନରୂଷିତୌ
ଚାଟୁକାର ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ରୁମାଳ ଠୋଡ଼ ବିଶେଷ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ; ଭଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ତଥା ସୁଗଂଧିମାଲାଢ୍ଯୌ କସ୍ତୂରୀଲକ୍ଷ୍ମଲକ୍ଷିତୌ । ନାନାଲଂକାରଶୋଭାଢ୍ଯୌ ମୌକ୍ତିକାହାରହାରିଣୌ
ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କସ୍ତୂରୀ ଟିକି ଲଗାଇଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ, ମୁକ୍ତା ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଗଜଵାଜିରଥୌଘେନ କ୍ରୀଡଂତୌ ତାଵିତସ୍ତଦା । ମଧୁପାନସମାଯୁକ୍ତୌ ପରସ୍ତ୍ରୀରତିମୋହିତୌ
ସେ ସମୟରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଭିଡ଼ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜନୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ।
ନାଶଯଂତୌ ପିତୃଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରଂ ଦଦତୁଃ ଶତମ୍ । ତସ୍ଥତୁଃ ସ୍ଵଗୃହେ ରମ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଭୋଗପରାଯଣୌ
ସେମାନେ ପିତାଙ୍କର ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ହଜାର ଥିଲେ ଶତମାନେ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱ ଘରରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଦା ଭୋଗରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତୁ ତଦ୍ଧନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିନିଯୁକ୍ତମସଦ୍ଵ୍ଯଯୈଃ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀ ଵିଟ ଶୈଲୂଷ ମଲ୍ଲ ଚାରଣ ବଂଦିଷୁ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଅନୁଚିତ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଲା—ବେଶ୍ୟା, ଜୁଆଡ଼ି, ନଟ, ପହଳବାନ, ଗୁପ୍ତଚର ଓ ଗାୟକମାନେ ପାଇଁ।
ଅପାତ୍ରେ ତଦ୍ଧନଂ ଦତ୍ତଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ବୀଜମିଵୋଷରେ । ନ ସତ୍ପାତ୍ରେ ଚ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ହୁତମ୍
ସେମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଦେଲେ, ଯେପରି ଉପଜାଉ ଜମିରେ ମାନେ ଅଣ୍ଡା ଫେଙ୍କିଦିଅନ୍ତି, ସେଭଳି। ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦାନ କଲେ ନାହିଁ।
ନାର୍ଚିତୋ ଭୂତଭୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ଉଭଯୋରେଵ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଚିରେଣ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ
ସେମାନେ ଭୂତମାନଙ୍କର ପାଳକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଇଗଲା।
ତତସ୍ତୌ ଦୁଃଖମାପନ୍ନୌ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତୌ । ଶୋଚମାନୌ ତୁ ମୁହ୍ଯଂତୌ କ୍ଷୁତ୍ପୀଡାଦୁଃଖପୀଡିତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଶୋକରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଭୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ତଯୋସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠତୋର୍ଗେହେ ନାସ୍ତି ଯଦ୍ଭୁଜ୍ଯତେ ତଦା । ସ୍ଵଜନୈର୍ବାଂଧଵୈସ୍ସର୍ଵୈଃ ସେଵକୈରୁପଜୀଵିଭିଃ
ସେମାନେ ଘରେ ରହିଥିବାବେଳେ ଖାଇବାକୁ କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଚାକର ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଲୋକମାନେ ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦ୍ରଵ୍ଯାଭାଵେ ପରିତ୍ଯକ୍ତୌ ଚିଂତ୍ଯମାନୌ ତତଃ ପୁରେ । ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୌର୍ଯ୍ଯଂ ସମାରବ୍ଧଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ନଗରେ ନୃପ
ଧନ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ପରିତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ ଏବଂ ସହରରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଲେ; ପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସହରରେ ଚୋରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରାଜା।
ରାଜତୋ ଲୋକତୋ ଭୀତୌ ସ୍ଵପୁରାନ୍ନିଃସୃତୌ ତଦା । ଚକ୍ରତୁର୍ଵନଵାସଂ ତୌ ସର୍ଵେଷାମୁପପୀଡିତୌ
ରାଜା ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ଡରି, ସେମାନେ ନିଜ ସହର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଲେ।
ଜଘ୍ନତୁଃ ସତତଂ ମୂଢୌ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵିଷାର୍ପିତୈଃ । ନାନାପକ୍ଷିଵରାହାଂଶ୍ଚ ହରିଣାନ୍ରୋହିତାଂସ୍ତଥା
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସଦା ମୂଢ଼ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷାକ୍ତ ବାଣରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ଦର, ହରିଣ ଓ ରୋହିତ ମୃଗମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଶଶକାଞ୍ଛଲ୍ଲକାନ୍ଗୋଧାନ୍ଶ୍ଵାପଦାଂଶ୍ଚେତରାନ୍ବହୂନ୍ । ମହାବଲୌ ଭିଲ୍ଲସଂଗାଵାଖେଟକଭୁଜୌ ସଦା
ସେମାନେ ଶଶକ, ଶଳକ, ଗୋଧି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନେକ ପଶୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସଦା ଅନ୍ୟ ଶିକାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଗଦା ଧରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ମାଂସମଯାହାରୌ ପାପାହାରୌ ପରଂତପ । କଦାଚିଦ୍ଭୂଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯେକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ଵନଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ପାପ ମାଂସ ଖାଇ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଏକ ଜଣ କେବଳ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।