ଵେପଂତେ ସର୍ଵପାପାନି ଯମୁନାଯାଂ ଗତେ ନରେ । ନାଶକେ ସର୍ଵପାପାନାଂ ଯଦି ସ୍ନାସ୍ଯତି ଵାରିଣି
ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଯମୁନାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଉଥାଏ; ଯଦି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ପାଵକା ଇଵ ଦୀପ୍ଯଂତେ ଯମୁନାଯାଂ ନରୋତ୍ତମାଃ । ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମେଘେଭ୍ଯ ଇଵ ଚଂଦ୍ରମାଃ
ଯମୁନାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ମେଘରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ଆର୍ଦ୍ର ଶୁଷ୍କଲଘୁସ୍ଥୂଲଂ ଵାଙ୍ମନଃ କର୍ମଭିଃ କୃତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଦହେତ୍ପାପଂ ପାଵକଃ ସମିଧୋ ଯଥା
ଭିଜା କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା, ହଲକା କିମ୍ବା ଭାରୀ, ଯେଉଁଠି କଥା, ମନ କିମ୍ବା କାମରେ କିଛି କରାଯାଏ—ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଇଂଧନକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଛି, ସେପରି ପାପ ଦହିଯାଏ।
ପ୍ରାମାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜ୍ଞାନାଜ୍ଞାନକୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯେତ ଯମୁନାଯାଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ଅବଧାନ ନଥିବାରୁ କିମ୍ବା ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ, ମାତ୍ର ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନିଷ୍ପାପାସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ଯାଂତି ପାପିଷ୍ଠା ଯାଂତି ଶୁଦ୍ଧତାମ୍ । ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯଃ ସ୍ନାନେ ଵୈ ଯମୁନାଜଲେ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି ନିଷ୍ପାପ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପବିତ୍ରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ସର୍ଵେଽଧିକାରିଣୋ ହ୍ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୌ ତଥା ନୃପ । ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦା ଦେଵୀ ଯମୁନା ପାପନାଶିକା
ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଅଧିକାରୀ, ବିଶେଷକରି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ, ରାଜନ୍; ସମୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବୀ ଯମୁନା ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି।
ଏଷ ଏଵ ପରୋ ମଂତ୍ର ଏତଚ୍ଚ ପରମଂ ତପଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ପରଂ ଚୈଵ ଯମୁନାସ୍ନାନମୁତ୍ତମମ୍
ଏହିଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏହା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା; ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ।
ନୃଣାଂ ଜନ୍ମାଂତରାଭ୍ଯାସାତ୍କାଲିଂଦୀ ମଜ୍ଜନେ ମତିଃ । ଅଧ୍ଯାତ୍ମଜ୍ଞାନକୌଶଲ୍ଯଂ ଜନ୍ମାଭ୍ଯାସାଦ୍ଯଥା ନୃପ
ଅନେକ ଜନ୍ମର ଅଭ୍ୟାସରୁ ଲୋକମାନେ କାଳିନ୍ଦୀରେ ଡୁବିବାର ଇଚ୍ଛା ହାସଲ କରନ୍ତି; ଯେପରି ଅନେକ ଜନ୍ମର ଅଭ୍ୟାସରୁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର କୌଶଳ ଆସେ, ରାଜନ୍।
ସଂସାରକର୍ଦମାଲେପ ପ୍ରକ୍ଷାଲନ ଵିଶାରଦମ୍ । ପାଵନଂ ପାଵନାନାଂ ଚ ଯମୁନାସ୍ନାନମୁତ୍ତମମ୍
ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂସାରର କାଦା ଧୋଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାମରେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର।
ସ୍ନାତାସ୍ତତ୍ର ଚ ଯେ ରାଜନ୍ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦେ । ଶୁଭାଂଶ୍ଚ ଭୁଂଜତେ ଭୋଗାଂଶ୍ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯଗ୍ରହୋପମାନ୍
ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଯମୁନା ମୋକ୍ଷଦା ପ୍ରୋକ୍ତା ମଥୁରାସଂଗତା ଯଦି । ମଥୁରାଯାଂ ଚ କାଲିଂଦୀ ପୁଣ୍ଯାଧିକଵିଵର୍ଦ୍ଧିନୀ
ଯମୁନାକୁ ମୋକ୍ଷଦାତ୍ରୀ ବୋଲାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ମଥୁରା ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ; ମଥୁରାରେ କାଳିନ୍ଦୀ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ଯମୁନା ପୁଣ୍ଯା ମହାପାତକହାରିଣୀ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଦା ଦେଵୀ ମଥୁରା ସଂଗତା ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଯମୁନା ପବିତ୍ର ଏବଂ ମହାପାପ ନାଶ କରେ; ମଥୁରା ସହିତ ଯୋଗ ହେଲେ, ଦେବୀ ଭକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତି।
ଭକ୍ତିଭାଵେନ ସଂଯୁକ୍ତା କାଲିଂଦ୍ଯାଂ ଯଦି ମଜ୍ଜଯେତ୍ । କଲ୍ପକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଵସତେ ସନ୍ନିଧୌ ହରେଃ
ଯଦି କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ କାଳିନ୍ଦୀରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେ ହଜାର ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିଂ ପ୍ରଯାଂତି ମନୁଜାଃ ନୂନଂ ସାଂଖ୍ଯେନ ଵର୍ଜିତାଃ । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ତୃପ୍ତାଃ କଲ୍ପଶତୈର୍ଦିଵି
ସାଂଖ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପିତୃମାନେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି।
ଯେ ପିବଂତି ନରା ରାଜନ୍ଯମୁନାସଲିଲଂ ଶୁଭମ୍ । ପଂଚଗଵ୍ଯସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ଯେମାନେ ଯମୁନାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଅନ୍ତି, ରାଜନ୍, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟର ସେବନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ ଅଛି?
କୋଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ତତ୍ର ଦାନଂ ଚ ହୋମଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥର ସେବନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ ଅଛି? ସେଠି ଦାନ ଓ ହୋମ କଲେ ସମସ୍ତ କାମର ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜନ୍ନିଷଧେ ନଗରେ ଵରେ
ନାରଦ କହିଲେ— ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଣା ଏକ ଇତିହାସ କହିବି; ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ରାଜନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନିଷଧ ନଗରରେ—
ଆସୀଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ କୁବେରାଭୋ ନାମତୋ ହେମକୁଂଡଲଃ । କୁଲୀନଃ ସତ୍କ୍ରିଯୋ ଦେଵଦ୍ଵିଜପାଵକପୂଜକଃ
ସେଠି ଏକ ବଣିକ ଥିଲେ, ଯିଏ କୁବେରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ହେମକୁଣ୍ଡଳ; ଉତ୍ତମ କୁଳର, ନୀତିଶୀଳ ଏବଂ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ଉପାସକ।
କୃଷିଵାଣିଜ୍ଯକର୍ତ୍ତାସୌ ଵିଵିଧକ୍ରଯଵିକ୍ରଯୀ । ଗୋଘୋଟକମହିଷ୍ଯାଦି ପଶୁପୋଷଣତତ୍ପରଃ
ସେ କୃଷି ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ଓ ବିକ୍ରୟ କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ; ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ପାଳନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ।
ପଯୋ ଦଧୀନି ତକ୍ରାଣି ଗୋମଯାନି ତୃଣାନି ଚ । କାଷ୍ଠାନି ଫଲମୂଲାନି ଲଵଣାଦ୍ରା ର୍!ଦିପିପ୍ପଲୀ
ସେ ଦୁଧ, ଦହି, ତକ୍ର, ଗୋମୟ ଓ ଘାସ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିଲେ; ଏହାସହିତ କାଠ, ଫଳ, ମୂଳ, ଲୁଣ, ତର ଅଦା, ଓ ପିପ୍ପଳି ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିଲେ।
ଧାନ୍ଯାନି ଶାକତୈଲାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଧାତୂନିକ୍ଷୁଵିକାରାଂଶ୍ଚ ଵିକ୍ରୀଣୀତେ ସ ସର୍ଵଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଧାନ-ଚାଉଳ, ଶାକ-ସବ୍ଜି, ତେଲ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଏବଂ ଧାତୁ ଓ ଇଖୁର ଉତ୍ପାଦ ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵୈଶ୍ଯ ଉପାଯୈରପରୈସ୍ତଥା । ଉପାର୍ଜଯାମାସ ସଦା ଅଷ୍ଟୌ ହାଟକକୋଟଯଃ
ଏଭଳି ନାନା ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁବେଳେ ଏଠାରେ ଆଠ କୋଟି ସୁନା ଜମା କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ମହାଧନଃ ସୋଥ ହାକର୍ଣପଲିତୋଭଵତ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚାର୍ଯ ସଂସାରକ୍ଷଣିକତ୍ଵଂ ସ୍ଵଚେତସି
ଏଭଳି ବହୁ ଧନୀ ହେବା ପରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର କେଶ ପକାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ମନରେ ଏହି ସଂସାରର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତଦ୍ଧନସ୍ଯ ଷଡଂଶେନ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ଚକାର ସଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ଚକ୍ରେ ଗୃହଂ ଚକ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ସେ ତାଙ୍କ ଧନର ଏକ ଛଅଂଶ ଧର୍ମ କାମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଘର ତିଆରି କଲେ।
ତଡାଗଂ ଖାନଯାମାସ ଵିପୁଲଂ ସାଗରୋପମମ୍ । ଵାପ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ବହୁଧା ତେନ କାରିତାଃ
ସେ ଏକ ବଡ଼ ପୋଖରୀ, ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ ଖନନ କଲେ ଏବଂ ବହୁ ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଵଟାଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ରକଂକୋଲ ଜଂବୂ ନିଂବାଦି କାନନମ୍ । ସ୍ଵସତ୍ଵେନ ତଦା ଚକ୍ରେ ତଥା ପୁଷ୍ପଵନଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଆମ୍ବ, କୋଲ, ଜାମୁ, ନିମ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କଲେ, ଏହିପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲବାଗିଚି ମଧ୍ୟ କରିଲେ।
ଉଦଯାସ୍ତମନଂ ଯାଵଦନ୍ନପାନଂ ଚକାର ସଃ । ପୁରାଦ୍ବହିଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରପାଂ ଚକ୍ରେଽତିଶୋଭନାମ୍
ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୁର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ; ସହରର ବାହାରେ, ଚାରିଦିଗରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପାନଥିବା ଗୃହ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଯାନି ଦାନାନି ଭୂପତେ । ଦଦୌ ତାନି ସଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରସ୍ତଦା
ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦାନ ଅଛି, ସେ ସବୁ ଦାନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵକୃତେ ପାପେ ପ୍ରାଯାଶ୍ଚିତ୍ତମଥାକରୋତ୍ । ଦେଵପୂଜାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାତିଥିପୂଜକଃ
ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ; ସେ ସବୁବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ତସ୍ଯେତ୍ଥଂ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ସଂଜାତୌ ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ନୃପ । ତୌ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମାନୌ ଶ୍ରୀକୁଂଡଲ ଵିକୁଂଡଲୌ
ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।