ସର୍ଵଥା ତୈଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍ର କାର୍ଯଂ ନିମଜ୍ଜନମ୍ । ଦାରିଦ୍ର୍ଯ ପାପ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯ ପଂକ ପ୍ରକ୍ଷାଲନାଯ ଵୈ
ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ପାପ, ଅପସ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କଳିମାକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ ।
ଋତେ ଵୈ ଯାମୁନଂ ତୋଯଂ ନ ଚାନ୍ଯୋସ୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନାନି କର୍ମାଣି ମତାନ୍ଯର୍ଧଫଲାନି ଵୈ । ଫଲଂ ଦଦାତି ସଂପୂର୍ଣଂ ଯାମୁନଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରତଃ
ଯମୁନା ଜଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କେବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଯାମୁନେ ସଲିଲେ ନୃପ । ଇହାମୁତ୍ର ଚ ଦୁଃଖାନି ମଜ୍ଜନାନ୍ନୈଵ ପଶ୍ଯତି
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥାଏ ।
ପକ୍ଷଦ୍ଵଯେ ଯଥା ଚଂଦ୍ର କ୍ଷୀଃଯତେ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତଥା । ପାତକଂ ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ ।
ଯଥାବ୍ଧୌ ସୁଖମାଯାଂତି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଆଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ କଲତ୍ରାଣି ସଂପଦଃ ସଂଭଵଂତି ଚ
ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଅସାନରେ ମିଳେ, ସେପରି ଏଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଧନ, ଜୀବନସାଥୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
କାମଧେନୁର୍ଯଥା କାମଂ ଚିଂତାମଣିର୍ଵିଚିଂତିତମ୍ । ଦଦାତି ଯମୁନାସ୍ନାନଂ ତଦ୍ଵତ୍ସର୍ଵଂ ମନୋରଥମ୍
ଯେପରି କାମଧେନୁ ଚାହିଦା ଦେଇଥାଏ, ଚିନ୍ତାମଣି ଭାବନା ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ।
କୃତେ ତପଃ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ରେତାଯାଂ ଯଜନଂ ତଥା । ଦ୍ଵାପରେ ଚ କଲୌ ଦାନଂ କାଲିଂଦୀ ସର୍ଵଦା ଶୁଭା
କୃତଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ଭୂପତେ । ଯାମୁନେ ମଜ୍ଜନଂ ଧର୍ମଂ ଧାରାଭିଃ ଖଲୁ ଵର୍ଷତି
ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ରାଜା, ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଧର୍ମ ଝରଣା ପରି ବର୍ଷା ହୁଏ ।
ଅସ୍ମିନ୍ଵୈ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ କର୍ମଭୂମୌ ଵିଶେଷତଃ । କାଲିଂଦ୍ଯସ୍ନାଯିନାଂ ନୄଣାଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ଜନ୍ମକୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଯାହା କର୍ମ କ୍ଷେତ୍ର, କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ଫଳହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଗଗନେ ଯଦ୍ଵଚ୍ଚାଂଦ୍ରେ ଽମାଯାଂ ତୁ ମଂଡଲେ । ତଦ୍ଵନ୍ନ ଭାତି ସତ୍କର୍ମ ଯମୁନାମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଯେପରି ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ଆକାଶରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ବିନା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଵ୍ରତୈର୍ଦାନୈସ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ନ ତଥା ପ୍ରୀଯତେ ହରିଃ । ତତ୍ର ମଜ୍ଜନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ପ୍ରୀଣାତି କେଶଵଃ
ବ୍ରତ, ଦାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରି ଏତେ ଖୁସି ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେତେକି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହୁଏ ।
ନ ସମଂ ଵିଦ୍ଯତେ କିଂଚିତ୍ତେଜଃ ସୌରେଣ ତେଜସା । ତଦ୍ଵନ୍ନ ଯମୁନାସ୍ନାନଂ ସମାନାଃ କ୍ରତୁଜାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ସମାନ କୌଣସି କୃତ୍ୟ ନାହିଁ ।
ପ୍ରୀତଯେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ । କାଲିଂଦ୍ଯା ମଜ୍ଜନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲାଭାଯ ମାନଵଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମଣିଷ କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ ।
କିଂ ରକ୍ଷିତେନ ଦେହେନ ସୁପୁଷ୍ଟେନ ବଲୀଯସା । ଅଧ୍ରୁଵେଣ ସୁଦେହେନ ଯମୁନା ମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହକୁ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷା କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବାର କ'ଣ ଉପକାର, ଯଦି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ?
ଅସ୍ଥିସ୍ତଂଭଂ ସ୍ନାଯୁବଂଧଂ ମାଂସକ୍ଷତଜ ଲେପନମ୍ । ଚର୍ମାଵନଦ୍ଧ ଦୁର୍ଗଂଧଂ ପୂର୍ଣଂ ମୂତ୍ରପୁରୀଷଯୋଃ
ଏହି ଦେହଟି ହାଡ଼ର ଦଣ୍ଡ, ନସାରେ ବାନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଚର୍ମରେ ଢାକା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରିତ, ମୁତ୍ର ଓ ମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—
ଜରାଶୋକ ଵିପଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ରୋଗମଂଦିରମାତୁରମ୍ । ରାଗମୂଲମନିତ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷସମାଶ୍ରଯମ୍
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ପୀଡିତ, ରୋଗ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଘର, ରାଗର ମୂଳ, ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ—
ପରୋପକାରପାପାର୍ତି ପରଦ୍ରୋହପରେର୍ଷିକମ୍ । ଲୋଲୁପଂ ପିଶୁନଂ କ୍ରୂରଂ କୃତଘ୍ନଂ କ୍ଷଣିକଂ ତଥା
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା, ପାପ, ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଦ୍ରୋହ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ଲୋଭ, ନିନ୍ଦା, କ୍ରୁରତା, ଅକୃତଜ୍ଞତା ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଲିପ୍ତ—
ନିଷ୍ଠୁରଂ ଦୁର୍ଧରଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଦୋଷତ୍ରଯଵିଦୂଷିତମ୍ । ଅଶୁଚିତାପି ଦୁର୍ଗଂଧି ତାପତ୍ରଯଵିମୋହିତମ୍
ନିଷ୍ଠୁର, ଅବଶ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ଦୁଷ୍ଟ, ତିନି ପ୍ରକାରର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ତାପରେ ଭ୍ରମିତ—
ନିସର୍ଗତୋ ଽଧର୍ମରତଂ ତୃଷ୍ଣାଶତସମାକୁଲମ୍ । କାମକ୍ରୋଧମହାଲୋଭ ନରକଦ୍ଵାରସଂସ୍ଥିତମ୍
ସ୍ୱଭାବରୁ ଅଧର୍ମରେ ରତ, ଅନେକ ତୃଷ୍ଣାରେ ଆକୁଳ, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅତି ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ନରକ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—
କୃମିଵର୍ଚସ୍ତୁ ଭସ୍ମାଦି ପରିଣାମଗୁଣାଵହମ୍ । ଈଦୃକ୍ଶରୀରଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ହି ଯମୁନାମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଏହି ଦେହ ଶେଷରେ କୀଟ, ମଳ ଓ ଛାର ହୋଇଯାଏ—ଏପରି ଦେହ ଯମୁନାସ୍ନାନ ବିନା ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟର୍ଥ।
ବୁଦ୍ବୁଦା ଇଵ ତୋଯେଷୁ ପ୍ରତ୍ଯଂଡା ଇଵ ପକ୍ଷିଷୁ । ଜାଯଂତେ ମରଣାଯୈଵ ଯମୁନାସ୍ନାନ ଵର୍ଜିତାଃ
ପାଣିରେ ବୁଦ୍ବୁଦ ଭଳି, ପକ୍ଷୀର ଡିମ୍ଭ ଭଳି, ଯେଉଁମାନେ ଯମୁନାସ୍ନାନ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ଅଵୈଷ୍ଣଵୋ ହତୋ ଵିପ୍ରୋ ହତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମପିଂଡକମ୍ । ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ହତଂ କ୍ଷତ୍ରମନାଚାର ହତଂ କୁଲମ୍
ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ବିନା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଷ୍ଟ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ନଷ୍ଟ, ବେଦ ଅନୁସରଣ ବିନା କ୍ଷତ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ, ଅନାଚାରରେ କୁଳ ନଷ୍ଟ।
ସଦଂଭଶ୍ଚ ହତୋ ଧର୍ମ୍ମଃ କ୍ରୋଧେନୈଵ ହତଂ ତପଃ । ଅଦୃଢଂ ଚ ହତଂ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରମାଦେନ ହତଂ ଶ୍ରୁତମ୍
ଢୋଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ, କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ, ଅଦୃଢତା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ, ଅଲସତା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରବଣ ନଷ୍ଟ।
ପରଭକ୍ତ୍ଯା ହତା ନାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ତ୍ରିଯା ହତଃ । ଅଦୀପ୍ତେଽଗ୍ନୌ ହତୋ ହୋମୋ ହତା ଭକ୍ତିଃ ସମାଯିକା
ଅନ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନାରୀ ନଷ୍ଟ, ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନଷ୍ଟ, ଅନଳ ନ ଜଳିଲେ ହୋମ ନଷ୍ଟ, ଏକାଗ୍ରତା ବିନା ଭକ୍ତି ନଷ୍ଟ।
ଉପଜୀଵ୍ଯା ହତା କନ୍ଯା ସ୍ଵାର୍ଥେ ପାକକ୍ରିଯା ହତା । ଶୂଦ୍ର ଭକ୍ଷୋ ହତୋ ଯୋଗଃ କୃପଣସ୍ଯ ହତଂ ଧନମ୍
ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା କନ୍ୟା ନଷ୍ଟ, ସ୍ୱାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ରନ୍ଧଣ ନଷ୍ଟ, ଶୂଦ୍ର ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ନଷ୍ଟ, କଞ୍ଜୁଷ ହାତରେ ଧନ ନଷ୍ଟ।
ଅନଭ୍ଯାସହତା ଵିଦ୍ଯା ହତୋ ବୋଧୋ ଵିରୋଧକୃତ୍ । ଜୀଵିତାର୍ଥଂ ହତଂ ତୀର୍ଥଂ ଜୀଵନାର୍ଥଂ ହତଂ ଵ୍ରତମ୍
ଅଭ୍ୟାସ ନ ହେଲେ ଶିକ୍ଷା ନଷ୍ଟ, ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ, ଜୀବିକା ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ନଷ୍ଟ, ଲୋକିକ ଲାଭ ପାଇଁ ବ୍ରତ ନଷ୍ଟ।
ଅସତ୍ଯା ଚ ହତା ଵାଣୀ ତଥା ପୈଶୁନ୍ଯଵାଦିନୀ । ଷଟ୍କର୍ଣଗୋ ହତୋ ମଂତ୍ରୋ ଵ୍ଯଗ୍ରଚିତ୍ତୋ ହତୋ ଜପଃ
ଅସତ୍ୟ ଓ ନିନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା କଥା ନଷ୍ଟ, ଛଅ ଜଣେ ଶୁଣିଲେ ମନ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ, ଚିତ୍ତ ଅନ୍ୟତା ହେଲେ ଜପ ନଷ୍ଟ।
ହତମଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଦାନଂ ହତୋ ଲୋକଶ୍ଚ ନାସ୍ତିକଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ହତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍କୃତଂ ପାରଲୌକିକମ୍
ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟକୁ ଦାନ ଦେଲେ ଦାନ ନଷ୍ଟ, ନାସ୍ତିକତା ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ନଷ୍ଟ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ପରଲୋକ ଲାଗି କରାଯାଇଥିବା ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ।
ଇହ ଲୋକୋ ହତୋ ନୄଣାଂ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଯଥା ନୃପ । ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ହତଂ ଜନ୍ମ କାଲିଦୀମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଏହି ଲୋକରେ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ, ରାଜା, ମାନବ ଜନ୍ମ କାଳିନ୍ଦୀସ୍ନାନ ବିନା ନଷ୍ଟ।
ଉପପାତକ ସର୍ଵାଣି ପାତକାନି ମହାଂତି ଚ । ଭସ୍ମୀ ଭଵଂତି ସର୍ଵାଣି ଯମୁନାମଜ୍ଜନାନ୍ନୃପ
ସମସ୍ତ ଉପପାପ ଓ ମହାପାପ, ରାଜା, ଯମୁନାସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଛାର ହୋଇଯାଏ।