ସୁଗଂଧାଂ ଶତକୁଂଭାଂ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞଂ ଚ ଭାରତ । ଅଭିଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଶତକୁମ୍ଭା ଓ ପଞ୍ଚୟଜ୍ଞ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ହେ ନରମଣି, ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ତ୍ରିଶୂଲପାତ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତ୍ରିଶୂଳପାତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଲଭତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ରାଜଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଥାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଣପତି ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ନିବାସ ରାଜଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶାକଂଭରୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶାକମ୍ଭରୀ ବୋଲି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଭାରତ, କୁହାଯାଏ ଯେ, ସେ ଦେବୀ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଶାକ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ।
ଆହାରଂ ସା କୃତଵତୀ ମାସିମାସି ନରାଧିପ । ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତାସ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଭକ୍ତାସ୍ତପୋଧନାଃ
ମାସ ପରେ ମାସ, ହେ ନରାଧିପ, ସେ ଦେବୀ ଶାକକୁ ଆହାର କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ଆତିଥ୍ଯଂ ଚ କୃତଂ ତେଷାଂ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ । ତତଃ ଶାକଂଭରୀତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ହେ ଭାରତ, ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଶାକ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ନାମ ଶାକମ୍ଭରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଶାକଂଭରୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତଃ ଶାକଂ ଭକ୍ଷଯେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ
ଶାକମ୍ଭରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତିନି ରାତି ଧରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ କେବଳ ଶାକ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଶାକାହାରସ୍ଯ ଯତ୍ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵତି ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଛଂଦେନ ଭାରତ
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ଶାକ ଖାଇଲେ ଯେତେକ ଫଳ ମିଳେ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସେଇ ଫଳ ଏଠି ମିଳେ, ହେ ଭାରତ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଯତ୍ର କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ରୁଦ୍ରମାରାଧଯତ୍ପୁରା
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଵରାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂଁଲ୍ଲେଭେ ଦେଵୈରପି ସ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାନ୍ । ଉକ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଭାରତ
ସେଠାରେ ସେ ବହୁତ ବର ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିବା ତ୍ରିପୁରାରୀ କଥା କହିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅପି ଚାତ୍ମାପ୍ରିଯତରୋ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣ ଭଵିଷ୍ଯସି । ତ୍ଵନ୍ମୁଖଂ ଚ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ତିନି କହିଥିଲେ, 'ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବ। ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ମୁହଁରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଵିଂଦତି
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ହେ ରାଜା, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ଗଣପତି ସ୍ଥିତି ମିଳେ।
ଧୂମାଵତୀଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତୋ ନରଃ । ମନସା ପ୍ରାର୍ଥିତାନ୍କାମାଁଲ୍ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତିନି ରାତି ରହିଲା ପରେ, ଧୂମାବତୀ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧେ ନରଥାଵର୍ତ୍ତୋ ନରାଧିପ । ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନରଥାବର୍ତ୍ତ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ହେ ନରାଧିପ। ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ଲୋକ—
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦେନ ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଗଚ୍ଛେତ ଭରତର୍ଷଭ
ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ପାଏ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ।
ନାରଦଉଵାଚ-। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କାଲିଂଦୀତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ରାଜା, କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ମଣିଷ କେବେ ଦୁର୍ଗତିରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ପୁଷ୍କରେ ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତ୍ତେ ପୃଥୂଦକେ । ଅଵିମୁକ୍ତେ ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯେ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ପୁଷ୍କର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, ପୃଥୂଦକ, ଅବିମୁକ୍ତ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଯମୁନାଯାଂ ନରୋତ୍ତମ । ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗେତିରାଗୋ ଵୈ ଯେଷାଂ ମନସି ଵର୍ତତେ
ସେଇ ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତି ନ ରଖି, ଯମୁନା ନଦୀରେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରେ ।
ଯମୁନାଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାନଦାନେନ ସତ୍ତମ । ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯସଂପତ୍ତୌ ରୂପଯୌଵନତା ଗୁଣେ
ଯମୁନା ନଦୀରେ ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ, ରୂପ, ଯୌବନ ଓ ଗୁଣ ମିଳେ ।
ଯେଷାଂ ମନୋରଥସ୍ତୈସ୍ତୁ ନ ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଯମୁନାଜଲମ୍ । ଯେ ବିଭ୍ଯତି ନରକାଦେର୍ଦାରିଦ୍ର୍ଯୋଽତ୍ର ସଂତି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମୁନା ଜଳ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁମାନେ ନରକ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।
ସର୍ଵଥା ତୈଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତତ୍ର କାର୍ଯଂ ନିମଜ୍ଜନମ୍ । ଦାରିଦ୍ର୍ଯ ପାପ ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯ ପଂକ ପ୍ରକ୍ଷାଲନାଯ ଵୈ
ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ପାପ, ଅପସ୍ତ ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କଳିମାକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ ।
ଋତେ ଵୈ ଯାମୁନଂ ତୋଯଂ ନ ଚାନ୍ଯୋସ୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନାନି କର୍ମାଣି ମତାନ୍ଯର୍ଧଫଲାନି ଵୈ । ଫଲଂ ଦଦାତି ସଂପୂର୍ଣଂ ଯାମୁନଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରତଃ
ଯମୁନା ଜଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କେବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଯାମୁନେ ସଲିଲେ ନୃପ । ଇହାମୁତ୍ର ଚ ଦୁଃଖାନି ମଜ୍ଜନାନ୍ନୈଵ ପଶ୍ଯତି
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଯମୁନା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥାଏ ।
ପକ୍ଷଦ୍ଵଯେ ଯଥା ଚଂଦ୍ର କ୍ଷୀଃଯତେ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତଥା । ପାତକଂ ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ ।
ଯଥାବ୍ଧୌ ସୁଖମାଯାଂତି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଆଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ କଲତ୍ରାଣି ସଂପଦଃ ସଂଭଵଂତି ଚ
ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଅସାନରେ ମିଳେ, ସେପରି ଏଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଧନ, ଜୀବନସାଥୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
କାମଧେନୁର୍ଯଥା କାମଂ ଚିଂତାମଣିର୍ଵିଚିଂତିତମ୍ । ଦଦାତି ଯମୁନାସ୍ନାନଂ ତଦ୍ଵତ୍ସର୍ଵଂ ମନୋରଥମ୍
ଯେପରି କାମଧେନୁ ଚାହିଦା ଦେଇଥାଏ, ଚିନ୍ତାମଣି ଭାବନା ପୂରଣ କରେ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ।
କୃତେ ତପଃ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ରେତାଯାଂ ଯଜନଂ ତଥା । ଦ୍ଵାପରେ ଚ କଲୌ ଦାନଂ କାଲିଂଦୀ ସର୍ଵଦା ଶୁଭା
କୃତଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଯୁଗରେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ଭୂପତେ । ଯାମୁନେ ମଜ୍ଜନଂ ଧର୍ମଂ ଧାରାଭିଃ ଖଲୁ ଵର୍ଷତି
ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ହେ ରାଜା, ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଧର୍ମ ଝରଣା ପରି ବର୍ଷା ହୁଏ ।
ଅସ୍ମିନ୍ଵୈ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ କର୍ମଭୂମୌ ଵିଶେଷତଃ । କାଲିଂଦ୍ଯସ୍ନାଯିନାଂ ନୄଣାଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ଜନ୍ମକୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଯାହା କର୍ମ କ୍ଷେତ୍ର, କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ଫଳହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଗଗନେ ଯଦ୍ଵଚ୍ଚାଂଦ୍ରେ ଽମାଯାଂ ତୁ ମଂଡଲେ । ତଦ୍ଵନ୍ନ ଭାତି ସତ୍କର୍ମ ଯମୁନାମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଯେପରି ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ଆକାଶରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ବିନା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ ।