ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସ୍ନାତ ଏଵ ତଦାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ
ଏକ ଜଣେ ମଣିଷ ଯଦି ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ହଜାରଟି ସଠିକ୍ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା । ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଜେଉଁଠି ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେଉଁ କୌଣସି ପାପ କାମ କରିଥାଏ, ସେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଦ୍ମଵର୍ଣେନ ଯାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ନାମ୍ନା ଦ୍ଵାରପାଲଂ ମଚକ୍ରୁକମ୍
ସେ ପଦ୍ମରଙ୍ଗ ରଥରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଚକ୍ରୁକ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗଂଗାହ୍ରଦଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାଯୀତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ ଅଛି; ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ନିୟମ ରଖି, ନିଷ୍ଠା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଵିଂଦତି ମାନଵଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୈମିଷଂ ପୁଣ୍ଯମଂତରିକ୍ଷେ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ଏଠାରେ ମଣିଷ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦୁଇଉଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷ ଏବଂ ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର ପବିତ୍ର।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପାଂସଵୋଽପି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାଯୁନାତି ସମୀରିତାଃ
ତିନୋଟି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଧୂଳିକଣାମଧ୍ୟ ଅତି ପବିତ୍ର।
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମ୍ମାଣଂ ନଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମୁତ୍ତରେଣ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ସରସ୍ୱତୀର କୂଳରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯେ ଵସଂତି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତେ ଵସଂତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗମିଷ୍ଯାମି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଛନ୍ତି; 'ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବି'।
ଅପ୍ଯେକାଂ ଵାଚମୁତ୍ମୃଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସେଵିତମ୍
କେବଳ ଏହି ନାମଟି ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଅତି ପବିତ୍ର।
ତସ୍ମିନ୍ଵସଂତି ଯେ ରାଜନ୍ନ ତେ ଶୋଚ୍ଯାଃ କଥଂଚନ । ତରଂଡକାରଂଡକଯୋର୍ଯଦଂତରଂ ରାମହ୍ରଦାନାଂ ଚ ମଚକ୍ରୁକସ୍ଯ ଚ । ଏତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମଂତପଂଚକଂ ପିତାମହସ୍ଯୋତ୍ତର ଵେଦିରୁଚ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଯେମାନେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତରଣ୍ଡକ ଓ ଅରଣ୍ଡକ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା, ରାମ ଓ ମଚକ୍ରୁକ ପୋଖରୀ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା—ଏହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପିତାମହଙ୍କ ଉତ୍ତର ବେଦି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମ୍ମତୀର୍ଥଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ମହାଭାଗସ୍ତପ୍ତଵାନୁତ୍ତମଂ ତପଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ପୁରୁଣା ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ମହାପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ନାମ୍ନା ଚ ଚିହ୍ନିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମଶୀଲଃ ସମାହିତଃ
ସେ ତୀର୍ଥକୁ ତାଙ୍କର ନାମରେ ନିଜେ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ ଧ୍ୟାନସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ହେ ରାଜା,
ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ଚୈଵ ପୁନୀତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ କଲାପ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଉତ୍ତମ କଳାପ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ବହୁ କଷ୍ଟରେ ସେଠାକୁ ପହଁଚି, ଧ୍ୟାନସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ସୌଗଂଧିକଂ ଵନଂ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମାନଵଃ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମଣିଷ ସୌଗନ୍ଧିକ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଃ ସ ମହୋରଗାଃ । ତଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ବନକୁ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ।
ତତୋ ହି ସା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ । ପ୍ଲକ୍ଷାଦେଵୀ ସ୍ମୃତା ରାଜନ୍ମହା ପୁଣ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ
ତାପରେ ସେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ପ୍ଲକ୍ଷାଦେବୀ ନଦୀ ଅଟୁଛି, ହେ ରାଜା, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ସରସ୍ୱତୀ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ଵଲ୍ମୀକାନ୍ନିଃସୃତେ ଜଲେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ଭୂଇଁ ଚିହ୍ନରୁ ବାହାରୁଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଈଶାନାଧ୍ଯୁଷିତଂ ନାମ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଯନ୍ନିପାତେଷୁ ଵଲ୍ମୀକାଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଈଶାନାଧ୍ୟୁଷିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ବାଲୁକା ଗୁହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହିଠାରେ ଛଅ ପ୍ରକାରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ।
କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ହଜାର କପିଳ ଯଜ୍ଞ ଓ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ପୁରାତନ ଲୋକେ ଏହି ଦେଖିଛନ୍ତି।
ସୁଗଂଧାଂ ଶତକୁଂଭାଂ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞଂ ଚ ଭାରତ । ଅଭିଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଶତକୁମ୍ଭା ଓ ପଞ୍ଚୟଜ୍ଞ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ହେ ନରମଣି, ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ତ୍ରିଶୂଲପାତ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତ୍ରିଶୂଳପାତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଲଭତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ରାଜଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଥାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଣପତି ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ନିବାସ ରାଜଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶାକଂଭରୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଶାକମ୍ଭରୀ ବୋଲି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ଭାରତ, କୁହାଯାଏ ଯେ, ସେ ଦେବୀ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଶାକ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ।
ଆହାରଂ ସା କୃତଵତୀ ମାସିମାସି ନରାଧିପ । ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତାସ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଭକ୍ତାସ୍ତପୋଧନାଃ
ମାସ ପରେ ମାସ, ହେ ନରାଧିପ, ସେ ଦେବୀ ଶାକକୁ ଆହାର କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ଆତିଥ୍ଯଂ ଚ କୃତଂ ତେଷାଂ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ । ତତଃ ଶାକଂଭରୀତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ହେ ଭାରତ, ସେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଶାକ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ନାମ ଶାକମ୍ଭରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଶାକଂଭରୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତଃ ଶାକଂ ଭକ୍ଷଯେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ
ଶାକମ୍ଭରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତିନି ରାତି ଧରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଭାବରେ କେବଳ ଶାକ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଶାକାହାରସ୍ଯ ଯତ୍ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵତି ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଛଂଦେନ ଭାରତ
ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ଶାକ ଖାଇଲେ ଯେତେକ ଫଳ ମିଳେ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସେଇ ଫଳ ଏଠି ମିଳେ, ହେ ଭାରତ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଯତ୍ର କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ରୁଦ୍ରମାରାଧଯତ୍ପୁରା
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଵରାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂଁଲ୍ଲେଭେ ଦେଵୈରପି ସ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାନ୍ । ଉକ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଭାରତ
ସେଠାରେ ସେ ବହୁତ ବର ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିବା ତ୍ରିପୁରାରୀ କଥା କହିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।