ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ରାଜନ୍ପାଵନଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଯତ୍ର ସାରସ୍ଵତୋ ଯାତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ସ ତପସୋନିଧିଃ
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ତୀର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର, ପବନ କରୁଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଯେଉଁଠାରେ ସାରସ୍ୱତ ଗଲେ, ସେ ତପସ୍ଵି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ସାରସ୍ଵତୀଂ ମତିଂ ଚୈଵ ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ, ଏବଂ ସାରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ପାଏ—ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତଃ କନ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ନିଯତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଯା । ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତୋ ରାଜନ୍ନୁପଵାସପରାଯଣଃ
ତାପରେ କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରି, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥିବା, ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ରାଜନ୍—
ଲଭେତ୍କନ୍ଯାଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ତୀର୍ଥଂ ସଂନିହିତୀମପି
ଦିବ୍ୟ ଏକଶ ଶତ କନ୍ୟା ପାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ତାପରେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସନ୍ନିହିତୀ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ମାସି ମାସି ସମେଷ୍ଯଂତି ପୁଣ୍ଯେନ ମହତାନ୍ଵିତାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତପସ୍ଵି ଋଷିମାନେ, ପ୍ରତି ମାସରେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ନେଇ ଏକଠି ହୁଅନ୍ତି।
ସନ୍ନିହିତ୍ଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଅଶ୍ଵମେଧଶତଂ ତେନ ଇଷ୍ଟଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ସନ୍ନିହିତୀରେ, ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହେବାବେଳେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଏକଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ମିଳେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଅଂତରିକ୍ଷଚରାଣି ଚ । ଉଦପାନାଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁସବୁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ତୀର୍ଥ, ପବିତ୍ର କୁଆଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ଦିରମାନେ—
ନିଃସଂଶଯମମାଵାସ୍ଯାଂ ସମେଷ୍ଯଂତି ନରାଧିପ । ମାସିମାସି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସନ୍ନିହିତ୍ଯାଂ ଜନେଶ୍ଵର
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସେଠାରେ ଏକଠି ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରତି ମାସରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସନ୍ନିହିତୀରେ, ହେ ଜନନାଥ।
ତୀର୍ଥସନ୍ନଯନାଦେଵ ସନ୍ନିହିତୀ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତା । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସେଠାରେ ଏକଠି ହେବାରୁ, ସନ୍ନିହିତୀ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ପାନ କରି, ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଥା ଚୈଵ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁରୁତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଏବଂ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହେବାବେଳେ, ଯଦି କେହି ମଣିଷ ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କଣ ହୁଏ, ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସ୍ନାତ ଏଵ ତଦାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ
ଏକ ଜଣେ ମଣିଷ ଯଦି ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ହଜାରଟି ସଠିକ୍ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା । ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଜେଉଁଠି ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେଉଁ କୌଣସି ପାପ କାମ କରିଥାଏ, ସେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଦ୍ମଵର୍ଣେନ ଯାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ନାମ୍ନା ଦ୍ଵାରପାଲଂ ମଚକ୍ରୁକମ୍
ସେ ପଦ୍ମରଙ୍ଗ ରଥରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମଚକ୍ରୁକ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗଂଗାହ୍ରଦଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାଯୀତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ ଅଛି; ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ନିୟମ ରଖି, ନିଷ୍ଠା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଵିଂଦତି ମାନଵଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୈମିଷଂ ପୁଣ୍ଯମଂତରିକ୍ଷେ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ଏଠାରେ ମଣିଷ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଦୁଇଉଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷ ଏବଂ ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର ପବିତ୍ର।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପାଂସଵୋଽପି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାଯୁନାତି ସମୀରିତାଃ
ତିନୋଟି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଧୂଳିକଣାମଧ୍ୟ ଅତି ପବିତ୍ର।
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମ୍ମାଣଂ ନଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମୁତ୍ତରେଣ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ସରସ୍ୱତୀର କୂଳରେ ଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯେ ଵସଂତି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତେ ଵସଂତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗମିଷ୍ଯାମି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଛନ୍ତି; 'ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବି'।
ଅପ୍ଯେକାଂ ଵାଚମୁତ୍ମୃଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସେଵିତମ୍
କେବଳ ଏହି ନାମଟି ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଅତି ପବିତ୍ର।
ତସ୍ମିନ୍ଵସଂତି ଯେ ରାଜନ୍ନ ତେ ଶୋଚ୍ଯାଃ କଥଂଚନ । ତରଂଡକାରଂଡକଯୋର୍ଯଦଂତରଂ ରାମହ୍ରଦାନାଂ ଚ ମଚକ୍ରୁକସ୍ଯ ଚ । ଏତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମଂତପଂଚକଂ ପିତାମହସ୍ଯୋତ୍ତର ଵେଦିରୁଚ୍ଯତେ
ହେ ରାଜା, ଯେମାନେ ସେଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତରଣ୍ଡକ ଓ ଅରଣ୍ଡକ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା, ରାମ ଓ ମଚକ୍ରୁକ ପୋଖରୀ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା—ଏହି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପିତାମହଙ୍କ ଉତ୍ତର ବେଦି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମ୍ମତୀର୍ଥଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ମହାଭାଗସ୍ତପ୍ତଵାନୁତ୍ତମଂ ତପଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ପୁରୁଣା ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ମହାପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ନାମ୍ନା ଚ ଚିହ୍ନିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମଶୀଲଃ ସମାହିତଃ
ସେ ତୀର୍ଥକୁ ତାଙ୍କର ନାମରେ ନିଜେ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଧର୍ମପରାୟଣ ଏବଂ ଧ୍ୟାନସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ହେ ରାଜା,
ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ଚୈଵ ପୁନୀତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ କଲାପ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଉତ୍ତମ କଳାପ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ବହୁ କଷ୍ଟରେ ସେଠାକୁ ପହଁଚି, ଧ୍ୟାନସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ସୌଗଂଧିକଂ ଵନଂ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମାନଵଃ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମଣିଷ ସୌଗନ୍ଧିକ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଃ ସ ମହୋରଗାଃ । ତଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ବନକୁ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ।
ତତୋ ହି ସା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ । ପ୍ଲକ୍ଷାଦେଵୀ ସ୍ମୃତା ରାଜନ୍ମହା ପୁଣ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ
ତାପରେ ସେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ପ୍ଲକ୍ଷାଦେବୀ ନଦୀ ଅଟୁଛି, ହେ ରାଜା, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ସରସ୍ୱତୀ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ଵଲ୍ମୀକାନ୍ନିଃସୃତେ ଜଲେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ଭୂଇଁ ଚିହ୍ନରୁ ବାହାରୁଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଈଶାନାଧ୍ଯୁଷିତଂ ନାମ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଯନ୍ନିପାତେଷୁ ଵଲ୍ମୀକାଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଈଶାନାଧ୍ୟୁଷିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ବାଲୁକା ଗୁହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହିଠାରେ ଛଅ ପ୍ରକାରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ।
କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ହଜାର କପିଳ ଯଜ୍ଞ ଓ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ପୁରାତନ ଲୋକେ ଏହି ଦେଖିଛନ୍ତି।