ପିତ୍ରୋକ୍ତଂ ରକ୍ଷସୋ ଵୃତ୍ତଂ ଵାହାନାଂ ପଥିକସ୍ଯ ଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽହଂ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ସ୍ତୁତିମସ୍ଯ ଚକାର ଵୈ
ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଓ ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଓ ତାଙ୍କର ଜାଣ୍ତିଆଁ ଦେଖିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଶଂସାର ଷ୍ଟୁତି କଲି।
ପିତା ମେ ରୋଗନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଦା ତଦା । ଯାସ୍ଯାମି ଗୃହମିତ୍ଯତ୍ର ଦଶୋଷିତମହାନି ମେ
ମୋର ପିତା ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବେ; ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଦଶ ଦିନ ରହିଛି।
ଦଶାହାଭ୍ଯଂତରେ ତାତ ତାତସ୍ଯ ମରଣଂ ମମ । ଅଭୂଦର୍ଧଜଲେ ହ୍ଯସ୍ଯ ତୀର୍ଥରାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ହେ ପିତା, ଏହି ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମର ପିତା ମୋତେ ଦେଖିବା ସମୟରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଜଳରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା।
ଅଥୋ ଗରୁଡମାରୁହ୍ଯ ଵକ୍ଷସୋ ଧାରଯନ୍ଶ୍ରିଯମ୍ । ଆଜଗାମ ସ୍ଵଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନଵୀନ ଘନଵିଗ୍ରହଃ
ତାପରେ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ଛାତିରେ ତେଜ ଧାରଣ କରି, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଦେହ ଧାରଣ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ।
ପୀତଵାସା ଚତୁର୍ବାହୁଃ ପଂକଜାରୁଣଲୋଚନଃ । ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରାଦିଭିରାଦିଵ୍ଯୈଃ ସନାଥୈରଂଧକାରିଣା
ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ, ପଦ୍ମପରି ଲାଲ ଆଖି, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏସିଥିଲେ।
ସେଵ୍ଯମାନୋ ଗୁଣଗ୍ରାମାନ୍ଗାଯଦ୍ଭିଃ କିନ୍ନରୈଃ ସହ । ହାହାହୂହୂପ୍ରଭୃତିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ତାଙ୍କୁ ଗୁଣମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ହାହା, ହୂହୂ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵକୀଯ ସାରୂପ୍ଯମାରୋପ୍ଯ ଗରୁଡଂ ତଦା । ପିତରଂ ମମ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ଵୃତୋ ଵୈକୁଂଠମାରୁହତ୍
ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେହ ସାଦୃଶ୍ୟ ଦେଇ, ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘେରି, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଗଲେ।
ପିତୁଃ ସାରୂପ୍ଯମାଲୋକ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋରହମଚିଂତଯମ୍ । ଇତି ଚିତ୍ତେ ତଦାଲୋକ୍ଯ ଜାତତତ୍ଵୋଦଯେ ତଦା
ମୋର ପିତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାଦୃଶ୍ୟ ପାଇଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଭାବିଲି; ଏହା ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଉଦୟ ହେଲା।
ନ ହି ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ତୀର୍ଥଶିରୋମଣେଃ । ମହିମା ଯଜ୍ଜଲାର୍ଦ୍ଧେ ସ୍ଯାନ୍ମୃତୋ ଜଂତୁଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଜଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସେ ଚାରି ହାତ ଧାରଣ କରିଥାଏ।
ନ ମଯା ସର୍ଵଥା ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ତୀର୍ଥରାଜମିଦଂ ନନୁ । ଅଂଜସା ଦୃଢମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଧନରୋଗାଦିତୃଷ୍ଣ୍ଯା
ମୁଁ କେବେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ; ଏହାର ମହିମା ଦୃଢ଼ ଓ ସରଳ, ଧନ, ରୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଦୂର କରେ।
ପିତୁରତ୍ରୋଟଜେ ତାଵତ୍ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ହି ମଯା ମମ । ଯାଵତ୍ତୁ କର୍ମଣାଂ ଭୁକ୍ତଃ ପ୍ରାରବ୍ଧାନାଂ ମହୀତଲେ
ମୋର ପିତାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଥଳୀରେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ଭୂମିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗି ନ ଶେଷ ହୁଏ।
ଏଵଂ ଵିଚିଂତଯିତ୍ଵା ଚ ପିତୁଃ କୃତ୍ଵା ତୁ ସତ୍କ୍ରିଯାମ୍ । ରକ୍ଷସା ତେନ ସହିତଃ ସ୍ଥିତୋଽହଂ ମୋକ୍ଷଵାଂଛଯା
ଏଭଳି ଭାବି, ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ମୁଁ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ମୁକ୍ତି ଆଶାରେ ରହିଲି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ କାଲିଂଦୀମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚତୁରଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ପବିତ୍ର କାଳିନ୍ଦୀ ମହିମା ବିଷୟରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀପଦ୍ମମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଦୁଇଶେ ଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୌଭରିରୁଵାଚ- ଧର୍ମରାଜଶିବିଃ ଶ୍ରୀମାନାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵଚୋ ମୁନେଃ । ନାରଦସ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତମନା ଇତି ତମୁତ୍ତମମ୍
ସୌଭରି କହିଲେ— ଧର୍ମରାଜ ଶିବି, ମୁନି ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ସେ ମହାନ୍ ମଣିଷଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଶିବିରୁଵାଚ- ମୁନେ ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯାସ୍ଯ ନିଗମୋଦ୍ବୋଧ କସ୍ଯ ତେ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵର୍ଣିତଂ ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରୁତଂ ପାପହରଂ ମଯା
ଶିବି କହିଲେ — ମୁନି, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ମହିମା ଯେପରିକି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ତାହା ଆପଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହାକୁ ସୁନିଛି । ଏହା ପାପ ଦୂର କରେ ।
ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେତ୍ର ଶତଶଃ ସଂତି ତୀର୍ଥାନି ଵୈ ମୁନେ । ଅନ୍ଯସ୍ଯାପି ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଦି ଵିଦ୍ଯତେ
ମୁନି, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଶତଶଃ ତୀର୍ଥ ଅଛି । ଆପଣଙ୍କୁ ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଜଣାଶି, ଦୟାକରି ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଇଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥାଂତରାଵର୍ତିନ୍ଯେଷା ଯା ଦ୍ଵାରକା ନୃପ । ଅସ୍ଯାଂ ପୁରା ହି ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ତେ ଵଚ୍ମି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ
ନାରଦ କହିଲେ — ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ଭିତରେ ଡ୍ୱାରକା ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି । ପୂର୍ବକାଳରେ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ ।
କାମ୍ପିଲ୍ଯେଽଥ ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିତ୍ ପୁଷ୍ପେଷୁର୍ମୂର୍ତିମାନିଵ । ସର୍ଵାସାଂ ଯୋଷିତାଂ ଚିତ୍ତହାରୀ ସ୍ଯାଦଗ୍ରଵିଭ୍ରମୈଃ
କାମ୍ପିଲ୍ୟରେ ପୁଷ୍ପେଶୁର ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ଦେଖିବାକୁ ଏତେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ ହେଉଥିଲେ ।
ସଂଗୀତଵିଦ୍ଯାକୁଶଲଃ କୋକିଲାମଧୁରଧ୍ଵନିଃ । ଏକଦା ସ କରେ ଵୀଣାଂ ଧାରଯନ୍ଵାଦଯନ୍ମୁହୁଃ
ସେ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ କୋଇଲି ପରି ମଧୁର ଥିଲା । ସେ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କର ବୀଣା ଧରି ତାହାକୁ ଚଲାଉଥିଲେ ।
କଂଠେନ କୋକିଲାଲାପ ମଧୁରେଣ ନରାଧିପ । ଗାଯନ୍ବଭ୍ରାମ ନଗରେ ପ୍ରତିରଥ୍ଯଂ ମହାମତିଃ
ସେ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କୋଇଲି ପରି ଗାଇ ଗାଇ, ସମସ୍ତ ରାସ୍ତାରେ ଘୁରିଘୁରି ଗାଉଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ଗୀତିଧ୍ଵନିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୂର୍ଛନାତାନସଂଯୁତମ୍ । ତ୍ଵକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହକାର୍ଯାଣି ତମୀଯୁଃ ପୌରଯୋଷିତଃ
ତାଙ୍କର ଗୀତର ଧ୍ୱନି, ରାଗ ତାନରେ ଭରିଥିବା, ଶୁଣି ସହରର ମହିଳାମାନେ ଘରକାମ କାମ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଯାଉଥିଲେ ।
ମୋହିତାସ୍ତସ୍ଯ ରୂପେଣ କାମଵେଗଂ ନ ସେହିରେ । ଜାତା ସ୍ଖଲିତଵୀର୍ଯାସ୍ତା ଗୀତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମକ୍ଷତଃ
ତାଙ୍କର ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛାକୁ ଦମନ କରିପାରୁନଥିଲେ; ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ତାଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣି, ସେମାନେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଂ ଯେନ ଲୋଭିତଂ ଭାରତୀଂ ପ୍ରତି । ଶିଵସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଶରୀରଂ ଚ ପାର୍ଵତ୍ଯୈ ଯେନ ଦାପିତମ୍
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନକୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶରୀର ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ତାଭ୍ଯାମନ୍ଯୋ ଜନୋ ଲୋକେ ଵଶୀ ଵା ଜ୍ଞାନଵାନପି । ଯଃ ସ୍ମରଂ ତଂ କ୍ଷମୋ ଜେତୁଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରକୃତିଚଂଚଲାଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ କେହି — ଯେତେବେଳେ ନିଜକୁ ଦମନ କରିପାରୁଥିବା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ହେଉନାହିଁ — କାମଦେବଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଚଞ୍ଚଳ ।
ତାଃ ସ୍ମରାଵେଶମାସୋଢୁଂ ନ ସାଧ୍ଯୋପି ଵିଷେହିରେ । ଵକ୍ତଵ୍ଯମିତି କିଂ ରାଜନ୍ଲୋକେ କାମୋ ହି ଦୁର୍ଜଯଃ
ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, କାମର ଭାର ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ରାଜା, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କୁହିବି? ଏହି ଜଗତରେ କାମଦେବକୁ ଜିତିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର ।
ଅଥ ତାସ୍ତତ୍ର ତତ୍ରେଯୁର୍ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଵ୍ରଜତ୍ଯସୌ । ପ୍ରଗାଯନ୍କଂଠଵୀଣାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଗାଯନ୍ସ୍ଵରମୋହିତଃ
ତାପରେ, ସେ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ଗାଇ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ ।
ତାସାଂ ପତିସୁତଭ୍ରାତୃପିତରୋଽଥ ନରାଧିପ । ଆଗତ୍ଯ ଭର୍ତ୍ସଯିତ୍ଵା ତା ନିନ୍ଯୁଃ ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ସ୍୵ାମୀ, ପୁଅ, ଭାଇ ଓ ବାପାମାନେ ଆସି, ସେମାନଙ୍କୁ ଡାଟି, ପୁଣି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ ।
ତମନ୍ଵିଷ୍ଯ ପୁନସ୍ତାସ୍ତୁ ଜଗ୍ମୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଦଂତିକେ । ଯଦା ତଦା ପୌରଜନା ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ପ୍ରାହୁରୀଶ୍ଵରେ
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଖୋଜି ପୁଣି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏପରି ହେଲେ ଯେତେବେଳେ, ସହରବାସୀମାନେ ଏହି ଘଟଣା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଉଥିଲେ ।
ରାଜାପି ତଂ ସମାହୂଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ ରହସି ଦ୍ଵିଜମ୍ । କେନ ମଂତ୍ରେଣ ଭୋ ଵିପ୍ର ମୋହିତାସ୍ତାଃ ପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ରାଜା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ଡାକି, ପଚାରିଲେ — 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସହରର ମହିଳାମାନେ ମୋହିତ କରିଛନ୍ତି?'
ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଦାସ୍ଯାମି ବହୁ ତେ ଧନମ୍ । ନୋଚେନ୍ନିଷ୍କାସଯାମି ତ୍ଵାଂ ନିଜରାଜ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
'ମୋତେ ଏହା କୁହନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବହୁତ ଧନ ଦେବି; ନହେଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋ ରାଜ୍ୟରୁ ବାହାର କରିଦେବି ।'