ସଂସ୍ମୃତେ ପୁଷ୍କରାଣାଂ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ରାମେଣ ଆହୂତେ ଵୈ ମହାତ୍ମନା
ପୁଷ୍କରକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ପିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଜାମଦଗ୍ନିର ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ଡାକରେ—
କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ନଶ୍ଵମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତୋ ରାମହ୍ରଦଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ
ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ରାଜା, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭିଥାଏ; ତାପରେ, ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରାମହ୍ରଦକୁ ଯାଉଛି।
ଯତ୍ର ରାମେଣ ରାଜେଂଦ୍ର ତରସା ଦୀପ୍ତତେଜସା । କ୍ଷତ୍ରମୁତ୍ସାର୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ହ୍ରଦାଃ ପଂଚ ନିଷେଵିତାଃ । ପୂରଯିତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ରୁଧିରେଣେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ, ରାଜା, ଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ଶକ୍ତିରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେକୁ ଦୂର କରି, ପାଞ୍ଚ ହ୍ରଦକୁ ସେବନ କରିଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରୁଧିରରେ ପୂରଣ କରିଥିଲେ—ଏହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ପିତରସ୍ତର୍ପିତାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵ ପ୍ରପିତାମହାଃ । ତତସ୍ତେ ପିତରଃ ପ୍ରୀତାଃ ରାମମୂଚୁର୍ମହୀପତେ
ସମସ୍ତ ପିତୃ ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ସେଠାରେ ତୃପ୍ତି ଲଭିଥିଲେ; ତାପରେ, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ପିତୃମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, ରାଜା।
ରାମରାମ ମହାଭାଗ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ମ ତଵ ଭାର୍ଗଵ । ଅନଯା ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିକ୍ରମେଣ ଚ ତେଽନଘ
‘ରାମ, ରାମ, ମହାଭାଗ, ଆମେ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଭାର୍ଗବ; ଏହି ପିତୃଭକ୍ତି ଓ ତୁମର ପ୍ରଭାବ ଦ୍ୱାରା, ଅନଘ।’
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ କିମିଚ୍ଛସି ମହାମତେ । ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜେଂଦ୍ର ରାମଃ ପ୍ରଵଦତାଂ ଵରଃ
‘ଏକ ଵର ଚୟନ କର, ଭଲ ହେଉ—ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ, ମହାମତି?’ ଏଭଳି କହିଲେ, ରାଜା, ରାମ, ଉତ୍ତମ ବକ୍ତା, କହିଲେ—
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ପିତୄନ୍ସ ଗଗନେ ସ୍ଥିତାନ୍ । ଭଵଂତୋ ଯଦି ମେ ପ୍ରୀତା ଯଦ୍ଯନୁଗ୍ରାହ୍ଯତା ମଯି
ସେ ହାତ ଜୋଡି ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ପିତୃମାନେକୁ କହିଲେ: ‘ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋପରେ କୃପା କରିବେ—
ପିତୃପ୍ରସାଦାଦିଚ୍ଛେଯଂ ତପସାପ୍ଯାଯନଂ ପୁନଃ । ଯଚ୍ଚ ରୋଷାଭିଭୂତେନ କ୍ଷତ୍ରମୁତ୍ସାଦିତଂ ମଯା
‘ପିତୃମାନେଙ୍କର ଦୟାରେ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଶକ୍ତି ଲଭିବି; ଏବଂ ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେକୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲି—
ତତଶ୍ଚ ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯେଯଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ତେଜସା ହ୍ଯହମ୍ । ହ୍ରଦାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥଭୂତା ମେ ଭଵେଯୁର୍ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ତୁମମାନଙ୍କର ତେଜରେ, ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି ଏବଂ ମୋ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲଭିବ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାମସ୍ଯ ପିତରସ୍ତଦା । ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ପରମପ୍ରୀତା ରାମଂ ତୋଷସମନ୍ଵିତାଃ
ରାମଙ୍କର ଏହି ଶୁଭ ବଚନ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତପସ୍ତେ ଵର୍ଦ୍ଧତାଂ ଭୂଯଃ ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ । ଯଚ୍ଚ ରୋଷାଭିଭୂତେନ କ୍ଷତ୍ରମୁତ୍ସାଦିତଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମର ପିତୃଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମର ତପସ୍ୟା ଆଉ ବଢ଼ୁ, ଏବଂ ତୁମେ କ୍ରୋଧରେ ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲ, ସେଥିପାଇଁ—
ତତଶ୍ଚ ପାପାନ୍ମୁକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ନିହତାସ୍ତେ ସ୍ଵକର୍ମ୍ମଣା । ହ୍ରଦାଶ୍ଚ ତଵ ତୀର୍ଥତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିପରି, ତୁମେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ, ତୁମେ ଯେଉଁମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିଲେ। ତୁମ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେବେ।
ହ୍ରଦେଷ୍ଵେତେଷୁ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପଯିଷ୍ଯତି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରୀତା ଦାସ୍ଯଂତି ଭୁଵି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଦୁର୍ଲଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।
ଈପ୍ସିତଂ ମନସଃ କାମଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରଂ ରାଜନ୍ରାମସ୍ଯ ପିତରସ୍ତଦା । ଆମଂତ୍ର୍ଯ ଭାର୍ଗଵଂ ପ୍ରୀତାସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତର୍ଦଧୁସ୍ତତଃ
ସେ ନିଜ ମନର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇବ। ଏଭଳି ଦାନ ଦେଇ, ରାଜା, ରାମଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଖୁସିରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଏଵଂ ରାମହ୍ରଦାଃ ପୁଣ୍ଯା ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ହ୍ରଦେଷୁ ରାମସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୁଭଵ୍ରତଃ
ଏଭଳି, ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ରାମହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ପୁଣ୍ୟମୟ। ଯିଏ ଏହି ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ ଶୁଭ ବ୍ରତ ରଖିବେ—
ରାମମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଲଭେଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଵଂଶମୂଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଥସେଵୀ କୁରୂଦ୍ଵହ
ରାମଙ୍କୁ ପୂଜି, ରାଜନ୍ୟ, ସେ ବହୁ ସୁନା ଲଭିବେ। ନିଜ ବଂଶର ମୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୀର୍ଥସେବନ କରିବା ଭକ୍ତ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ସ୍ଵଵଂଶମୁଦ୍ଧରେଦ୍ରାଜନ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ଵଂଶମୂଲକେ । କାଯଶୋଧନମାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ
ରାଜନ୍ୟ, ବଂଶମୂଳ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ତୀର୍ଥରେ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଶରୀରଶୁଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ସ୍ନାତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଶୁଦ୍ଧଦେହସ୍ତୁ ସଂଯାତି ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନନୁତ୍ତମାନ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି ଲଭେ। ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଲୋକା ଯତ୍ରୋଦ୍ଧୃତାଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା
ତାପରେ, ରାଜନ୍ୟ, ସେ ଏମିତି ଏକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଲୋକୋଦ୍ଧାରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ତୀର୍ଥଵରେ ରାଜନ୍ଲୋକାନୁଦ୍ଧରତେ ସ୍ଵକାନ୍
ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାଜନ୍ୟ, ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଶ୍ରୀତୀର୍ଥଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଂଦତେ ଶ୍ରିଯମୁତ୍ତମାମ୍ । କପିଲାତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ଶ୍ରୀତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଲଭେ। କପିଳାତୀର୍ଥରେ, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ—
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ଦେଵାନିହ ପିତୄଂସ୍ତଥା । କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ଵିଂଦତି ମାନଵଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜି, ମଣିଷ କପିଳା ହଜାରଟିର ଫଳ ପାଏ।
ସୂର୍ଯତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ନିଯତମାନସଃ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନୁପଵାସପରାଯଣଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମିତ ମନରେ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଉପବାସରେ ଲିନ ଥାଏ—
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ସୂର୍ଯଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ଗଵାଂଭଵନମାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଥସେଵୀ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ଯାଏ। ଗୋମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୀର୍ଥସେବନ କରିବା ଭକ୍ତ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ—
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵାଣୋ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଗଂଗାତୀର୍ଥଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ
ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ହଜାରଟି ଗୋଧନର ଫଳ ପାଏ। ଗଙ୍ଗାତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ତୀର୍ଥସେବନ କରୁଥିବା ନରପତି—
କେଵ୍ଯାସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଲଭତେ ଵୀର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ (କେଵ୍ଯା ପାଠଭେଦାଃ – କନ୍ଯା, କୋଟ୍ଯା, କୋତ୍ଯା, କୋନ୍ଯା)। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଦ୍ଵାରପାଲଂ ଲଵର୍ଣକମ୍
କେବ୍ୟାତୀର୍ଥରେ ମଣିଷ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭାବ ଲଭେ। ତାପରେ, ରାଜନ୍ୟ, ଲବର୍ଣ୍ଣକ ନାମକ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥେ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଯଥେଂଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସରସ୍ବତୀ ତୀରେ, ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତଂ ନରାଧିପ । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସୁତୀର୍ଥକମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ର ସନ୍ନିହିତା ନିତ୍ଯଂ ପିତରୋ ଦୈଵତୈଃ ସହ
ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସେ ସୁତୀର୍ଥ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି ପିତୃମାନେ ସଦା ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ପିତୃଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠି, ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାର ଫଳରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ପିତୃଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ।