thumb|400px|ଵସୁଧାରା, ସ୍ଵଯମ୍ଭୁ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵସୁଧାରାମଭିଷ୍ଟୁତାମ୍ । ଗମନାଦେଵ ତସ୍ଯାଂ ହି ହଯମେଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ବସୁଧାରାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; କେବଳ ଯିବାମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା କୁରୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଯତାତ୍ମା ତୁ ମାନଵଃ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିଲେ, ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ତୀର୍ଥଂ ଚାପି ପରଂ ତତ୍ର ଵସୂନାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ଵସୂନାଂ ସଂମତୋ ଭଵେତ୍
ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ବସୁମାନେଙ୍କର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଓ ପାନ କରି, ବସୁମାନେଙ୍କର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ସିଂଧୁତମମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲଭେଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ସିନ୍ଧୁତମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବହୁ ସୁନା ମିଳେ।
ବ୍ରହ୍ମତୁଂଗଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ସୁକୃତୀ ଵିରଜା ନରଃ
ବ୍ରହ୍ମତୁଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଥିଲେ, ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଓ ପାପରହିତ ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
କୁମାରିକାଣାଂ ଶକ୍ରସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୁମାରୀମାନେ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ରେଣୁକାଯାଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵନିଷେଵିତମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ତତ୍ର ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵିମଲଶ୍ଚଂଦ୍ରମା ଇଵ
ସେଠାରେ ରେଣୁକାଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ନିର୍ମଳ ହୁଏ।
ଅଥ ପଂଚନଦଂ ଗତ୍ଵା ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ । ପଂଚଯଜ୍ଞାନଵାପ୍ନୋତି କ୍ରମଶୋ ଯେ ତୁ କୀର୍ତିତାଃ
ତାପରେ, ପଞ୍ଚନଦକୁ ଯାଇ, ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଭୋଜନ କରି, ମଣିଷ କ୍ରମେ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୀମାଯାଃ ସ୍ଥାନମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନ ଯୋନ୍ଯାଂ ଵୈ ନରୋ ଭରତସତ୍ତମ
ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ମଣିଷ ଭୀମାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣିଷ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍ତତ୍ର କୁଂଡଲଵିଗ୍ରହଃ । ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲଂ ଚୈଵାପ୍ନୁଯାନ୍ମହତ୍
ସେଠି ଦେବୀଙ୍କର ପୁଅ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାଜା ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ମହାନ ଫଳ ମିଳେ, ଯାହା ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନର ସମାନ।
ଗିରିକୁଂଜଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ପିତାମହଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଗିରିକୁଞ୍ଜ ଯାଇ, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵିମଲଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଅଦ୍ଯାପି ଯତ୍ର ଦୃଶ୍ଯଂତେ ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସୌଵର୍ଣରାଜତାଃ
ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ମଣିଷ ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଏଯାଁ ମଧ୍ୟ ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ମାଛ ଦେଖାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମିକାଂ ଗତିମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନାରଦଉଵାଚ-। ଵିତସ୍ତାଂ ଚ ସମାସାଦ୍ଯ ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ । ନରଃ ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ଵାଜପେଯସ୍ଯ ଭାରତ
ନାରଦ କହିଲେ: ଭାରତ, ବିତସ୍ତା ନଦୀ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ କରିଲେ, ମଣିଷ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
କାଶ୍ମୀରେଷ୍ଵେଵ ନାଗସ୍ଯ ଭଵନଂ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ଚ । ଵିତସ୍ତାଖ୍ଯମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନମ୍
କାଶ୍ମୀରରେ ନାଗ ଓ ତକ୍ଷକଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି, ଯାହା ବିତସ୍ତା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ନୂନଂ ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମଲଦଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ତୁ ସଂଧ୍ଯାଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ତାପରେ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମଲଦାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ପଶ୍ଚିମ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଚମନ କରିବା ଦରକାର।
ଚରୁଂ ସପ୍ତାର୍ଚିଷେ ରାଜନ୍ଯଥାଶକ୍ତି ନିଵେଦଯେତ୍ । ପିତୄଣାମକ୍ଷଯଂ ଦାନଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
ରାଜା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚି ଅଗ୍ନିକୁ ଚାଲା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଦାନ।
ଗଵାଂଶତସହସ୍ରେଣ ରାଜସୂଯଶତେନ ଚ । ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରେଣ ଶ୍ରେଯାନ୍ସପ୍ତାର୍ଚିଷଶ୍ଚରୁଃ
ସପ୍ତାର୍ଚ୍ଚି ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାଲା ଦାନ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ, ଏକ ଶତ ରାଜସୂୟ ବା ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ରାଜେଂଦ୍ର ରୁଦ୍ରାସ୍ପଦମଥାଵିଶେତ୍ । ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵମଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ରାଜା, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ମଣିମଂତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ଏକରାତ୍ରୋଷିତୋ ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ମଣିମନ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଏକାଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଅଥ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଦେଵିକାଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାମ୍ । ପ୍ରସୂତିର୍ଯତ୍ର ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କଥା ଶୁଣାଯାଏ।
ତ୍ରିଶୂଲପାଣେଃ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଦେଵିକାଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦେବିକାରେ ସ୍ନାନ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ,
ଯଥାଶକ୍ତି ନରସ୍ତତ୍ର ନିଵେଦ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ସେଠି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ।
କାମାଖ୍ଯଂ ତତ୍ର ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵର୍ଷିସଂମତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଭାରତ
ସେଠାରେ କାମାଖ୍ୟା ଅଛି, ଯାହା ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସଫଳତା ପାଇଥାଏ, ଭାରତ।
ଯଜନଂ ଯାଜନଂ ଗତ୍ଵା ତଥୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵାଲକମ୍ । ପୁଷ୍ପନ୍ଯାସ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ନ ଶୋଚେନ୍ମରଣଂ ତତଃ
ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥାନ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମବାଳକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଯାଇ, ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରି ଶୁଦ୍ଧି କରିଲେ, ପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିମିତ୍ତି କେହି ଦୁଃଖ କରିବାକୁ ପଡ଼େନି।
ଅର୍ଦ୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତାରାଂ ପଂଚଯୋଜନମାଯତାମ୍ । ଏତାଵଦ୍ଦେଵିକାମାହୁଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵର୍ଷିସଂମତାମ୍
ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ଦେବିକା ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତାର ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଅଟେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦୀର୍ଘସତ୍ରଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ
ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜଣା ଲୋକ ଯଥାକ୍ରମେ ଦୀର୍ଘସତ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘସତ୍ରମୁପାସଂତେ ଦୀକ୍ଷିତା ନିଯତଵ୍ରତାଃ । ଗମନାଦେଵ ରାଜେଂଦ୍ର ଦୀର୍ଘସତ୍ରମରିଂଦମ
ଦୀର୍ଘସତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିୟମିତ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଲୋକମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏଠାକୁ ଯିବା ମାତ୍ରରେ, ରାଜା, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ତତୋ ଵିନାଶନଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ତାପରେ, ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଖାଦ୍ୟ ରଖି, ଭିନାଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।