ତତୋ ଦୈଵାତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ରେଵାରୋଧସି ମାରୁତଃ । ତେଷାଂ ପ୍ରଵାହସ୍ପୃଷ୍ଟାନାଂ ଗାତ୍ରେ ଜଲକଣପ୍ରଦଃ
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ରେବା ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ହଳକା ପବନ ବହିଲା, ଯାହାର ସ୍ପର୍ଶରେ ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଜଳର ଛିଟିକି ବିନ୍ଦୁ ଛୁଇଁଗଲା।
ରେଵାଜଲକଣସ୍ପର୍ଶାତ୍ପୈଶାଚ୍ଯାତ୍ତେ ଵିମୋଚିତାଃ । ତତ୍କ୍ଷଣାଦ୍ଦିଵ୍ଯଵପୁଷଃ ପ୍ରଶଶଂସୁଶ୍ଚ ନର୍ମଦାମ୍
ରେବା ନଦୀର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଛୁଇଁବା ସହିତ, ପୈଶାଚିକ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଗିଲେ; ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋ ଲୋମଶଵାକ୍ଯେନ ତାଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵକନ୍ଯକାଃ । ପରିଣୀତାଃ ସୁଖଂ ତେନ ଵିପ୍ରେଣ ନର୍ମଦାତଟେ
ତାପରେ ଲୋମଶଙ୍କର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ନର୍ମଦା କୂଳରେ ସୁଖରେ ବିବାହିତ ହେଲେ।
ଉଵାସ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ । ଅର୍ଚିତ୍ଵା ନର୍ମଦାମତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଗତାଶ୍ଚ ତେ
ସେଠାରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ, ସ୍ନାନ, ପାନ ଓ ନଦୀରେ ଡୁବିବା କାମ କଲେ; ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ପୂଜି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତୋ ରାଜନ୍ନର୍ମଦାଗୁଣସଂଶ୍ରଯଃ । ଇତିହାସୋ ମହାପୁଣ୍ଯଃ ଶ୍ରଵଣାତ୍ପାପନାଶନଃ
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ତୁମକୁ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ଓ ଗୁଣର କଥା କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ଏକ ପୁଣ୍ୟମୟ ଇତିହାସ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ-। ଅଥାନ୍ଯାନି ତୁ ତୀର୍ଥାନି ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତାନି ମେ ଵଦ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାନି ଚ ପାପାନି ଵିଲଯଂ ଯାଂତି ନାରଦ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ଏବେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ବିଷୟରେ କୁହ, ଯାହା ବସିଷ୍ଠ କହିଥିଲେ ଓ ଯାଁଠାରେ ଯିବାରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁଷ୍ଵାତ୍ର ହି ତୀର୍ଥାନି ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତାନି ପାର୍ଥିଵ । ଦକ୍ଷିଣଂ ସିଂଧୁମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ରାଜା, ବସିଷ୍ଠ କହିଥିବା ତୀର୍ଥମାନେ ବିଷୟରେ ଏଠି ଶୁଣ; ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚେ—
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିମାନଂ ଚାଧିରୋହତି । ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
—ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଓ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରେ; ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଥିଲେ—
ରଂତିଦେଵାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ହିମଵତ୍ସୁତମର୍ବୁଦମ୍
—ରନ୍ତିଦେବଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମର ଫଳ ପାଏ; ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ସେ ହିମାଳୟର କନ୍ୟା ଅର୍ବୁଦାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥିଵ୍ଯା ଯତ୍ର ଵୈ ଛିଦ୍ରଂ ପୂର୍ଵମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ତତ୍ରାଶ୍ରମୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଂ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠି ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଫାଟ ଥିଲା; ସେଠି ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପିଂଗାତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନରାଧିପ
ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ସେ ହଜାର ଗାଈର ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ପିଙ୍ଗା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରାଜା—
କପିଲାନାଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶତସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରଭାସଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍
—ଶତ କପିଳା ଗାଈର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ମନୁଷ୍ୟସିଂହ; ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ସେ ପ୍ରଭାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସାରା ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହୁତାଶନଃ । ଦେଵତାନାଂ ମୁଖଂ ଵୀର ଅନଲୋଽନିଲସାରଥିଃ
ସେଠି, ଅଗ୍ନିଦେବ ସ୍ୱୟଂ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ, ହେ ବୀର, ଯାହାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ହେଉଛନ୍ତି ବାୟୁ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥଵରେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ତତୋ ଗତ୍ଵା ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସଂଗମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାପରେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ସାଗର ସଂଗମକୁ ଯାଇ, ସେ ହଜାର ଗାଈର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ସ୍ବର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଦୀପ୍ଯମାନୋଽଗ୍ନିଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭଯା ଭରତର୍ଷଭ । ତୀର୍ଥେ ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ତାପ ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଜଳରାଜଙ୍କ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଥିଲେ—
ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତସ୍ତତ୍ର ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଵିରାଜତି ଯଥା ସୋମୋ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି
—ସେଠି ତିନି ରାତି ରହି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକେ ଓ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଵରଦାନଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୁର୍ଵାସସା ଯତ୍ର ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତାପରେ ସେ ବରଦାନ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ବର ଦେଇଥିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଵରଦାନେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ବରଦାନ ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମଣିଷ ଗୋଟିଏ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ପରି ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ତାପରେ, ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଓ ସଂଯମିତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ, ସେ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପିଂଡାରକେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଲଭେଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ପିଣ୍ଡାରକ ତୀରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମଣିଷ ବହୁ ସୁନା ଲାଭ କରେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ମହାରାଜ ପଦ୍ମଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ । ଅଦ୍ଯାପି ମୁଦ୍ରା ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତଦଦ୍ଭୁତମରିଂଦମ
ହେ ମହାରାଜ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏଯାଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ନିଜେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ।
ତ୍ରିଶୂଲାଂକାନି ପଦ୍ମାନି ଦୃଶ୍ଯଂତେ କୁରୁନଂଦନ । ମହାଦେଵସ୍ଯ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ସେଠାରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଚିହ୍ନ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ସେଠି ମହାଦେବଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଅଛି।
ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସିଂଧୋଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାରତ । ତୀର୍ଥେ ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ
ହେ ଭାରତ, ସାଗର ଓ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ସଂଗମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜଳରାଜଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵାରୁଣଂ ଲୋକଂ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା
ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ମଣିଷ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବାରୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଦେଵମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଦଶଗୁଣଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଗଚ୍ଛେତ ଭରତର୍ଷଭ । ତୀର୍ଥଂ କୁରୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ତିମୀତି ନାମ୍ନା ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନମ୍ । ଯତ୍ର ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵା ଉପାସଂତେ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଟିମି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପ ହରାଇଦିଏ; ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତମ୍ । ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ପାପାନି କୃତାନି ନୁଦତେ ନରଃ
ସେଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରିଲେ, ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡିପାରେ।
ତିମିରତ୍ର ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଦେଵୈରଭିଷ୍ଟୁତଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଯମେଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଟିମିକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଜିତ୍ଵା ତତ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦିତିନଂଦନମ୍ । ପୁରା ଶୌଚଂ କୃତଂ ରାଜନ୍ହତ୍ଵା ଦୈଵତକଂଟକାନ୍
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଏଠି ବିଷ୍ଣୁ ଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାଜା, ଏଠି ପବିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।