କାର୍ଯଂ ନୁ ଦୈଵାଦ୍ଯଦି ସିଦ୍ଧିମାଗତଂ ତସ୍ମିନ୍ନୁପେକ୍ଷାଂ ନ ଚ ଯାଂତି ନୀତିଗାଃ । ଯସ୍ମାଦୁପେକ୍ଷା ନ ପୁନଃ ଫଲପ୍ରଦା ତସ୍ମାନ୍ନ ଦୀର୍ଘୀକରଣଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଯଦି ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ସଫଳତା ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ; କାରଣ ଅବହେଳା କେବେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।
ଵିଷାଦପ୍ଯମୃତଂ ଗ୍ରାହ୍ଯମମେଧ୍ଯାଦପି କାଂଚନମ୍ । ନୀଚାଦପ୍ଯୁତ୍ତମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ଦୁଷ୍କୁଲାଦପି
ବିଷରୁ ମଧୁ ନିଆଯାଇପାରେ, ଅପବିତ୍ର ଜାଗାରୁ ସୁନା ନିଆଯାଇପାରେ, ନିମ୍ନ ଲୋକରୁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ନିଆଯାଇପାରେ, ଦୁର୍ବଳ କୁଳରୁ ମହାନ୍ ନାରୀ ମିଳିପାରେ।
ସାଂଦ୍ରାନୁରାଗାଃ କୁଲଜନ୍ମନିର୍ମଲାଃ ସ୍ନେହାର୍ଦ୍ରଚିତ୍ତା ସୁଗିରଃ ସ୍ଵଯଂଵରାଃ । କନ୍ଯା ସୁରୂପାଃ ଖଲୁ ଚାରୁଯୌଵନା ଧନ୍ଯା ଲଭଂତେଽତ୍ର ନରାସ୍ତୁ ନେତରେ
ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଗଭୀର ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ନେହଶୀଳ ହୃଦୟ, ମଧୁର କଣ୍ଠ, ନିଜେ ବର ବାଛିଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୌବନରେ ଥିବା କନ୍ୟାମାନେ—ଏମାନେ କେବଳ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ନୁହେଁ।
କ୍ଵ ଵଯଂ ସୁରସୁଂଦର୍ଯ୍ଯଃ କ୍ଵ ଭଵାଂସ୍ତାପସୋ ବଟୁଃ । ଦୁର୍ଘଟସ୍ଯ ଵିଧାନେନ ମନ୍ଯେ ଧାତୈଵ ପଂଡିତଃ
ଆମେ ଦେବସୁନ୍ଦରୀମାନେ କେଉଁଠି, ତୁମେ ଏହି ତାପସ ବାଟୁ କେଉଁଠି? ଏମିତି ଅସମ୍ଭବ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଶ୍ଚୟ ଚତୁର।
ତସ୍ମାଦସ୍ମାନିଦାନୀଂ ତୁ ସ୍ଵୀକୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ମଂଗଲଂ ଭଵାନ୍ । ଗାଂଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ଅନ୍ଯଥା ନୋପଜୀଵନମ୍
ତେଣୁ, ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ଶୁଭ ମାନି, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କର; ନାହିଁଲେ ଜୀବନ ଚାଲିବ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ତତଃ ପ୍ରାହ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଧର୍ମଵିତ୍ତମଃ । ଭୋ ମୃଗାକ୍ଷ୍ଯଃ କଥଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମଧନୈର୍ନରୈଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: 'ହେ ମୃଗନୟନୀମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଥିବା ଲୋକେ କିପରି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ?'
ଧର୍ମଶ୍ଚାର୍ଥଶ୍ଚକାମଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚୈତଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଯଥୋକ୍ତଂ ଫଲଦଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଵିପରୀତଂ ତୁ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରିଟିକୁ ଯଥାଉଚିତ ଭାବେ କରିଲେ ଫଳ ମିଳେ; ତାହାର ବିପରୀତ କିଛି କଲେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।
ନାକାଲେଽହଂ ଵ୍ରତୀ କୁର୍ଯାମତୋ ଦାରପରିଗ୍ରହମ୍ । ନ କ୍ରିଯା ଫଲମାପ୍ନୋତି କ୍ରିଯାକାଲଂ ନ ଵେତ୍ତି ଯଃ
ମୁଁ ବ୍ରତ ରହିବାବେଳେ ଅସମୟରେ ବିବାହ କରିବି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।
ଯତୋ ଧର୍ମଵିଚାରେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରସକ୍ତଂ ମମ ମାନସମ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛୃଣୁତ ହେ କନ୍ଯା ନ ସମୀହେ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ମୋର ମନ ଏହି ଧର୍ମ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛି; ତେଣୁ, ହେ କନ୍ୟାମାନେ, ଶୁଣ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବର ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଶଯଂ ତସ୍ଯ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ପରସ୍ପରମ୍ । କରାତ୍କରଂ ଵିମୁଚ୍ଯାଥ ଜଗ୍ରାହାଂଘ୍ରିଂ ପ୍ରମୋହିନୀ
ଏପରି ତାଙ୍କର ମନସ୍କାମନା ବୁଝି, ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି, ମୋହିନୀ ତାଙ୍କର ହାତ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ।
ଭୁଜୌ ଜଗୃହତୁସ୍ତସ୍ଯ ସୁଶୀଲା ସୁସ୍ଵରା ତଥା । ଆଲିଲିଂଗ ସୁତାରା ଚ ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚୁଂବତି ଚଂଦ୍ରିକା
ସୁଶୀଳ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱର ଥିବା ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ବାହୁ ଧରିଲେ; ସୁତାରା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ତଥାପି ନିର୍ଵିକାରୋଽସୌ ପ୍ରଲଯାନଲସନ୍ନିଭଃ । ଶଶାପ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତାଃ କ୍ରୋଧେନାତ୍ଯଂତମୂର୍ଛିତଃ
ତଥାପି ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ପରି; ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଅତି କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେଠାରେ ଶାପ ଦେଲେ।
ପିଶାଚ୍ଯ ଇଵ ମାଂ ଲଗ୍ନା ତତ୍ପିଶାଚ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯଥ । ଏଵଂ ତେନାଶୁ ଶପ୍ତାସ୍ତାସ୍ତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତୁମେ ମୋତେ ପିଶାଚୀମାନେ ପରି ଚିପି ରହିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ପିଶାଚୀ ହେବ। ଏଭଳି ସେ ତୁରନ୍ତ ଶାପ ଦେଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
କିମେତଚ୍ଚେଷ୍ଟିତଂ ପାପଂ ହ୍ଯନାଗସି ଵିଚେଷ୍ଟଯା । ପ୍ରିଯଂକୃତୋଽପ୍ରିଯଂକୃତ୍ଵା ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ଧର୍ମକୃତାଂତକମ୍
ଏହି କଣ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଉପରେ କରିଲ? ଯିଏ ପ୍ରିୟ କରିଥିଲ, ତାହାକୁ ଅପ୍ରିୟ କରି, ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜା ହେଉ।
ଅନୁରକ୍ତେଷୁ ଭକ୍ତେଷୁ ମିତ୍ରେଷୁ ଦ୍ରୋହକାରିଣଃ । ପୁଂସୋ ଲୋକୋଭଯୋଃ ସୌଖ୍ଯଂ ନାଶମେତୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନେହ, ଭକ୍ତି ଓ ମିତ୍ରତାରେ ଅନୁରକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃସ୍ଥିତି କରେ, ସେଉଁଠି ଏହି ଜନ୍ମରେ ଓ ପରଲୋକରେ ତାଙ୍କର ସୁଖ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ନଃ ଶାପାତ୍ପିଶାଚୋ ଭଵ ସତ୍ଵରମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାପି ଚ ତା ବାଲା ନିଃଶ୍ଵସଂତ୍ଯଃ କ୍ରୁଧାକୁଲାଃ
ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମର ଶାପରେ ତୁରନ୍ତ ପିଶାଚ ହେବା, ଏଭଳି କହି ସେଠି ଛୁଆମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ।
ତଦେଵାନ୍ଯୋନ୍ଯସଂରଂଭାତ୍ତସ୍ମିନ୍ସରସି ପାର୍ଥିଵ । ତାଃ କନ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଚ ସର୍ଵେ ପୈଶାଚ୍ଯମାଗତାଃ
ହେ ରାଜା, ସେ ଝିଅମାନେ ଓ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସେଇ ଝିଲିକା ଜଳରେ, ପରସ୍ପରର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ପିଶାଚ ହେଇଗଲେ।
ସ ପିଶାଚଃ ପିଶାଚ୍ଯସ୍ତାଃ କ୍ରଂଦମାନାଃ ସୁଦାରୁଣମ୍ । କ୍ଷପଯଂତି ଵିପାକାଂସ୍ତାନ୍ପୂର୍ଵୋପାତ୍ତସ୍ଯ କର୍ମ୍ମଣଃ
ସେ ପିଶାଚ ଓ ସେମାନେ ପିଶାଚୀମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଥିବା, ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵକାଲେ ପ୍ରଭଵତ୍ଯେଵ ପୂର୍ଵୋପାତ୍ତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ସ୍ଵଚ୍ଛାଯାମିଵ ଦୁର୍ଵାରଂ ଦେଵାନାମପି ପାର୍ଥିଵ
ଯେପରି ନିଜ ଛାୟାକୁ କେହି ରୋକିପାରେନାହିଁ, ସେପରି ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
କ୍ରଂଦଂତି ପିତରସ୍ତାସାଂ ମାତରସ୍ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ । ଭ୍ରାତରଶ୍ଚୈଵ ବାଲାନାଂ ଦୈଵଂ ହି ଦୁରତିକ୍ରମମ୍
ସେ ଝିଅମାନଙ୍କର ବାପା, ମାଆ ଓ ଭାଇମାନେ ଏଠା ଓ ସେଠା କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି; କାରଣ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଟାଳିପାରେନାହିଁ।
ଅତଊର୍ଧ୍ଵଂ ପିଶାଚାସ୍ତେ ଆହାରାର୍ଥଂ ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ଇତସ୍ତତଶ୍ଚ ଧାଵଂତୋ ଵସଂତି ସରସସ୍ତଟେ
ତାପରେ ସେ ପିଶାଚମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଏଠା ସେଠା ଦୌଡ଼ିବାରେ ଲାଗି, ଝିଲିକା ତଟରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ବହୁତିଥେ କାଲେ ଲୋମଶୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଆଗତଶ୍ଚ ମହାଭାଗସ୍ତତ୍ର ଯାଦୃଚ୍ଛିକୋ ମୁନି
ନାରଦ କହିଲେ—ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଲୋମଶ ଏଠାକୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଚାନକ ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସର୍ଵେ ପିଶାଚାଃ କ୍ଷୁତ୍ସମାକୁଲାଃ । ଧାଵଂତୋ ହ୍ଯତ୍ତୁକାମାସ୍ତେ ମିଲିତ୍ଵା ଯୂଥଵର୍ତିନଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପିଶାଚମାନେ ଭୋକରେ କ୍ଷୁଦାର୍ତ୍ତ ହୋଇ, ଖାଇବା ଆଶାରେ ଦଳେ ଦଳେ ଏଗିଯାଇଲେ।
ଦହ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ତୀଵ୍ରେଣ ତେଜସା ଲୋମଶସ୍ଯ ତୁ । ଅସମର୍ଥାଃ ପୁରଃ ସ୍ଥାତୁଂ ତେ ସର୍ଵେ ଦୂରତଃ ସ୍ଥିତାଃ
ଲୋମଶଙ୍କର ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ରହିପାରିଲେନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ଦୂରେ ଦୂରେ ରହିଲେ।
ତତ୍ର ପୂର୍ଵକର୍ମବଲାତ୍ପିଶାଚଃ ସହ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ । ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଲୋମଶଂ ରାଜନ୍ସାଷ୍ଟାଂଗଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ସେଠି, ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ପିଶାଚ ଓ ଦ୍ୱିଜ ଏକାସାଥିରେ ଲୋମଶଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଉଵାଚ ସୂନୃତାଂ ଵାଚଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଶିରସି ଚାଂଜଲିମ୍ । ମହାଭାଗ୍ଯୋଦଯେ ଵିପ୍ର ସାଧୂନାଂ ସଂଗତିର୍ଭଵେତ୍
ସେ ମାଥାରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—'ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସାଧୁମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମହା ମଙ୍ଗଳମୟ।'
ଗଂଗାଦିପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥେଷୁ ଯୋ ନରଃ ସ୍ନାତି ସର୍ଵଥା । ଯଃ କରୋତି ସତାଂ ସଂଗଂ ତଯୋଃ ସତ୍ସଂଗମୋ ଵରଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀରରେ ଯିଏ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ଯିଏ ସାଧୁମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରେ—ଏହି ଦୁଇଠାରେ, ସାଧୁ ସଙ୍ଗ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଗୁରୂଣାଂ ସଂଗମୋ ଵିପ୍ର ଦୃଷ୍ଟାଦୃଷ୍ଟଫଲୋ ଭୁଵି । ସ୍ଵର୍ଗଦୋ ରୋଗହାରୀ ଚ କିଂ ତମୋପହରୋ ମତଃ
ଗୁରୁମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ; ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ହଟାଏ, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କଥଯାମାସ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାଂତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଇମା ଗଂଧର୍ଵକନ୍ଯାସ୍ତା ମୁନେ ସୋଽହଂ ଦ୍ଵିଜାତ୍ମଜଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ପୂର୍ବ ଘଟଣାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିଲେ—'ମୁନି, ଏମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଝିଅମାନେ, ଏବଂ ମୁଁ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର।'
ସର୍ଵେ ପିଶାଚରୂପେଣ ମିଥଃ ଶାପଵିମୋହିତାଃ । ଦୀନାନନାସ୍ସୁତିଷ୍ଠାମସ୍ତଵାଗ୍ରେ ମୁନିସତ୍ତମ
ସମସ୍ତେ ଶାପରେ ମୁହଁ ହେଇ, ପିଶାଚ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଛୁ; ଦୁଃଖିତ ମୁହଁରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଆଛୁ।