ଅନାଶନଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରାଧିପ । ଗର୍ଭଵାସେ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ ନରଃ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉପବାସ କରେ, ସେ ଲୋକେ ପୁଣି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଅଟଵୀତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନିଂଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧାସନଂଲଭେତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଟବୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆସନ ପାଏ।
ଶୃଂଗତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତତ୍ରାପି ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ ଗାଣେଶ୍ଵରୀ ଗତିଃ
ତାପରେ ଶୃଙ୍ଗତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଣେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଏରଂଡୀନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏଠାରେ ଏରଣ୍ଡୀ ଓ ନର୍ମଦା ନଦୀର ସଂଗମ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ଉପଵାସପରୋ ଭୂତ୍ଵା ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମପରାଯଣଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରେ, ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନର୍ମଦୋଦଧିସଂଗମମ୍ । ଜମଦଗ୍ନିରିତି ଖ୍ଯାତଂ ସିଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ନର୍ମଦା ଓ ସମୁଦ୍ରର ସଂଗମକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହାକୁ ଜମଦଗ୍ନି ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।
ଯତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞୈରିଂଦ୍ରୋ ଦେଵାଧିପୋଭଵତ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନର୍ମଦୋଦଧିସଂଗମେ
ସେଠାରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ। ହେ ରାଜା, ନର୍ମଦା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ—
ତ୍ରିଗୁଣସ୍ଯାଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ପଶ୍ଚିମୋଦଧିସାଯୁଜ୍ଯଂ ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରଵିଘାଟନମ୍
ମଣିଷ ତିନି ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ସହ ଏକତା ପାଇ, ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ଋଷଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ଆରାଧଯଂତି ଦେଵେଶଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଵିମଲେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵିମଲେଶ୍ଵରପରଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିମଳେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥଠାରୁ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ତତ୍ରୋପଵାସଂ କୃତ୍ଵା ଯେ ପଶ୍ଯଂତି ଵିମଲେଶ୍ଵରମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ଉପବାସ କରି ବିମଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କେଶିନୀତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନୁପଵାସପରାଯଣଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କେଶିନୀ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଯେଉଁମଣିଷ ଉପବାସରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରେ—
ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ଏକ ରାତି ଉପବାସ ରହି, ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଭୋଜନ କରି, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥାଭିଷେକଂ ଚ ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ସାଗରେଶ୍ଵରମ୍ । ଯୋଜନାଭ୍ଯଂତରେ ତିଷ୍ଠେଦାଵର୍ତେ ସଂସ୍ଥିତଃ ଶିଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ସାଗରେଶ୍ୱରରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସ୍ନାନ ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ଦୁଇ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଅବସ୍ଥିତ—
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ସ୍ଯୁର୍ନ ସଂଶଯଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯତ୍ର ରୁଦ୍ର ସଃ ଗଚ୍ଛତି
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ହୋଇଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ନର୍ମଦାସଂଗମଂ ଯାଵଦ୍ଯାଵଚ୍ଚାମରକଂଟକମ୍ । ତତ୍ରାଂତରେ ମହାରାଜନ୍ତୀର୍ଥକୋଟ୍ଯୋଦକସ୍ଥିତାଃ
ନର୍ମଦା ସଂଗମରୁ ଆମରକଣ୍ଟକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଅନେକ କୋଟି ତୀର୍ଥ ଜଳ ଅଛି।
ତୀର୍ଥାତ୍ତୀର୍ଥାଟନଂ ଚର୍ଯା ଋଷିକୋଟିନିଷେଵିତା । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୈଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଂଶୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଜ୍ଞାନପରାଯଣୈଃ
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ସେଠାରେ ଘୁରିବା, ଯେପରି ଅନେକ ଋଷିମାନେ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଦି କ୍ରିୟା—
ସେଵିତାସ୍ତେନ ରାଜେଂଦ୍ର ଈପ୍ସିତାର୍ଥପ୍ରଦାଯିକାଃ । ଯଶ୍ଚେଦଂ ଵୈ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵାପି ଭକ୍ତିତଃ
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏହିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣେ—
ତଂ ତୁ ତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵାଣି ଅଭିଷିଂଚଂତି ପାଂଡଵ । ନର୍ମଦା ଚ ସଦା ପ୍ରୀତା ଭଵେଦ୍ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଏବଂ ନର୍ମଦା ନଦୀ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ମାର୍କଂଡେଯୋ ମହାମୁନିଃ । ଵଂଧ୍ଯା ଚ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ଦୁର୍ଭଗା ସୁଭଗାଭଵେତ୍
ତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ଏବଂ ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଯିଏ ଅନ୍ତସ୍ତା ଥିଲେ ସେ ପୁଅ ପାଉଥାଏ, ଅପରିଭାଗ୍ୟ ଲୋକ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ ।
କୁମାରୀଂ ଲଭତେ ଭର୍ତ୍ତା ଯଚ୍ଚ ଯୋ ଵାଞ୍ଛତେ ଫଲମ୍ । ତଦେଵ ଲଭତେ ସର୍ଵଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଅବିବାହିତା କନ୍ୟା ସ୍ୱାମୀ ପାଉଥାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହେ, ସେହି ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦମାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଲଭତେ ଧାନ୍ଯଂ ଶୂଦ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସଦ୍ଗତିମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଅଧିଗମ କରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଏ, ବୈଶ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ପାଏ ।
ମୂର୍ଖସ୍ତୁ ଲଭତେ ଵିଦ୍ଯାଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେନ୍ନରଃ । ନରକଂ ଚ ନ ପଶ୍ଯେତ ଵିଯୋନିଂ ଚ ନ ଗଚ୍ଛତି
ଯେ ମୂର୍ଖ ଲୋକ ଏହିକୁ ତିନି ସମୟରେ ପଢ଼େ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ; ସେ କେବେ ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ, ନିମ୍ନ ଜନ୍ମରେ ଯାଏ ନାହିଁ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ନର୍ମଦାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ପୁରା ଗଂଧର୍ଵକନ୍ଯାନାଂ ଶାପଜଂ ଭଯମୁଲ୍ବଣମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନର୍ମଦାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପୁରାତନ କାଳରେ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଶାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲି ।
ନାଶିତଂ ତନ୍ମହାରାଜ ରେଵାଜଲକଣାଗ୍ନିନା । ରେଵାଜଲକଣସ୍ପର୍ଶାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଭୟ ରେବା ଜଳବିନ୍ଦୁର ଅଗ୍ନିରେ ନଶିଯାଇଥିଲା; ରେବା ଜଳବିନ୍ଦୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଭଗଵନ୍ବହୁକନ୍ଯାଭିଃ ଶାପୋ ଲଂଭି କଥଂ କୁତଃ । କସ୍ଯାପତ୍ଯାନି ତାସ୍ତାସାଂ ନାମ କିଂ କୀଦୃଶଂ ଵଯଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— ଭଗବନ୍, ଏତେ ଅଧିକ କନ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ଏବଂ କାହିଁକି ଶାପ ଲାଗିଲା? ସେମାନେ କାହାର ଝିଅ, କଣ ନାମ, କେତେ ବୟସ୍?
କଥଂ ରେଵାଜଲସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଵିପାକାଚ୍ଛାପସଂଭଵାତ୍ । ଵିମୁକ୍ତାଃ କୁତ୍ର ତାଃ ସସ୍ନୁଃ ସର୍ଵଂ ମେ କଥଯ ପ୍ରଭୋ
ରେବା ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶାପରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିଲା, ସେମାନେ କେଉଁଠି ସ୍ନାନ କଲେ? ସବୁ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ ।
ନର୍ମଦାତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚମତ୍କାରକରଂ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ରଵଣାଦପି ପାପାନାଂ ମଲନାଶନମୁଚ୍ଯତେ
ନର୍ମଦା ତୀରର ମହିମା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ; ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପର ଦାଗ ଧୋଇଯାଏ ।
ନର୍ମଦାନର୍ମଦାଶବ୍ଦୋ ଯେନ କେନଚିଦୁଚ୍ଯତେ । ତସ୍ଯ ସ୍ଯାଚ୍ଛାଶ୍ଵତୀ ମୁକ୍ତିର୍ଯାଵଦାଚଂଦ୍ର ତାରକମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଯେଭଳି ଭାବେ 'ନର୍ମଦା' କିମ୍ବା 'ନର୍ମଦା ନଦୀ' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦ୍ର ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ, ସେଉଁଠି ଚିରକାଳ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ ।
ଵ୍ଯାହୃତଂ ଭଵତା ପୂର୍ଵଂ ରେଵାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ତଥାପି ଚରିତଂ ସାଧୋ ଯଦେତତ୍ତନ୍ନିଗଦ୍ଯତାମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ମୋତେ ରେବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ; ତଥାପି, ହେ ସାଧୁ, ଏହି ଘଟଣାଟିକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପୁନି କହନ୍ତୁ ।