ସା ମୃତା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ସାଧ୍ଵୀ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ମହାଵିଷମ୍ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମସାଯୁକ୍ତେ ନିଶୀଥେଽହଂ ପଲାଯିତଃ
ସେ ସତୀ ମହିଳା ବିଷ ଖାଇଲା ପରେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମରିଗଲେ । ମୁଁ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିର ଅନ୍ଧାରରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ପଳାଇଗଲି ।
ପଲାଯମାନସ୍ତରସା ଧୃତୋଽହଂ ରାଜକିଂକରୈଃ । ଚୌରୋଽଯମିତି ଖଙ୍ଗେନ ଚିଚ୍ଛିଦୁସ୍ତେ ଶିରୋ ମମ
ମୁଁ ଦୂରୁତରେ ପଳାଇବା ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ଦାସମାନେ ମୋତେ ଧରିଲେ । ସେମାନେ ମୋତେ ଚୋର ଭାବି, ତଳୱାରରେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ।
ମୃତଂ ମାଂ ଯାତନାଦେହମାଵେଶ୍ଯ ଯମକିଂକରାଃ । ରୌରଵେ ନିରଯଘୋରେ ଚିକ୍ଷିପୁର୍ଯମଶାସନାତ୍
ମୁଁ ମରିଗଲାପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଦେହ ଦେଇ, ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡିଦେଲେ ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରାଽହଂ ତୀଵ୍ରଯାତନାମ୍ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତେନୈଵ ପାପେନ ରାକ୍ଷସତ୍ଵମୁପାଗତଃ
ସେଠାରେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲି । ସେଇ ପାପ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏବେ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ।
ଶତଵର୍ଷାଣ୍ଯତୀତାନି ରାକ୍ଷସତ୍ଵେ ଵିଶାଂପତେ । ଵଦାମି ତମୁପାଯଂ ମେ ଯେନାସ୍ମାନ୍ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୁଯାମ୍
ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦେହରେ ଶତ ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ହେ ରାଜା, ଏଠାରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବ, ସେ ଉପାୟ ମୁଁ କହିବି ।
ପୁଣ୍ଯଂ ତଦର୍ପିତେ ସାଧୋ ଵଦାମି ଶୃଣୁ ସାଦରମ୍ । ଯେନ ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯେଦଂ ଜଲଂ ମମ ମୁଖେ ଗତମ୍
ହେ ସଜ୍ଜନ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କାମ ହେଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳ ମୋର ମୁଁହେ ପହଞ୍ଚିଛି, ସେଥିରେ ଆଦର ସହ କହୁଛି, ଶୁଣ ।
ତତ୍ରୈଵ ଜନ୍ମନି ମଯା କୃତ୍ଵା ହରିଦିନେ ଵ୍ରତମ୍ । ସଂସର୍ଗାନ୍ନେଚ୍ଛଯା ଵୈଶ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତମ୍
ସେଇ ଜନ୍ମରେ, ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ମୁଁ ଏକ ବ୍ରତ ରଖିଥିଲି । ଏକ ବଣିକଙ୍କ ସହ ଅଚାହିଁ ରାତି ଜାଗିଥିଲି ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମଥ ସଂସ୍ନାତ୍ଵା ଭୋକ୍ତୁଂମପି ସମୁଦ୍ଯତେ । ମଦ୍ଗୃହେ କଶ୍ଚିଦାଯାତୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଧୃକ୍
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଖାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲି । ସେବେ ମୋ ଘରକୁ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆସିଥିଲେ ।
କୁପିତୋଽହଂ ତମାଲୋକ୍ଯ ଦୁର୍ଵଚୋ ଵଦମଗ୍ରତଃ । କ୍ଵ ଗଚ୍ଛସି ଦୁରାଚାର ଦାଂଭିକସ୍ତ୍ରୀଜନାଂତରେ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କଠୋର କଥା କହିଲି: 'କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ଦୁଷ୍ଟ, ମିଥ୍ୟାଚାରୀ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ?'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ସ ମଯା ଧୀରସ୍ତୁଲ୍ଯୋ ମାନାପମାନଯୋଃ । ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ନିକେତାନ୍ମେ ନିର୍ଗତ୍ଯ ଚଲିତୋ ଯଦା
ମୁଁ ଏମିତି କହିଲାପରେ, ସେ ଧୀର ଲୋକ ମାନ-ଅପମାନରେ ସମ, ଚୁପଚାପ ମୋ ଘରୁ ବାହାରି ଚାଲିଗଲେ ।
ତଦାଭିମୁଖମାଯାଂତୀ ପତ୍ନୀ ମମ ପତିଵ୍ରତା । ପତିତ୍ଵା ପାଦଯୋସ୍ତସ୍ଯ ତଂ ସାଧୁଂ ଗୃହମାନଯତ୍
ତାପରେ ମୋର ପତିବ୍ରତା ଜଣେ ପତ୍ନୀ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସେ ସାଧୁଙ୍କ ପାଦେ ପଡି, ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ଆଣିଲେ ।
ମଯାପମାନିତସ୍ଯାପି ନ କ୍ରୋଧୋଽଭୂନ୍ମହାତ୍ମନଃ । ତଯାଦୃତସ୍ଯାପ୍ଯାନଂଦୋ ଯତଃ ସୋରି ସୁହୃତ୍ସମଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲି ମଧ୍ୟ ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ । ମୋ ପତ୍ନୀ ଆଦର କରିଥିବାରୁ, ସେ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ତମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵଦ୍ଵିଷ୍ଟରେ ଚୋପଵେଶ୍ଯ ସା । ଭୋଜ୍ଯଂ ଭୋଜଯ ଜୀଵେଶ ଜଯତାଦ୍ଭୁଵନତ୍ରଯମ୍
ସେ ନିୟମ ମାନି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଭଲ ଆସନ ଦେଇ, ପୂଜା କଲେ । 'ହେ ଜୀବନାଥ, ତିନି ଭୁବନ ଜିତିଥିବା, ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ,' ବୋଲି କହିଲେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ତଯା ସାଧ୍ଵ୍ଯା ନ୍ଯଗଦଂ ତଂ ମହାଶଯମ୍ । ମ୍ଲାନଵକ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରସନ୍ନାସ୍ଯମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଶମଯ କ୍ଷୁଧାମ୍
ସେ ସତୀ ମହିଳା ଏମିତି କହିଲେ, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲି: 'ଉଠନ୍ତୁ, ଦୟାକରି ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଚରଣୌ ନୋଦିତସ୍ତନୁମଧ୍ଯମା । ପ୍ରାକ୍ଷାଲଯଂ ପୁନସ୍ତଂ ତୁ ନିଵେଶ୍ଯାସନମୁତ୍ତମମ୍
ଏମିତି କହି, ସେ ସୁକୁମାରୀ ନାରୀ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ପୁଣି ସେଠି ଭଲ ଆସନ ଦେଇ ବସାଇଲେ ।
ଅଦଦାଂ ପାତ୍ରମନ୍ନେନ ପୂର୍ଣଂ ତସ୍ମୈ ଵିଵେକିନେ । ଜଲଂ ଚ ତତ୍କରେ ସାଧ୍ଵ୍ଯା ପ୍ରେରିତୋଽହଂ ତଯା ମୁହୁଃ
ମୁଁ ସେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଭୋଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେଲି । ସେ ସତୀ ମହିଳା ମୋତେ ବାରମ୍ବାର କହି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଲି ।
ଉପଭୁଜ୍ଯ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵୈରଂ ଵିଗତଵିକ୍ରିଯଃ । ହରେରାମ ହରେକୃଷ୍ଣ ଜପନ୍ନିତି ଜଗାମ ହ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଭୋଜନ କରି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, 'ହରେ ରାମ, ହରେ କୃଷ୍ଣ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜେ ଚାଲିଗଲେ ।
କୃତଂ ପୁଣ୍ଯମିଦଂ ଵୈଶ୍ଯ ନୋଦିତେନ ମଯା ସ୍ତ୍ରିଯା । ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯେନେଦଂ ପ୍ରାପିତଂ ତୀର୍ଥଵାରି ମେ
ହେ ବଣିକ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାମ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ମୋ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା । ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୋତେ ତୀର୍ଥର ଜଳ ମିଳିଛି ।
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମନ୍ନିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତି ରାକ୍ଷସେ । ପଥିକଃ ସ ଚ ତେ ଵାହାଃ ପ୍ରାହୁଃ ଖେ ଦିଵ୍ଯଦେହିନଃ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ — ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା, ଏହି କଥା କହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ତୁମ ପୂର୍ବ ସାଥୀ ଯାତ୍ରୀମାନେ, ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଆକାଶରୁ ତୁମ ସହ କଥା କହିଲେ ।
ପଥିକଵାହା ଊଚୁଃ ଭୋ ଭୋ ଵିଶାଂପତେ ସାଧୋ ପ୍ରାପ୍ତା ଅପ୍ଯପମୃତ୍ଯୁତାମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିଦଂ ଵାରି ପୀତ୍ଵା ଦେଵତ୍ଵମାଗତାଃ
ଯାତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ — ହେ ରାଜା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ, ଆମେ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଦୟାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଇ, ଆମେ ଦେବତ୍ୱ ପାଇଛୁ ।
ତ୍ଵତ୍ସଂଗେ ଧନଲୋଭେନ ଵିଟ୍ପତେ ଚଲିତା ଯତଃ । ଵିଗତା ନ ଧନାକାଂକ୍ଷା ମରଣାଵସରେପ୍ଯତଃ
ତୁମ ସହିତ ଥିବା ବେଳେ ଧନ ଲୋଭରେ ଆମେ ଭ୍ରମିଥିଲୁ, ହେ ବଣିକ୍ ମାନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଖରେ ଧନ ଆଶା ରହିନାହିଁ ।
ତୀର୍ଥରାଜଜଲସ୍ଯାସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତୋ ଜଠରେ ହି ନଃ । ମରଣେ ହ୍ଯନୁଭାଵାତ୍ତୁ ମୈତ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତା ଧନେଶିତୁଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳ ଆମ ପେଟରେ ରହିଥିଲାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବରୁ ଆମେ ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ପାଇଲୁ ।
ନମାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ ଯାମୋ ଧନେଶ ନଗରୀଂ ପ୍ରଭୋ । ଵିମାନୈସ୍ତଦ୍ଗଣାନୀତୈର୍ନାନାମଣିଵିଭୂଷିତୈଃ
ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଏବେ ହେ ଧନପତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ସହରକୁ ଯାଉଛୁ । ତୁମ ସେବକମାନେ ଆଣିଥିବା ବିମାନରେ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆମେ ଯାଉଛୁ ।
ପ୍ରଯାହି ମା ଵିଲଂବସ୍ଵ ତୀର୍ଥେ ନିଗମବୋଧକେ । ତ୍ଵମନେନସମଂ ସାଧୋ ତାରଯୈନମପି ଦ୍ରୁତମ୍
ଏହି ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ବିଳମ୍ବ କରିବାକୁ ନାହିଁ, ତୁମେ ଏହା ପାର୍ହେଇଯାଅ । ଏହା ସହିତ, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପାର କରାଇଦିଅ ।
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତାସ୍ତାତ ଦିଶ୍ଯୁଦୀଚ୍ଯାଂ ସମଂତତଃ । ଵିମାନକିଂକିଣୀନାଦୈର୍ନାଦଯଂତୋଽଥ ରୋଦସୀ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ — ଏପରି କହି ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ସେମାନଙ୍କ ବିମାନର ଘଣ୍ଟିର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେଲା ।
ଅଥ ଵୈଶ୍ଯୋ ମମ ପିତା ତମାହ ରଜନୀଚରମ୍ । ଶରଭ ଉଵାଚ- ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ନଯ ମାମାଶୁ ତୀର୍ଥେ ନିଗମବୋଧକେ
ତାପରେ ମୋ ବଣିକ୍ ବାପା ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ — ଶରଭ କହିଲେ — ଉଠ, ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଯା ।
ଜ୍ଵରାର୍ତ୍ତେନ ମଯା ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ତତ୍ର ଗଂତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ । ଯୋ ମାଂ ନଯତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ଜ୍ୱରରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ମୁଁ ପାଉଁ ଦେଇ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ । ତୁମ୍ଭିନା କେହି ମୋତେ ସେ ତୀର୍ଥକୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ତଥେତି ତମଥାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯଂ ସ ରଜନୀଚରଃ । ସ୍କଂଧମାରୋପ୍ଯ ଵେଗେନ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ଯଯୌ
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ — ରାକ୍ଷସ ତାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, 'ଠିକ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲା । ବଣିକ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ନେଇଗଲା ।
ଊଷତୁସ୍ତାଵୁଭୌ ତତ୍ର ଵିଶ୍ପତିଃ ସ ଚ ରାକ୍ଷସଃ । କୁର୍ଵଂତୌ ସ୍ନାନମାତ୍ରଂ ତୁ ସର୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମେ
ସେଠାରେ, ରାଜା ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଁଜଣେ ରହି, ସେଇ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ ।
ଅଥାଽହଂ ପିତୁରାକର୍ଣ୍ଯ ମହତୀଂ ଗୁରୁଵେଦନାମ୍ । ତଂ ପ୍ରତି ପ୍ରେରିତୋ ମାତ୍ରା ଚଲିତୋ ନିଜସଦ୍ମତଃ
ତାପରେ, ବାପାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖର କଥା ଶୁଣି, ମାଆଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ନିଜ ଘରୁ ବାହାରି ଚାଲିଆସିଲି ।