ପରଦାରପରସ୍ଵରତଂ ପରିଭଵପରିଦୁଃଖଶୋକସଂତପ୍ତମ୍ । ପରଵଦନଵୀକ୍ଷଣପରଂ ପରମେଶ୍ଵର ମାଂ ପରିତ୍ରାହି
ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ମୁଁ ପରସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରଧନରେ ଆସକ୍ତ, ଅପମାନ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମନ ନଥିବା ଏହି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
ଅଲୀକାଭିମାନଦଗ୍ଧଂ କ୍ଷଣଭଂଗୁରଵିଭଵଵିଲସିତଂ ଦେଵ । କ୍ରୂରଂ କୁପଥାଭିମୁଖଂ ପତିତଂ ମାଂ ତ୍ରାହି ଦେଵେଶ
ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିମାନରେ ପୋଡ଼ିଯାଇଛି, ଅସ୍ଥାୟୀ ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ମନ ଲାଗିଛି, କ୍ରୁର ଓ ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡ଼ିଛି, ଏମିତି ଅଧୋପତିତ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
ଦୀନେଂଦ୍ରିଯଗଣସାର୍ଥୈର୍ବଂଧୁଜନୈରେଵ ପୂରିତା ଆଶା । ତୁଚ୍ଛା ତଥାପି ଶଂକର କିଂ ମୂଢଂ ମାଂ ଵିଡଂବଯସି
ମୋ ଆଶାଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହେଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅସାର। ତଥାପି, ହେ ଶଙ୍କର, ଏମିତି ମୂଢ଼ ମୋତେ କାହିଁକି ଉପହାସ କରୁଛ?
ତୃଷ୍ଣାଂ ହରସ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ମାଂ ଦେହି ହୃଦଯଵାସିନୀଂ ନିତ୍ଯାମ୍ । ଛିଂଧି ମଦମୋହପାଶାନୁତ୍ତାରଯ ମାଂ ମହାଦେଵ
ମୋ ତୃଷ୍ଣାକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କର, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ବସିବାକୁ ଦିଅ, ଅଭିମାନ ଓ ମୋହର ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଉ, ଏବଂ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ହେ ମହାଦେବ।
କରୁଣାଭ୍ଯୁଦଯଂ ନାମ ସ୍ତୋତ୍ରମିଦଂ ସିଦ୍ଧିଦଂ ଦିଵ୍ଯମ୍ । ଯଃ ପଠତି ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ତୁଷ୍ଯେଦ୍ଭୃଗୋର୍ଯଥାହି ଶିଵଃ
ଏହି 'କରୁଣା ଉଦୟ' ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ସ୍ତୁତିକୁ ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ, ତାଙ୍କୁ ଶିବ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଯେପରି ଖୁସି ହେଇଥିଲେ, ସେପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଅହଂ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ତେ ଵିପ୍ର ଵରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ସ୍ଵେପ୍ସିତମ୍ । ଉମଯା ସହିତୋ ଦେଵୋ ଵରଂ ତସ୍ଯ ହି ଦାପଯେତ୍
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯେକୌଣସି ବର ମାଗ। ଦେବତା ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତୁମକୁ ଚାହିଦା ବର ଦେଇବେ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ-। ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ । ରୁଦ୍ରଵେଦୀ ଭଵେଦେଵମେତତ୍ସଂପାଦଯସ୍ଵ ମେ
ଭୃଗୁ କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଦେବେଶ, ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ ରୁଦ୍ର ବେଦୀ ହେଉ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଏଵଂ ଭଵତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର କ୍ରୋଧସ୍ଥାନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ନ ପିତା ପୁତ୍ରଯୋଶ୍ଚୈଵ ଏକଵାକ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠା ରୋଷର ସ୍ଥାନ ହେବ। ପିତା ଓ ପୁଅମାନେ ଏଠାରେ ଏକ ମତ ରହିବେ ନାହିଁ।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସକିନ୍ନରାଃ । ଉପାସଂତୋ ଭୃଗୋସ୍ତୀର୍ଥଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଯତ୍ର ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ସମୟରୁ, ବ୍ରହ୍ମାଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଭୃଗୁଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ପୂଜିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଅଵଶାଃ ସ୍ଵଵଶାଶ୍ଚାପି ମ୍ରିଯଂତେ ତତ୍ର ଜଂତଵଃ
ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖିଲେ ସତେଜ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଚାହିଁ କି ଅଚାହିଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି।
ଗୁହ୍ଯାତିଗୁହ୍ଯସ୍ଯ ଗତିସ୍ତେଷାଂ ନିଃସଂଶଯା ଭଵେତ୍ । ଏତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁପ୍ତରୁ ଅଧିକ ଗୁପ୍ତ ଗତି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ବିଶାଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ । ଔପାନହଂ ତଦା ଛତ୍ରଂ ଦେଯମନ୍ନଂ ଚ କାଂଚନମ୍
ଯେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ସେଇ ସମୟରେ ପାଦୁକା, ଛତା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୋଜନଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଅକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ସୂର୍ଯୋପରାଗେ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦାନଂ ଚୈଵ ଯଥେଚ୍ଛଯା
ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ ଦିଆଯିବ, ସେଠି ସେଥିପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଦାନ କରାଯାଏ—
ତୀର୍ଥସ୍ନାନଂ ତୁ ଯଦ୍ଦାନମକ୍ଷଯଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯୋପରାଗେଷୁ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ବୃଷ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ନ ଜାନଂତି ନରା ମୂଢା ଵିଷ୍ଣୁମାଯାଵିମୋହିତାଃ । ନର୍ମଦାଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୃଷତୀର୍ଥଂ ନରାଧିପ
ହେ ରାଜା, ଯେମାନେ ମୂଢ଼ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ସେମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ବୃଷତୀର୍ଥକୁ ଜାଣିନଥାନ୍ତି।
ଭୃଗୁତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରଃ ସକୃତ୍ । ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭୃଗୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଗୌତମେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନୁପଵାସପରାଯଣଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମ ଗୌତମେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଉପବାସରେ ଲିନ ହେଲେ—
କାଂଚନେନ ଵିମାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଧୌତପାପଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଧୌତଂ ଯତ୍ର ଵୃଷେଣ ତୁ
ସେ ସୁନାର ରଥରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ବୃଷ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ନର୍ମଦାଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ରାଜନ୍ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ହେ ରାଜା, ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ତୀର୍ଥେ ମହାରାଜ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗଂ କରୋତି ଯଃ । ଚତୁର୍ଭୁଜସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରତୁଲ୍ଯବଲୋ ଭଵେତ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଚାରି ହାତ, ତିନି ଆଖି ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଵସେତ୍କଲ୍ପାଯୁତଂ ସାଗ୍ରଂ ରୁଦ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । କାଲେନ ମହତା ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକରାଡ୍ଭଵେତ୍
ସେ ଦଶ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବ ନେଇ ରହନ୍ତି; ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସେ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଏରଂଡୀତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରଯାଗେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ମାର୍କଂଡେଯେନ ଭାଷିତମ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମ ଏରଣ୍ଡୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ପ୍ରୟାଗରେ ଯେଉଁ ଫଳ ଦେଖାଯାଏ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି—
ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ରାଜନ୍ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ତୁ ମାନଵଃ । ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଚୈଵ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଚାଷ୍ଟମୀମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ଫଳ ମାନବ ମାତ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ ମିଳିଯାଏ; ବିଶେଷକରି ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତାରିଖରେ।
ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ । ଯମଦୂତୈର୍ନ ବାଧ୍ଯେତ ଇଂଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ ରଖି, ପରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସିଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ । ହିରଣ୍ଯଦ୍ଵୀପଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଖ୍ୟାତିନାମ ହିରଣ୍ୟଦ୍ୱୀପକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଧନଵାନ୍ରୂପଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ କନଖଲଂ ମହତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ଲୋକ ଧନୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ହୁଅନ୍ତି; ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ବଡ଼ କନଖଳ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଗରୁଡେନ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରାଧିପ । ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଯୋଗିନୀ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି
ହେ ରାଜା, ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଗରୁଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସେଠାରେ ଯୋଗିନୀ ବସିଥାନ୍ତି।
କ୍ରୀଡତେ ଯୋଗିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଶିଵେନ ସହ ନୃତ୍ଯତି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି ଓ ଶିବଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ଲୋକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଈଶତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ଈଶସ୍ତତ୍ର ଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଗତ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମ ଈଶତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଈଶ୍ୱର ମୁକ୍ତି ପାଇ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସିଦ୍ଧୋ ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ । ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଅଚିଂତ୍ଯଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।