ଆଚାର୍ଯଂ ଭୋଜଯେତ୍ପଶ୍ଚାଚ୍ଛିଵଵ୍ରତପରଃ ଶୁଚିଃ । ଭୋଜନଂ ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଂ ନ କାରଯେତ୍
ତାପରେ ଶିବବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶୁଚି ଥିବା ଲୋକେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଧନରେ କୌଶଳ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଶନୈର୍ଦେଵାଂତିକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଏଵଂ ଵୈ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ତାପରେ ପରିକ୍ରମା କରି ଶାନ୍ତିରେ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏପରି କାମ କରୁଥିବା ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ କଣ ହୁଏ, ଶୁଣ।
ଦିଵ୍ଯଯାନସମାରୂଢସ୍ତୂଯମାନୋଽପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ଶିଵତୁଲ୍ଯବଲୋପେତସ୍ତିଷ୍ଠତ୍ଯାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଶିବଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେ ଲୋକ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ ତୁ ଯା ନାରୀ ଦଦାତି କନକଂ ଶୁଭମ୍ । ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵଂ କୁମାରଂ ଚାଭିପୂଜଯେତ୍
ଯେ ମହିଳା ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଶୁଭ ସୁନା ଦେଇଥାଏ, ଘୃତରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ ଓ କୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ଏଵଂ ଯା କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ । ମୋଦତେ ଦେଵଲୋକସ୍ଥା ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଏପରି ଭକ୍ତି ସହ କରୁଥିବା ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୁଣ। ସେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଏଁ ଦେବଲୋକରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥାଏ।
ଅଯନେ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସଂକ୍ରାଂତୌ ଵିଷୁଵେ ତଥା । ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ସୋପଵାସଃ ସ ନିର୍ଜିତାତ୍ମା ସମାହିତଃ
ଅୟନ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଷୁବ ଦିନରେ ଯିଏ ଉପବାସ ସହିତ, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରେ—
ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀଯେତାଂ ହରିଶଂକରୌ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସବୁ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଅନାଥଂ ଦୁର୍ଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ନାଥଵଂତମଥାପି ଵା । ଉଦ୍ଵାହଯତି ଯସ୍ତୀର୍ଥେ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଅନାଥ, ଦୁଃଖୀ କିମ୍ବା ଅସହାୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବିବାହ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ କରୁଥିବା ଲୋକର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୁଣ।
ଯାଵତ୍ତଦ୍ରୋମସଂଖ୍ଯା ତୁ ତତ୍ପ୍ରସୂତିକୁଲେଷୁ ଚ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେ ପରିବାରରେ ଯେତେ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଯେତେ ଟିଏ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ତତସ୍ତୁ ନରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ନରକଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯତି
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ନରକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସହସ୍ରେ ନରକ ଦେଖିପାରିବ।
ଅସ୍ଯତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଯାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ । ରାଜା, ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ଅସ୍ଥି ରଖାଯାଏ—
ଵିଲଯଂ ଯାଂତି ସର୍ଵାଣି ରୂପଵାନ୍ଜାଯତେ ନରଃ । ଗୋତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ଥି ଗଳିଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ । ପରେ, ସେ ଗୋତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦେଖିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କପିଲାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ କପିଳାତୀର୍ଥରେ ଯିବା ଉଚିତ । ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ହଜାରଟି ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ପାଏ ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ । ତତ୍ରୋପୋଷ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା କପିଲାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଆସେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପବାସ କରି ସେଠାରେ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—
ଘୃତେନ ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛିଵମ୍ । ସଘୃତଂ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଦତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚାଂତେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଘିଅରେ ଦୀପ ଜଳାଇ, ଘିଅରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଘିଅ ସହିତ ନଡ଼ିଆ ଦେଇ, ଶେଷରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି—
ଘଂଟାଭରଣସଂଯୁକ୍ତାଂ କପିଲାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଶିଵତୁଲ୍ଯୋ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ନ ଚେହ ଜାଯତେ ପୁନଃ
ଘଣ୍ଟା ଓ ଗହନା ପିନ୍ଧାଇଥିବା କପିଳା ଗାଈ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ ଏବଂ ପୁନି ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ ।
ଅଂଗାରକଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ । ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଶିଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଭୋଜନମ୍
ଅଙ୍ଗାରକ ଦିନ ଆସିଲେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଅଂଗାରକନଵମ୍ଯାଂ ତୁ ଅମାଵସ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ । ସ୍ନାପଯେତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ନେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍
ଅଙ୍ଗାରକ ନବମୀ ଓ ଏହିପରି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ସେଠାରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ ।
ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଲ୍ଲିଂଗଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିତୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ପୁଷ୍ପକେଣ ଵିମାନେନ ସହସ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ଘିଅରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥରେ ବସି ଯାଏ ।
ଶୈଵଂ ପଦମଵାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର ଚାଭିଗତଂ ଭଵେତ୍ । ଅକ୍ଷଯଂ ମୋଦତେ କାଲଂ ଯଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସେ ଶିବଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ଏବଂ ପୁନି ଏଠାକୁ ଆସେନାହିଁ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ ।
ଯଦା ତୁ କର୍ମସଂଯୋଗାନ୍ମର୍ତ୍ଯଲୋକମୁପାଗତଃ । ରାଜା ଭଵତି ଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ରୂପଵାନ୍ଜାଯତେ ବଲୀ
କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଆସେ, ସେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ଭାବେ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଋଷିତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ତୃଣବିଂଦୁଋଷିର୍ନାମ ଶାପଦଗ୍ଧୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଉତ୍ତମ ଋଷିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ତୃଣବିନ୍ଦୁ ନାମକ ଋଷି ଶାପ ପାଇ ରହୁଥିଲେ ।
ତସ୍ଯତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ପାପମୁକ୍ତୋଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଗଣେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଉତ୍ତମ ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ଶ୍ରାଵଣେମାସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍ । ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।
ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଋଣତ୍ରଯାତ୍ । ଗଣେଶ୍ଵରସମୀପେ ତୁ ଗଂଗାଵଦନମୁତ୍ତମମ୍
ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଗଣେଶ୍ଵରଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗାମୁଖ ଅଛି ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମାନଵଃ । ଆଜନ୍ମଜନିତୈଃ ପାପୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ସର୍ଵଦା ପର୍ଵଦିଵସେ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍ । ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଋଣତ୍ରଯାତ୍
ସବୁବେଳେ ପର୍ବ ଦିନରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ପ୍ରଯାଗେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ତଦେଵ ନିଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାରାହ୍ଵର୍କସଂଗମେ
ପ୍ରୟାଗରେ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରାହ୍ବର ସଙ୍ଗମରେ ମିଳେ ।
ତସ୍ଯୈଵଂ ପଶ୍ଚିମେ ସ୍ଥାନେ ସମୀପେନାତିଦୂରତଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧିକଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ସେଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତଥା । ଅମାଵସ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵ୍ରଜେଦ୍ଵୈ ଯତ୍ର ଶଂକରଃ
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁଠି ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।