ଯଦା ଚ ତୀର୍ଥକାଲେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍ । ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵତି ରାଜାସାଵାସମୁଦ୍ରାଂତଗୋଚରେ
ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକ ରୂପବାନ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ରାଜା ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚ ଦଂଡପାଲଂ ମହାବଲମ୍ । ଵୃଥା ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯାତ୍ରା ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣକୁଂଡଲମ୍
ଯଦି କେହି କ୍ଷେତ୍ରପାଳ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଣ୍ଡପାଳଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କାନର କୁଣ୍ଡଳ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵେଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ । ମୁଂଚଂତି ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତୁ ସ୍ତୁଵଂତି କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଜାଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭାର୍ଗଵେଶଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍ର ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା । ହୁଂକାରିତାସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଦାନଵାଃ ପ୍ରଲଯଂ ଗତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଏପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାର୍ଗବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦେବାତାମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ, ରାଜନ୍। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି କେମିତି ହେଲା।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ । ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ତପ୍ତକାଂଚନସଂନିଭେ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକସୋପାନେ ଚିତ୍ରପଟ୍ଟଶିଲାତଲେ । ଜାଂବୂନଦମଯେ ଦିଵ୍ଯେ ନାନା ପଦ୍ମୋପଶୋଭିତେ
ବଜ୍ର ଓ ସ୍ଫଟିକର ସିଢି, ଚିତ୍ରିତ ପାଥରର ତଳ, ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ରାସୀନଂ ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍ । ଲୋକାନୁଗ୍ରାହକଂ ଶାଂତଂ ଗଣଵୃଂଦୈଃ ସମାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ ମହାଦେବ ବସିଥିଲେ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଗଣମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍କଂଦନଂଦିମହାକାଲୈର୍ଵୀରଭଦ୍ର ଗଣାଦିଭିଃ । ଉମଯା ସହିତଂ ଦେଵଂ ମାର୍କଂଡଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦି, ମହାକାଳ, ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ, ଉମା ସହିତ ଥିବା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵଦେଵ ମହାଦେଵ ଇନ୍ଦ୍ର କାମାଦି ସଂସ୍ତୁତ । ସଂସାରଭଵଭୀତୋହଂ ସୁଖୋପାଯଂ ବ୍ରଵୀହି ମେ
"ଦେବମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମହାଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ମୁଁ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ସୁଖ ପାଇବା ଉପାୟ କୁହ।"
ଭଗଵନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତୀର୍ଥାନାଂ ପରମଂ ତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମହେଶ୍ଵର
"ଭଗବନ୍, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ମହେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କୁହ।"
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଵିପ୍ର ମହାଭାଗ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦ । ସ୍ନାନାଦି କୁରୁ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଋଷିସଂଘୈସ୍ସମାଵୃତଃ
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ— "ହେ ମହାଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କର, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଅ।"
ମନ୍ଵତ୍ରି ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯାଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଅଂଗିରାଃ । ଯମାପସ୍ତଂବ ସଂଵର୍ତାଃ କାତ୍ଯାଯନବୃହସ୍ପତୀ
ମନୁ, ଅତ୍ରି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, କାଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରା, ଯମ, ଅପସ୍ତମ୍ବ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କାତ୍ୟାୟନ ଓ ବୃହସ୍ପତି—
ନାରଦୋ ଗୌତମଶ୍ଚୈଵ ପୃଚ୍ଛଂତି ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଣଃ । ଗଂଗାକନଖଲେ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରଯାଗଂ ପୁଷ୍କରଂ ଗଯା
ନାରଦ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା, ଗଙ୍ଗା କନଖଳରେ, ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର ଓ ଗୟା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତୁ ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଦିଵା ଵା ଯଦି ଵା ରାତ୍ରୌ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାଫଲମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଥାଏ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଛି।
ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ସ୍ନାନାଦ୍ଧ୍ଯାନାତ୍ତପୋର୍ଜନାତ୍ । ହୋମାଚ୍ଚୈଵୋପଵାସାଚ୍ଚ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଫଲଂ ମହତ୍
ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା, ସ୍ନାନ, ଧ୍ୟାନ, ତପସ୍ୟା, ହୋମ ଓ ଉପବାସ କଲେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ନଦ୍ଯାଂ ତୁ ସଂଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ଚାଣିକ୍ଯୋନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଏହା ନଦୀପାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ଚାଣିକ୍ୟ ନାମକ ରାଜା ଋଷି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯୋଜନାଵୃତ୍ତିସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ଯୋଜନ ପରିଧିରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ପାଦପାଗ୍ରେଣ ଦୃଷ୍ଟେନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଅହମତ୍ର ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠାମି ହ୍ଯୁମଯା ସହ
ପାଦର ଆଗୁଁଠିରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂରିଯାଏ। ମୁଁ ଏଠାରେ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମା ସହିତ ବସୁଛି।
ଵୈଶାଖେ ଵିମଲେ ମାସି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀ । କୈଲାସାଚ୍ଚାପି ନିର୍ଗତ୍ଯ ତତ୍ର ସଂନିହିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁଭ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ମୁଁ କୈଳାସରୁ ଏଠାକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ବସିଥାଏ।
ଦେଵକିନ୍ନରଗଂଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା । ଗଣାଶ୍ଚାପ୍ସରସୋ ନାଗାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ
ଦେବତା, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଗଣ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ—ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସେଠି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଗଗନସ୍ଥାସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠଂତି ଵିମାନୈଃ ସର୍ଵକାମକୈଃ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଆଗତା ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଣଃ
ଆକାଶରେ ଥିବାମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବିମାନରେ ରହନ୍ତି। ରାଜନ୍, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବେ ସେମାନେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥକୁ ଆସନ୍ତି।
ରଜକେନ ଯଥା ଵସ୍ତ୍ରଂ ଶୁକ୍ଲଂ ଭଵତି ଵାରିଣା । ଆଜନ୍ମସଂଚିତଂ ପାପଂ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ ଵ୍ଯପୋହତି
ଯେପରି ଧୋବି ଜଳରେ କପଡ଼ା ଧୋଇ ଶୁଭ୍ର କରେ, ସେପରି ଜନ୍ମଠାରୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ପାପ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ମାର୍କଂଡ ଋଷିସତ୍ତମ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥାତ୍ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିବା ବହୁତ ପୁଣ୍ୟର କାମ। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ପୂର୍ଵେ ଵଯସି କର୍ମାଣି କୃତ୍ଵା ପାପାନି ମାନଵଃ । ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସେନ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ ଵ୍ଯପୋହତି
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଖରାପ କାମ କରିଛି, ସେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ସେହି ପାପ ଦୂର କରିପାରେ।
ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଯଜ୍ଞୈର୍ଦାନେନ ଵା ପୁନଃ । ଦେଵଦାନେନ ଯା ପୁଷ୍ଟିର୍ନ ସା କ୍ରତୁଶତୈରପି
ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ପୁଷ୍ଟି ମିଳେ, ସେହି ପୁଷ୍ଟି ଶତଶଃ କୃତୁ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଚ ମାସସ୍ଯ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀ । ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵମୁପୋଷ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ କରି ଘୃତରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଏକଵିଂଶତ୍କୁଲୋପେତୋ ନ ଚ୍ଯଵେଚ୍ଚୈଶ୍ଵରାତ୍ପଦାତ୍ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ପରଂ ତୀର୍ଥମୃଷିସିଦ୍ଧନିଷେଵିତମ୍
ଏକୋଇଶଟି ପରିବାର ସହିତ ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ଦିବ୍ୟ ପଥରୁ କେବେ ଖସେ ନାହିଁ। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ, ଯାହାକୁ ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମନେ ଯାଆନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତତୋ ରାଜନ୍ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେପି ଅର୍ଚଯେଦ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ, ଯିଏ ବୃଷଭ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଜାଗରଂ କାରଯେତ୍ତତ୍ର ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିମଂଗଲୈଃ । ପ୍ରଭାତେ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥେ ତୁ ସ୍ନାନଂ ଵୈ ଦେଵତାର୍ଚନମ୍
ସେଠାରେ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରାତି ଜାଗିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତରେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।