ଉମଯା ସହିତୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତେଷାଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରପ୍ରଦଃ । ଵିମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନର୍ମ୍ମଦାତଟମାସ୍ଥିତାନ୍
ଉମାଙ୍କ ସହିତ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ନର୍ମଦାର କୂଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ ।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ପୁନର୍ଦେଵତ୍ଵମାଗତଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାଦେଵ ତୀର୍ଥଂ ଚ ଭଵତୂତ୍ତମମ୍
ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତିରେ ସେ ପୁନି ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ । ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ କୃପା କରି ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କର ।
ଅର୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ତୀର୍ଥଂ ଦିକ୍ଷୁ ସମଂତତଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଉପଵାସପରାଯଣଃ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସବୁ ଦିଗକୁ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଛି । ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉପବାସରେ ଲିନ ରହନ୍ତି,
କୁସୁମାଯୁଧରୂପେଣ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵୈଶ୍ଵାନରେ ଯମେନୈଵ କାମଦେଵେନ ଵାଯଵେ
ସେମାନେ କୁସୁମେଶ୍ୱର ରୂପେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଯମ, କାମଦେବ ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ତତ୍ରୈଵ ଚ ପୁରାଗତୈଃ । ଅଂଧୋନସ୍ଯ ସମୀପେ ତୁ ନାତିଦୂରେ ତୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠି ତପସ୍ୟା କରି, ଅନ୍ଧୋନା ନିକଟରେ, ଏହାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଭୋଜନଂ ପିଂଡପାତନମ୍ । ଅଗ୍ନିଵେଶେ ଜଲେ ଵାପି ଅଥଵାପି ଅନାଶନେ
ସେଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଭୋଜନ ଏବଂ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଉପବାସ କରି ।
ଅନିଵର୍ତିକା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ମୃତସ୍ଯାପ୍ଯର୍ଦ୍ଧଯୋଜନେ । ତ୍ରୈଯଂବକେଣ ତୋଯେନ ସ୍ନାପଯେନ୍ନରପୁଂଗଵଃ
ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଅବିରତ ରହିଥାଏ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ ।
ଅଂଧୋନମୂଲେ ଦତ୍ଵା ତୁ ପିଂଡଂ ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ର ଦିଵାକରୌ
ଅନ୍ଧୋନା ମୂଳରେ ଯଥାବିଧିରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି ।
ଉତ୍ତରାଯଣେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯଃ । ପୁରୁଷୋ ଵାପି ସ୍ତ୍ରୀ ଵାପି ଵସେଦାଯତନେ ଶୁଚିଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପବିତ୍ର ଗୃହରେ ବାସ କରନ୍ତି,
ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାତେ ପୂଜନାନ୍ନରଃ । ସ ତାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ ସର୍ଵୈର୍ମହାମଖୈଃ
ସେମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଏମିତି ଗତି ପାଆନ୍ତି ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ ।
ଯଦା ଚ ତୀର୍ଥକାଲେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍ । ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵତି ରାଜାସାଵାସମୁଦ୍ରାଂତଗୋଚରେ
ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକ ରୂପବାନ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ରାଜା ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚ ଦଂଡପାଲଂ ମହାବଲମ୍ । ଵୃଥା ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯାତ୍ରା ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣକୁଂଡଲମ୍
ଯଦି କେହି କ୍ଷେତ୍ରପାଳ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଣ୍ଡପାଳଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କାନର କୁଣ୍ଡଳ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵେଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ । ମୁଂଚଂତି ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତୁ ସ୍ତୁଵଂତି କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଜାଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭାର୍ଗଵେଶଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍ର ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା । ହୁଂକାରିତାସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଦାନଵାଃ ପ୍ରଲଯଂ ଗତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଏପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାର୍ଗବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦେବାତାମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ, ରାଜନ୍। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି କେମିତି ହେଲା।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ । ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ତପ୍ତକାଂଚନସଂନିଭେ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକସୋପାନେ ଚିତ୍ରପଟ୍ଟଶିଲାତଲେ । ଜାଂବୂନଦମଯେ ଦିଵ୍ଯେ ନାନା ପଦ୍ମୋପଶୋଭିତେ
ବଜ୍ର ଓ ସ୍ଫଟିକର ସିଢି, ଚିତ୍ରିତ ପାଥରର ତଳ, ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ରାସୀନଂ ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍ । ଲୋକାନୁଗ୍ରାହକଂ ଶାଂତଂ ଗଣଵୃଂଦୈଃ ସମାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ ମହାଦେବ ବସିଥିଲେ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଗଣମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍କଂଦନଂଦିମହାକାଲୈର୍ଵୀରଭଦ୍ର ଗଣାଦିଭିଃ । ଉମଯା ସହିତଂ ଦେଵଂ ମାର୍କଂଡଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦି, ମହାକାଳ, ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ, ଉମା ସହିତ ଥିବା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵଦେଵ ମହାଦେଵ ଇନ୍ଦ୍ର କାମାଦି ସଂସ୍ତୁତ । ସଂସାରଭଵଭୀତୋହଂ ସୁଖୋପାଯଂ ବ୍ରଵୀହି ମେ
"ଦେବମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମହାଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ମୁଁ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ସୁଖ ପାଇବା ଉପାୟ କୁହ।"
ଭଗଵନ୍ଭୂତଭଵ୍ଯେଶ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତୀର୍ଥାନାଂ ପରମଂ ତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମହେଶ୍ଵର
"ଭଗବନ୍, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା, ମହେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କୁହ।"
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଵିପ୍ର ମହାଭାଗ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦ । ସ୍ନାନାଦି କୁରୁ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଋଷିସଂଘୈସ୍ସମାଵୃତଃ
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ— "ହେ ମହାଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଚାର କର, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଅ।"
ମନ୍ଵତ୍ରି ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯାଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଅଂଗିରାଃ । ଯମାପସ୍ତଂବ ସଂଵର୍ତାଃ କାତ୍ଯାଯନବୃହସ୍ପତୀ
ମନୁ, ଅତ୍ରି, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, କାଶ୍ୟପ, ଅଙ୍ଗିରା, ଯମ, ଅପସ୍ତମ୍ବ, ସଂବର୍ତ୍ତ, କାତ୍ୟାୟନ ଓ ବୃହସ୍ପତି—
ନାରଦୋ ଗୌତମଶ୍ଚୈଵ ପୃଚ୍ଛଂତି ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଣଃ । ଗଂଗାକନଖଲେ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରଯାଗଂ ପୁଷ୍କରଂ ଗଯା
ନାରଦ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ, ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା, ଗଙ୍ଗା କନଖଳରେ, ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର ଓ ଗୟା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତୁ ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଦିଵା ଵା ଯଦି ଵା ରାତ୍ରୌ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାଫଲମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଯେତେବେଳେ ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଥାଏ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଛି।
ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାଚ୍ଚୈଵ ସ୍ନାନାଦ୍ଧ୍ଯାନାତ୍ତପୋର୍ଜନାତ୍ । ହୋମାଚ୍ଚୈଵୋପଵାସାଚ୍ଚ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଫଲଂ ମହତ୍
ଦେଖିବା, ଛୁଇଁବା, ସ୍ନାନ, ଧ୍ୟାନ, ତପସ୍ୟା, ହୋମ ଓ ଉପବାସ କଲେ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ନଦ୍ଯାଂ ତୁ ସଂଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ଚାଣିକ୍ଯୋନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟମୟ, ଏହା ନଦୀପାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ଚାଣିକ୍ୟ ନାମକ ରାଜା ଋଷି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଯୋଜନାଵୃତ୍ତିସଂସ୍ଥିତମ୍ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ଯୋଜନ ପରିଧିରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ପାଦପାଗ୍ରେଣ ଦୃଷ୍ଟେନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଅହମତ୍ର ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠାମି ହ୍ଯୁମଯା ସହ
ପାଦର ଆଗୁଁଠିରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂରିଯାଏ। ମୁଁ ଏଠାରେ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମା ସହିତ ବସୁଛି।
ଵୈଶାଖେ ଵିମଲେ ମାସି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀ । କୈଲାସାଚ୍ଚାପି ନିର୍ଗତ୍ଯ ତତ୍ର ସଂନିହିତୋ ହ୍ଯହମ୍
ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁଭ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ, ମୁଁ କୈଳାସରୁ ଏଠାକୁ ଆସି, ସେଠାରେ ବସିଥାଏ।