ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରୀତୋ ଭଵେଦିହ । ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସେନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ସେଠାରେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଦିନ ଓ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ତାପସେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ଅମୋହକମିତି ଖ୍ଯାତଂ ପିତୄନ୍ଯସ୍ତତ୍ର ତର୍ପଯେତ୍
ତାପରେ, ରାଜାନ୍, ଉତ୍ତମ ତାପସେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାକୁ ଅମୋହକ ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମମାଵାସ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ପିତୃପିଂଡଂ ତୁ ଦାପଯେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଗଜରୂପାଃ ଶିଲାସ୍ତତ୍ର ତୋଯମଧ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦାପଯେତ୍ପିଂଡଂ ଵୈଶାଖେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠାରେ ପାଣିରେ ହାତୀ ଆକୃତିର ପାଥର ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ବୈଶାଖ ମାସରେ ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ତୃପ୍ଯଂତି ପିତରସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି। ତାପରେ, ରାଜାନ୍, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଗଣପତ୍ଯଂତିକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଲିଂଗୋ ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ରାଜାନ୍, ଗଣପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ, ରାଜାନ୍, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । ନର୍ମଦାଦକ୍ଷିଣେକୂଲେ ତୀର୍ଥଂ ପରମଶୋଭନମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି । ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।
କାମଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ତପସ୍ତପ୍ଯତ୍ଯସୌ ମହାନ୍ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଶଂକରଂ ପର୍ଯୁପାସତେ
ସେଠି କାମଦେବ ନିଜେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ଦେବତା ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିଥିଲେ ।
ସମାଧିପର୍ଵଦଗ୍ଧସ୍ତୁ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ଶ୍ଵେତପର୍ଵୋପମଶ୍ଚୈଵ ହୁତାଶଃ ଶୁକ୍ଲପର୍ଵଣି
ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନର ଅଗ୍ନିରେ କାମଦେବ ପୁରିଗଲେ । ଏହି ଅଗ୍ନି ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଆଲୋକରେ ଜ୍ୱଳିଲା ।
ଏତେ ଦଗ୍ଧାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ କୁସୁମେଶ୍ଵରସଂସ୍ଥିତାଃ । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟସ୍ତେଷାଂ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ସେମାନେ ସବୁ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ରହିଲେ । ଦେବତା ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।
ଉମଯା ସହିତୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତେଷାଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରପ୍ରଦଃ । ଵିମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନର୍ମ୍ମଦାତଟମାସ୍ଥିତାନ୍
ଉମାଙ୍କ ସହିତ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ନର୍ମଦାର କୂଳରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ ।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ପୁନର୍ଦେଵତ୍ଵମାଗତଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାଦେଵ ତୀର୍ଥଂ ଚ ଭଵତୂତ୍ତମମ୍
ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତିରେ ସେ ପୁନି ଦେବତ୍ୱ ପାଇଲେ । ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ କୃପା କରି ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କର ।
ଅର୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ତୀର୍ଥଂ ଦିକ୍ଷୁ ସମଂତତଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଉପଵାସପରାଯଣଃ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସବୁ ଦିଗକୁ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଛି । ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉପବାସରେ ଲିନ ରହନ୍ତି,
କୁସୁମାଯୁଧରୂପେଣ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵୈଶ୍ଵାନରେ ଯମେନୈଵ କାମଦେଵେନ ଵାଯଵେ
ସେମାନେ କୁସୁମେଶ୍ୱର ରୂପେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଅଗ୍ନି, ଯମ, କାମଦେବ ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ତତ୍ରୈଵ ଚ ପୁରାଗତୈଃ । ଅଂଧୋନସ୍ଯ ସମୀପେ ତୁ ନାତିଦୂରେ ତୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଠି ତପସ୍ୟା କରି, ଅନ୍ଧୋନା ନିକଟରେ, ଏହାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଭୋଜନଂ ପିଂଡପାତନମ୍ । ଅଗ୍ନିଵେଶେ ଜଲେ ଵାପି ଅଥଵାପି ଅନାଶନେ
ସେଠି ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଭୋଜନ ଏବଂ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଉପବାସ କରି ।
ଅନିଵର୍ତିକା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ମୃତସ୍ଯାପ୍ଯର୍ଦ୍ଧଯୋଜନେ । ତ୍ରୈଯଂବକେଣ ତୋଯେନ ସ୍ନାପଯେନ୍ନରପୁଂଗଵଃ
ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଅବିରତ ରହିଥାଏ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ ।
ଅଂଧୋନମୂଲେ ଦତ୍ଵା ତୁ ପିଂଡଂ ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ର ଦିଵାକରୌ
ଅନ୍ଧୋନା ମୂଳରେ ଯଥାବିଧିରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି ।
ଉତ୍ତରାଯଣେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯଃ । ପୁରୁଷୋ ଵାପି ସ୍ତ୍ରୀ ଵାପି ଵସେଦାଯତନେ ଶୁଚିଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପବିତ୍ର ଗୃହରେ ବାସ କରନ୍ତି,
ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାତେ ପୂଜନାନ୍ନରଃ । ସ ତାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ ସର୍ଵୈର୍ମହାମଖୈଃ
ସେମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଏମିତି ଗତି ପାଆନ୍ତି ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ ।
ଯଦା ଚ ତୀର୍ଥକାଲେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍ । ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵତି ରାଜାସାଵାସମୁଦ୍ରାଂତଗୋଚରେ
ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥର ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକ ରୂପବାନ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ରାଜା ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚ ଦଂଡପାଲଂ ମହାବଲମ୍ । ଵୃଥା ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯାତ୍ରା ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣକୁଂଡଲମ୍
ଯଦି କେହି କ୍ଷେତ୍ରପାଳ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଣ୍ଡପାଳଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କାନର କୁଣ୍ଡଳ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵେଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ । ମୁଂଚଂତି ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତୁ ସ୍ତୁଵଂତି କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଜାଣି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ପୁଷ୍ପର ବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭାର୍ଗଵେଶଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍ର ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା । ହୁଂକାରିତାସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଦାନଵାଃ ପ୍ରଲଯଂ ଗତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ — ଏପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାର୍ଗବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ି ଦେବାତାମାନେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂରିଯାଏ, ରାଜନ୍। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି କେମିତି ହେଲା।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ନାନାଧାତୁଵିଚିତ୍ରିତେ । ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶେ ତପ୍ତକାଂଚନସଂନିଭେ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକସୋପାନେ ଚିତ୍ରପଟ୍ଟଶିଲାତଲେ । ଜାଂବୂନଦମଯେ ଦିଵ୍ଯେ ନାନା ପଦ୍ମୋପଶୋଭିତେ
ବଜ୍ର ଓ ସ୍ଫଟିକର ସିଢି, ଚିତ୍ରିତ ପାଥରର ତଳ, ଦିବ୍ୟ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ରାସୀନଂ ମହାଦେଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପ୍ରଭୁମଵ୍ଯଯମ୍ । ଲୋକାନୁଗ୍ରାହକଂ ଶାଂତଂ ଗଣଵୃଂଦୈଃ ସମାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ ମହାଦେବ ବସିଥିଲେ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଗଣମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍କଂଦନଂଦିମହାକାଲୈର୍ଵୀରଭଦ୍ର ଗଣାଦିଭିଃ । ଉମଯା ସହିତଂ ଦେଵଂ ମାର୍କଂଡଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ସ୍କନ୍ଦ, ନନ୍ଦି, ମହାକାଳ, ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ, ଉମା ସହିତ ଥିବା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵଦେଵ ମହାଦେଵ ଇନ୍ଦ୍ର କାମାଦି ସଂସ୍ତୁତ । ସଂସାରଭଵଭୀତୋହଂ ସୁଖୋପାଯଂ ବ୍ରଵୀହି ମେ
"ଦେବମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ମହାଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ମୁଁ ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ସୁଖ ପାଇବା ଉପାୟ କୁହ।"