ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ଯପି ଵଧ୍ଯୋହଂ ମା ମେ ଲିଂଗଂ ଵିନଶ୍ଯତୁ । ପ୍ରାପ୍ଯମେତନ୍ମହାଦେଵ ତ୍ଵତ୍ପାଦଗ୍ରହଣଂ ମମ
ହେ ମହାଦେବ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବି, ତଥାପି ମୋ ଲିଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ । ମୋତେ ତୁମ ପାଦ ଧରିବା ସୁଯୋଗ ଦିଅ ।
ଜନ୍ମଜନ୍ମ ମହାଦେଵ ତ୍ଵତ୍ପାଦନିରତୋ ହ୍ଯହମ୍ । ତୋଟକଚ୍ଛଂଦସା ଦେଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତୁ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ହେ ମହାଦେବ, ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଦରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛି । ତୋଟକ ଛନ୍ଦରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲି—
ଓଁଶିଵଶଂକରସର୍ଵକରାଯ ନମୋ ଭଵଭୀମମହେଶଶିଵାଯ ନମଃ । କୁସୁମାଯୁଧ ଦେହଵିନାଶକର ତ୍ରିପୁରାଂତକରାଂଧକ ଚୂର୍ଣକର
ଓଁ, ଶିବ, ଶଙ୍କର, ସବୁ କାମ କରୁଥିବା, ଭବ, ଭୀମ, ମହେଶ, ଶିବ—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ । କୁସୁମାୟୁଧଙ୍କ ଦେହ ନାଶ କରିଥିବା, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଅନ୍ଧକ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ ।
ପ୍ରମଦାପ୍ରିଯକାମଵିଭକ୍ତ ନମୋ ହି ନମଃ ସୁରସିଦ୍ଧଗଣୈର୍ନମିତଃ । ହଯଵାନରସିଂହଗଜେଂଦ୍ରମୁଖୈରତି ହ୍ରସ୍ଵସୁଦୀର୍ଘମୁଖୈଶ୍ଚ ଗଣୈଃ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହାକୁ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରେମରେ ବିଭକ୍ତ, ତୁମକୁ ପୁନି ପୁନି ପ୍ରଣାମ । ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୁହଁ—ଘୋଡ଼ା, ବାନର, ସିଂହ, ହାତୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅତି ଛୋଟ ବା ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା ଗଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ।
ଉପଲବ୍ଧୁମଶକ୍ଯତରୈରସୁରୈର୍ଵ୍ଯଥିତୋ ନ ଶରୀରଶତୈର୍ବହୁଭିଃ । ପ୍ରଣତୋ ଭଗଵନ୍ବହୁଭକ୍ତିମତା ଚଲଚଂଦ୍ର କଲାଧର ଦେଵ ନମଃ
ଅସୁରମାନେ ଶତ ଶତ ଶରୀର ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି, ଅନେକ ଶରୀର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିପଦରେ ପଡ଼ନାହାଁ । ଚଞ୍ଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ, ଭଗବାନ, ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି ।
ସହପୁତ୍ରକଲତ୍ରକଲାପଧନୈଃ ସତତଂ ଜଯ ଦେହି ଅନୁସ୍ମରଣମ୍ । ଵ୍ଯଥିତୋସ୍ମି ଶରୀରଶତୈର୍ବହୁଭିର୍ଗମିତାଦ୍ଯ ମହାନରକସ୍ଯ ଗତିଃ
ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେବକ ଓ ଧନ ସହିତ ସଦା ମୋତେ ବିଜୟ ଓ ସ୍ମରଣ ଦିଅ । ଅନେକ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି, ଆଜି ମୁଁ ମହାନ ନରକର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚିଛି ।
ନ ନିଵର୍ତତି ଯନ୍ମମପାପଗତିଃ ଶୁଚିକର୍ମ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧମପି ତ୍ଯଜତି । ଅନୁକଂପତି ଦିଗ୍ଭ୍ରମତି ଭ୍ରମତି ଭ୍ରମ ଏଷ କୁବୁଦ୍ଧି ନିଵାରଯତି
ମୋର ପାପମୟ ଚାଳି ଫେରିଆସେନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଯାଏ । ଦୟା ଭ୍ରମଣ କରେ, ମନ ଭ୍ରମଣ କରେ, ଏହି ଭ୍ରମକୁ ଖରାପ ବୁଦ୍ଧି ରୋକିଥାଏ ।
ଯଃ ପଠେତ୍ତୋଟକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିମାନସଃ । ବାଣସ୍ଯୈଵ ଯଥାରୁଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଵରଦୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ତୋଟକ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିଥାଏ, ସେଉଁଠି ବାଣଙ୍କ ପରି ରୁଦ୍ର ନିଜେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ ।
ଇମଂ ସ୍ତଵଂ ମହାଦିଵ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ । ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତୁ ତଦା ତସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏହି ମହାଦିବ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣି, ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ସେତିପାଇଁ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ସୌଵର୍ଣେ ତିଷ୍ଠ ଦାନଵ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସପତ୍ନୀନାଂ ଭାର୍ଯାଭୃତ୍ଯଜନୈଃ ସହ
ଇଶ୍ୱର କହିଲେ— 'ବେଟା, ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ । ଦାନବ, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତୁମ ପୁଅ, ପଉତ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭୃତ୍ୟମାନେ ସହିତ ରୁହ ।'
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ବାଣ ତ୍ଵମଵଧ୍ଯସ୍ତ୍ରିଦଶୈରପି । ଭୂଯସ୍ତସ୍ଯ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ଦେଵଦେଵେନ ପାଂଡଵ
ଆଜିଠାରୁ ବାଣ, ତୁମେ ତ୍ରିଦଶମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ ହେଲ । ଦେବଦେବ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ ।
ଅକ୍ଷଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯୋ ଲୋକେ ଵିଚଚାର ହ ନିର୍ଭଯଃ । ତତୋ ନିଵାରଯାମାସ ରୁଦ୍ର ସପ୍ତଶିଖଂ ତଥା
ସେ ଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ହେଇ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାପରେ ରୁଦ୍ର ସପ୍ତଶିଖାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧିଦେଲେ ।
ତୃତୀଯଂ ରକ୍ଷିତଂ ତସ୍ଯ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ଭ୍ରମତେ ଗଗନେ ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରତେଜଃ ପ୍ରଭାଵତଃ
ତୃତୀୟ ନଗରଟିକୁ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ନଗର ସଦା ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିଲା ।
ଏଵଂ ତୁ ତ୍ରିପୁରଂ ଦଗ୍ଧଂ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ଜ୍ଵାଲାମାଲାପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ତୁ ପତିତଂ ଧରଣୀତଲେ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେଲେ । ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା ।
ଏକଂ ନିପାତିତଂ ତସ୍ଯ ଶ୍ରୀଶୈଲେ ତ୍ରିପୁରାଂତକେ । ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପାତିତଂ ତତ୍ର ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ତାଙ୍କର ଏକଟି ନଗର ଶ୍ରୀଶୈଳରେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ଭୂମିକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଗଲା ।
ଦଗ୍ଧେ ତୁ ତ୍ରିପୁରେ ରାଜନ୍ରୁଦ୍ରକୋଟିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ଜ୍ଵଲଂତଂ ପାତିତଂ ତତ୍ର ତେନ ଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରଃ ସ୍ମୃତଃ
ତ୍ରିପୁରା ଦହିଯିବାବେଳେ, ରାଜାନ୍, ଅନେକ ରୁଦ୍ର ତିଠିଗଲେ । ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନଗର ସେଠାରେ ପଡ଼ିଲା, ଏହିଠାରୁ ସେ 'ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଊର୍ଧ୍ଵେନ ପ୍ରସ୍ଥିତା ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯା ଜ୍ଵାଲା ଦିଵଂ ଗତା । ହାହାକାରସ୍ତଦା ଜାତୋ ସଦେଵାସୁରକିଂନରାନ୍
ସେଠାରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଉପରକୁ ଯାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲା । ତେବେ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ତଂ ଶରଂ ସ୍ତଂଭଯେଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ମାହେଶ୍ଵରପୁରୋତ୍ତମେ । ଏଵଂ ଵ୍ରଜେତ ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ରୁଦ୍ର ତାହା ଶରକୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ନଗରରେ ଅଟକାଇଲେ । ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଏ—
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶଭୁଵନାନି ସୁଭୁକ୍ତ୍ଵା ପାଂଡୁନଂଦନ । ଵର୍ଷକୋଟିସହସ୍ରଂ ତୁ ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟ୍ଯସ୍ତଥା ପରାଃ
ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ସେଉଁଠି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକର ଭୋଗ ଏକ ହଜାର କୋଟି ବର୍ଷ ଭୁଗତି କରି, ପୁଣି ତିରିଶି କୋଟି ବର୍ଷ ଅନ୍ୟ ଭୋଗ କରେ—
ତତୋ ମହୀତଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାମେକଚ୍ଛତ୍ରେଣ ଭୁଂକ୍ତେ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ସେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ହୁଏ । ସେ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଶାସନ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ଏଷ ପୁଣ୍ଯୋ ମହାରାଜ ସର୍ଵତୋଽମରକଂଟକଃ । ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯୋପରାଗେଷୁ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯୋଽମରକଂଟକମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ଅମରକଣ୍ଟକ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର । ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ ଯେଉଁଠି ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ଯାଏ—
ଅଶ୍ଵମେଧାଦ୍ଦଶଗୁଣଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ମହେଶ୍ଵରମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଦଶଗୁଣ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ । ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ସଂନିହତ୍ଯା ଗମିଷ୍ଯଂତି ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ତଦେଵ ନିଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ହେଲେ, ଲୋକେ ଦଳେ ଦଳେ ସେଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ ମିଳେ ।
ପୁଂଡରୀକସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ତତ୍ର ଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରୋ ନାମ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ମଣିଷ୍ୟ ସେଠାରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ 'ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର' ନାମକ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ । ଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରେ ମହାରାଜ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଉନାହାନ୍ତି । ହେ ମହାରାଜ, ଯିଏ ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱରରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯୋପରାଗେ ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯାପି ଶୃଣୁ ତତ୍ଫଲମ୍ । ଅମରା ନାମ ଦେଵାସ୍ତେ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ବେଳେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ । ଅମର ନାମକ ଦେବତାମାନେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ । ଅମରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପର୍ଵତସ୍ଯ ତଟେ ଜଲେ
ସେ ଅମରେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ପାହାଡ଼ର ଜଳକୂଳରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
କୋଟିଶ ଋଷିମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ତପସ୍ତପ୍ଯଂତି ସୁଵ୍ରତାଃ । ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଂ ରାଜନ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଚାମରକଂଟକମ୍
ସେଠାରେ ଅନେକ କୋଟି ମହାର୍ଷିମାନେ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି, ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ହେ ରାଜା, ଅମରକଣ୍ଟକ ତୀର୍ଥ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଯୋଜନ ଯାଏ ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ନର୍ମଦାଯାଂ ଶୁଭେ ଜଲେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ ପାପେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଇଚ୍ଛା ଥାଉ କି ନ ଥାଉ, ଯିଏ ନର୍ମଦାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଉତ୍ତରେ ନର୍ମଦାକୂଲେ ତୀର୍ଥଂ ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ । ପତ୍ରେଶ୍ଵରେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ପରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ଉତ୍ତର ନର୍ମଦା କୂଳରେ ଏକ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା 'ପତ୍ରେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ।