ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ ତଦା ଦଦୌ ସ୍ଵର୍ଣପଲତ୍ରଯମ୍ । ସୋପି ନୀତ୍ଵା ପିତୁର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଯଯୌ ଲଵଣପତ୍ତନମ୍
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତିନିଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ଦେଲା। ପିତାଙ୍କ ଧନ ନେଇ, ସେ ଲବଣପଟ୍ଟନକୁ ଚଲିଗଲା।
ଉଷିତ୍ଵା ରାତ୍ରିମେକାଂ ତୁ ଶିବିକାଂ ସପରିଚ୍ଛଦାମ୍ । ସଵାହାମାନଯତ୍ପୁତ୍ର ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଣପଲଦ୍ଵଯମ୍
ଏକ ରାତି ରହି, ସେ ଦୋଳା, ତାହାର ସହାୟକ ଓ ଭାହାକମାନେ ନେଇ ଆସିଲା, ଦୁଇଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ, ପୁଅକୁ ଆଣିଲା।
ପଲଂ ଦ୍ଵଯଂ ଗୃହୀତଂ ତତ୍ତେନୈଵାଧର୍ମବୁଦ୍ଧିନା । ଆରୋପ୍ଯ ଶିବିକାଂ ତଂ ତୁ ଶରଭଂ ଵୈଶ୍ଯସତ୍ତମମ୍
ସେ ଅଧର୍ମୀ ମନିଷ୍ଯ ଦୁଇଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ନେଲା; ଶରଭ, ଭଲ ବ୍ୟାପାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦୋଳାରେ ବସାଇଲା।
ପାଂଥଃ ସ ଚଲିତୋ ଵାହାଂସ୍ତ୍ଵରଯନ୍କାନ୍ଯକୁବ୍ଜକମ୍ । ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯାଥ କମଂଡଲୁଜଲଂ ଧୃତମ୍
ଯାତ୍ରୀ ଚାଲିଲେ, ଭାହାକମାନେକୁ ତ୍ୱରାଇ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସେ କମଣ୍ଡଳୁରୁ ପାଣି ନେଲେ।
ପାଯଯନ୍ନଲ୍ପମଲ୍ପଂ ତଂ ତୃଷାର୍ତଂ ସୋଧ୍ଵଗୋ ଯଯୌ । ଅଥ ତେ ସରସସ୍ତୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣା ଭୋକ୍ତୁମଧ୍ଵନି
ତାଙ୍କୁ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଥିଲା, ଯାତ୍ରୀ ଅଲ୍ପ ଅଲ୍ପ କରି ପାଣି ପିଇଲେ। ପରେ, ଏକ ସରୋବର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ସେମାନେ ଯାତ୍ରାରେ ଖାଇବା ପାଇଁ ରୁକିଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଚ୍ଚେଲୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ । କିଯଂତି ଭୂମିମୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ତୃଷାର୍ତାଂସ୍ତେ କମଂଡଲୋଃ
ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଖାଇ, ପୁଣି ସେଠାରୁ ତ୍ୱରାଇ ଚାଲିଲେ। କିଛି ଦୂର ଚାଲି, ସେମାନେ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ,
ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ତୃଷାର୍ତଂ ତଂ ଶରଭଂ ଚାପ୍ଯପାଯଯତ୍ । ଅଥ କଶ୍ଚିନ୍ମହାଭୀମୋ ଵିକଟୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
କମଣ୍ଡଳୁରୁ ପାଣି ପିଇଲେ, ଏବଂ ଶରଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଣି ପିଇଲେ। ଏହିବେଳେ, ବିକଟ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଆସିଲା।
ଵିଚରନ୍ନିର୍ଜନେଽରଣ୍ଯେ ଗଚ୍ଛତସ୍ତାନଵୈକ୍ଷତ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ କ୍ଷୁଧାକ୍ରାଂତୋ ଵେଗଵାନ୍ଵିଵୃତାନନଃ
ସେ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲା। ଦେଖି, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି,
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଚରଣାଘାତେନାକଂପଯନ୍ମହୀମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ତରସା ପାର୍ଶ୍ଵେ ତାନ୍ଵାହାନ୍ପଥିକଂ ଚ ତମ୍
ସେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସିଲା, ପାଦ ଦେଇ ଭୂମିକୁ କମ୍ପାଇଲା। ତ୍ୱରାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଭାହାକମାନେ ଓ ଯାତ୍ରୀକୁ ଧରିଲା।
ସକୋଶେଷୁ ସମାଦାଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଖେଚରଃ । ଗତାସୂନ୍ଭ୍ରାମଣେନୈଵ ଭୂତଲେ ତାନପୋଥଯତ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଉଠାଇ, ଆକାଶରେ ଘୁରାଇଲା। ଏହିପରି ଘୁରାଇବାରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ପଟକିଲା।
ଚଖାଦ ପିଶିତଂ ତେଷାଂ ପପୌ କୋଶାଚ୍ଚ ଶୋଣିତମ୍ । କୁତ୍ର ଯାସ୍ଯତି ରୋଗାର୍ତୋ ନରୋଽଯଂ ପୁରତୋ ମମ
ସେମାନଙ୍କ ମାଂସ ଖାଇଲା, ପାତ୍ରରୁ ରକ୍ତ ପିଇଲା। 'ଏହି ରୋଗୀ ମନିଷ୍ଯ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କେଉଁଠି ଯିବି?'
ଏନଂ ତୁ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଚାଦଂବୁ ପିବାମ୍ଯହମ୍ । ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିର୍ଵାରିତୀର୍ଥସ୍ଯାସ୍ଯ କମଂଡଲୋଃ
'ମୁଁ ଏହାକୁ ଖାଇଦେବି, ପରେ ପାଣି ପିଇବି।' ଏପରି ଭାବି, ସେ ତୀରକୁ କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ ଗଲା।
ମୁଖେ ଚିକ୍ଷେପ ସ ତଦା ରଜନୀଚରପୁଂଗଵଃ । କ୍ଷିପ୍ତମାତ୍ରେ ଜଲେ ତସ୍ଯ ପୂର୍ଵଜନ୍ମଭଵା ସ୍ମୃତିଃ
ସେ ସମୟରେ, ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବର ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପାଣିଟି ମୁହଁରେ ଦେଲା। ପାଣି ଗିଲିବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଜାତା ସ ତୁ ଵଧାତ୍ତସ୍ଯ ଶରଭସ୍ଯ ନ୍ଯଵର୍ତତ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ ତଦପି ସ୍ମୃତିମାଗମତ୍
ସେ ମୃଗ ହତ୍ୟାର ଫଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ମୃଗକୁ ମାରିବାରୁ ହଟିଗଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୃତ ପାପ ମଧ୍ୟ ସେ ମନେପକାଇଲେ।
ଯେନ ରାକ୍ଷସଭାଵସ୍ତୁ ଭୂତୋ ଵିପ୍ରୋଦ୍ଭଵାଦପି । ସ୍ମୃତ୍ଵା ପାପମୁପେତ୍ଯାଶୁ ସମୀପେ ଶରଭସ୍ଯ ତୁ । ଉଵାଚ ଜ୍ଞାନମାପନ୍ନୋ ରାକ୍ଷସଃ ପିତରଂ ମମ
ଯେ ପାପରେ ତିନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦାନବ ହେଇଥିଲେ, ସେହି ପାପକୁ ମନେପକାଇ, ତିନି ଶୀଘ୍ର ଶରଭଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଜ୍ଞାନ ଫେରିଆସି, ସେ ଦାନବ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ରାକ୍ଷସ ଉଵାଚ- ଭୋ ଭୋ ମନୁଷ୍ଯଶାର୍ଦୂଲ କସ୍ତ୍ଵଂ କେ ଚ ଜନା ଅମୀ । ଭକ୍ଷିତା ଯେ ମଯା ଘୋର ରୂପେଣାଧମରକ୍ଷସା
ଦାନବ କହିଲେ— ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ତୁମେ କିଏ? ଏହି ଲୋକମାନେ କିଏ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ଏକ ନିଚ ଦାନବ ଭାବେ ଖାଇଦେଇଛି?
କସ୍ଯ ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯେଦଂ ଜଲଂ ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ । ପାପିନୋଽପି ସ୍ମୃତିର୍ଜାତା ପୂର୍ଵଜନ୍ମଭଵା ମମ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ପାଣି କାହାର, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ଫେରିପାଇଲି?
ଵୈଶ୍ଯ ଉଵାଚ- ଵୈଶ୍ଯୋଽହଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଗୃହଂ ମମ । ତୀର୍ଥାନି ପର୍ଯଟନ୍ନିଂଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେଽହଂ ସମୁପାଗତଃ
ବଣିକ କହିଲେ— ମୁଁ ବଣିକ, ହେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋର ଘର କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଦେଖି ଦେଖି, ଏବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ତତ୍ରାହମଭଵଂ ଦୁଃଖୀ ଜ୍ଵରେଣ ଵିଧିଯୋଗତଃ । ତତୋ ମେ ବୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପନ୍ନା ଗଂତୁଂ ଗୃହମସତ୍ପଥ । ତତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍ସମାଯାତଃ ପାଂଥୋ ଵର୍ଷେଣ ପୀଡିତଃ
ସେଠାରେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡିତ ହେଲି। ତାପରେ, ମୋ ମନରେ ଭାବ ହେଲା ଅନୁଚିତ ରାସ୍ତାରେ ଘରକୁ ଫେରିଯିବି। ସେଠାରେ, ବର୍ଷାରେ ପୀଡିତ ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଆସିଲେ।
ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ସ ମଯାନୀଯ ଶିବିକାଂ ମାଂ ଗୃହଂ ନଯ । ସ ଚାଯଂ ଶିବିକାଂ ପାଂଥଃ ସମୁପାନୀଯ ସତ୍ଵରଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଲି: 'ଏକ ଡୋଲି ଆଣି, ମୋତେ ଘରକୁ ନେଇଯାଅ।' ସେ ଯାତ୍ରୀ ତୁରନ୍ତ ଡୋଲି ଆଣିଲେ।
ମାମାରୋପ୍ଯ ଚ ତାଂ ଧୀରଶ୍ଚଲିତୋ ମଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରତି । ସ ପାଂଥସ୍ତେ ଚ ଶିବିକାଵାହାଃ ସଂପ୍ରତି ଭକ୍ଷିତାଃ
ସେ ଧୈର୍ୟଧାରୀ ଯାତ୍ରୀ ମୋତେ ଡୋଲିରେ ବସାଇ, ଘର ପଥେ ଚାଲିଲେ। ସେ ଯାତ୍ରୀ ଓ ଡୋଲି ବହିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏବେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ଜଲମିଦଂ ଯସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯାପି ଚ ତଚ୍ଛୃଣୁ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଖାଂଡଵଵନେ ଯମୁନାସ୍ତି ସରିଦ୍ଵରା
ତୁମେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳର ପାଣି ନେଇଛ, ଏହା କାହାର ତାହା ଶୁଣ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଖାଣ୍ଡବବନରେ, ଯମୁନା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଅଛି।
ତତ୍ତୀରେଽସ୍ତି ହରିପ୍ରସ୍ଥଂ ତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ସୁରାଚାର୍ଯସ୍ଯ ତତ୍ରାସ୍ତି ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକମ୍
ସେ ନଦୀର କୂଳରେ ହରିପ୍ରସ୍ଥ ନାମକ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରେ।
ନିଗମୋଦ୍ବୋଧକଂ ଜାତା ସ୍ମୃତିସ୍ତେ ଯଜ୍ଜଲାଶନାତ୍ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽହଂମିହ ତ୍ଵଯା
ସେହି ପାଣି ପିଇବାରେ, ତୁମର ସ୍ମୃତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା, ଯାହା ନିଗମକୁ ଉଦ୍ବୋଧିତ କରେ। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାମହଂ କିଂଚିତ୍ତଦ୍ଵଦାଶୁ ନିଶାଚର । ପୂର୍ଵଜନ୍ମକୃତଂ କର୍ମ ସ୍ମରସି ତ୍ଵମିହାଧୁନା । ଵଦ କିଂ ତେ କୃତଂ ପାପଂ ଯେନ ଜାତୋଽସି ରାକ୍ଷସଃ
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ପଚାରେ— ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା! ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ମନେପକାଉଛ କି? କହ, କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲ, ଯାହାରେ ତୁମେ ଦାନବ ହେଲୁ?
ରାକ୍ଷସ ଉଵାଚ- ପୁରାହମଭଵଂ ଵିପ୍ରଃ ପୁଣ୍ଯେ ଵେଦଵିଦାଂ କୁଲେ । ଦୁରାଚାରୋ ହ୍ଯଧର୍ମାତ୍ମା ଶୃଣୁ ସର୍ଵଂ ଵଦାମି ତେ
ଦାନବ କହିଲେ— ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏକ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। କିନ୍ତୁ ମୋର ଚରିତ୍ର ଖରାପ ଥିଲା, ଧର୍ମହୀନ ଥିଲି। ସବୁ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।
କ୍ରୀଡତା ହି ମଯା ନିତ୍ଯଂ ଦ୍ଯୂତେନ ସହ ତଦ୍ଵିଦୈଃ । ହାରିତଂ ଦ୍ରଵିଣଂ ଭୂରି ସ୍ଵକୀଯଂ ପିତୁରେଵ ଚ
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଜୁଆ ଖେଳୁଥିଲି, ଏହି କଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ। ଏଭଳି ଖେଳରେ, ମୋର ଏବଂ ବାପାଙ୍କର ବହୁ ଧନ ହାରାଇଦେଲି।
ପିତ୍ରା ନିଵେଦ୍ଯ ଭୂପାଯ ମାମକଂ କର୍ମ ତଜ୍ଜନୈଃ । ପୁରାନ୍ନିଃସାରିତୋ ନିଃସ୍ଵୋ ଗତୋଽହଂ ଗ୍ରାମମଂତିକେ
ମୋ ବାପା ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସେଠାର ଲୋକମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣାଇଦେଲେ। ଏହାରେ, ମୁଁ ସହରରୁ ତାଡ଼ିଦିଆଗଲି, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନହୀନ ହୋଇ ଗ୍ରାମ ଛଡ଼ା ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲି।
ତତ୍ରାସୀନ୍ମେ ସଖା ନାମ ଦେଵକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମଃ । ତେନାଽହଂ ରକ୍ଷିତୋ ଗେହେ କୁର୍ଵତା ଚିରମାଦରମ୍
ସେଠାରେ ମୋର ଏକ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦେବକ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ମୋତେ ଘରେ ରଖି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୟା ଦେଖାଇ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।
ଵସ୍ତୁଂ ତତ୍ର ସୁଖେନାହଂ ତଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ରୂପଶାଲିନୀମ୍ । କାମାତୁରୋଽହମଭଜଂ ବଲାନ୍ମିତ୍ରେ ଗତେ କ୍ଵଚିତ୍
ସେଠାରେ ସୁଖରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ କାମବଶ ହୋଇ, ବନ୍ଧୁ ଘରେ ନଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଅପମାନ କରିଥିଲି।