କୋଟିତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ହଯମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ଥାନଂ ତୀର୍ଥମୁମାପତେଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଉମାପତିଙ୍କ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ନାମ୍ନା ଭଦ୍ରଵଟଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ଚେଶାନଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହାକୁ ଭଦ୍ରବଟ ବୋଲି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଏଶାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ।
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସମୃଦ୍ଧମସପତ୍ନଂ ତୁ ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଂ ନରୋତ୍ତମ
ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଗଣପତି ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରେ । ସମୃଦ୍ଧି, ଅପରାଜିତା ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ନର୍ମଦାଂ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାମ୍ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵସିଷ୍ଠେନ ଦିଲୀପାଯ କଥିତଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ନର୍ମଦେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ — ବଶିଷ୍ଠ ଦିଳୀପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ନର୍ମଦା ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ ଏବଂ ପାପର ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କରେ ।
ଭୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ । ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ହେ ନାରଦ, ବଶିଷ୍ଠ କହିଥିବା ନର୍ମଦାର ମହିମା ମୋତେ କହ ।
କଥମେଷା ମହାପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଶ୍ରୁତା । ନର୍ମଦାନାମ ଵିଖ୍ଯାତା ତନ୍ମମ ବ୍ରୂହିନାରଦ
ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ କିପରି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ 'ନର୍ମଦା' ନାମରେ କିପରି ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲା? ଏହା ମୋତେ କୁହ, ନାରଦ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ । ତାରଯେତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ନାରଦ କହିଲେ— ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ସେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ନର୍ମଦାଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ । ତଦେତଦ୍ଧି ମହାରାଜ ସର୍ଵଂ ହି କଥଯାମି ତେ
ମୁଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଛି; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମହାରାଜ।
ପୁଣ୍ଯା କନଖଲେ ଗଙ୍ଗା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସରସ୍ଵତୀ । ଗ୍ରାମେ ଵା ଯଦି ଵାରଣ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵତ୍ର ନର୍ମ୍ମଦା
କନଖଳରେ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ, ଯେଉଁଠି ହେଉ ନାହିଁ, ନର୍ମଦା ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର।
ତ୍ରିଭିଃ ସାରସ୍ଵତଂ ତୋଯଂ ସପ୍ତାହେନ ତୁ ଯାମୁନମ୍ । ସଦ୍ଯଃ ପୁନାତି ଗାଂଗେଯଂ ଦର୍ଶନାଦେଵ ନାର୍ମଦମ୍
ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଜଳ ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର କରେ, ଯମୁନା ସାତ ଦିନରେ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦୃତରେ ପବିତ୍ର କରେ, ନର୍ମଦାକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
କଲିଂଗ ଦେଶେ ପଶ୍ଚାର୍ଦ୍ଧେ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ । ପୁଣ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରମଣୀଯା ମନୋରମା
କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପବିତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି।
ସଦେଵାସୁରଗଂଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପରମାଂ ଗତାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ତପସ୍ୟା କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ମହାରାଜ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ମହାରାଜ ନିଯମସ୍ଥୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ କୁଲାନାଂ ତାରଯେଚ୍ଛତମ୍
ସେଠାରେ ଯିଏ ନିୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି ସ୍ନାନ କରେ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଶତାଧିକ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ମହାରାଜ।
ଜନେଶ୍ଵରେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପିଂଡଂ ଦତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଜନେଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମଂତାତ୍ତୁ ରୁଦ୍ରକୋଟିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ସ୍ନାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ତତ୍ର ଗଂଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନମ୍
ପାହାଡ଼ର ଚାରିପାଖରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଅବସ୍ଥିତ; ସେଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଲଗାଏ,
ପ୍ରୀତା ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସର୍ଵା ରୁଦ୍ରକୋଟିର୍ନ ସଂଶଯଃ । ପର୍ଵତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂତେ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରକୋଟି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ର ଶେଷରେ ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ପିତୃକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରଖି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲୋଦକେନ ତତ୍ରୈଵ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ପାଂଡଵ
ସେଠାରେ ତିଳ ମିଶା ଜଳରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର କୁଳ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଵାରିତଃ
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଅନେକ ଅପ୍ସରା ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଜାଯତେ ଵିପୁଲେ କୁଲେ
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଲେ ପରେ ବଡ଼ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଧନଵାନ୍ଦାନଶୀଲଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚୈଵ ଜାଯତେ । ପୁନଃ ସ୍ମରତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଗମନଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵତେ
ସେ ଧନୀ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଧାର୍ମିକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ପୁଣି ସେ ତାହା ସ୍ମରଣ କରେ ଓ ସେଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ।
ତାରଯିତ୍ଵା କୁଲଶତଂ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସରିଦୁତ୍ତମା
ଶତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
ଵିସ୍ତାରେଣ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯୋଜନଦ୍ଵଯମଂତରମ୍ । ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଅଟୁଟ; ଏଠାରେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମଂତାତ୍ତୁ ତିଷ୍ଠଂତ୍ଯମରକଂଟକେ । ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ପର୍ବତର ଚାରିପାଖରେ ଅମରକଣ୍ଟକରେ ଜଣେ ମଣିଷ ଯଦି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ରହି, କ୍ରୋଧକୁ ଜିତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ରହେ,
ସର୍ଵହିଂସାନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ । ଏଵଂ ସର୍ଵସମାଚାରଃ କ୍ଷେତ୍ରପାଲାନ୍ପରିଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ଯଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ହିଂସାକୁ ଛାଡିଦେଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାଏ, ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ରାଜନ୍ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ହି ମେ । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ମୋଦେତ ପାଂଡଵ
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି କରିଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣେ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଚାରିତେ । ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେବା କରି, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି,
କ୍ରୀଡତେ ଦେଵଲୋକେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ ସହ ମୋଦତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ରାଜା ଭଵତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବଲୋକରେ ଖେଳେ ଓ ଆନନ୍ଦ କରେ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ନର୍ମଦା ତୁ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯତମା ତ୍ରିଷୁ । ମୁନିଭିସ୍ତୁ ମହାଭାଗୈର୍ଵିଭକ୍ତା ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଭିଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ନର୍ମଦା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନିଟି ନଦୀରେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର। ମହାମୁନିମାନେ ଧର୍ମକୁ ଆଶା କରି, ଏହାକୁ ଭାଗ କରିଛନ୍ତି।