ଉଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ । ସ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ସର୍ଵକ୍ରତୁଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯିଏ ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଏବଂ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ମାନି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ତୋ ଜଂବୂମାର୍ଗେ ସମାଵିଶେତ୍ । ଜଂବୂମାର୍ଗଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ପିତୃଦେଵର୍ଷିପୂଜିତମ୍
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ — ଡାହାଣ ପଟେ ଘୁଞ୍ଚି, ଜମ୍ବୁ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ଜମ୍ବୁ ମାର୍ଗରେ ପିତୃମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀଃ ପଂଚ ଷଷ୍ଠକାଲେଶ୍ନୁଵନ୍ନରଃ
ଯଦି କେହି ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି, ଷଟ୍ କାଳ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ ।
ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସିଦ୍ଧିଂ ଚାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମାମ୍ । ଜଂବୁମାର୍ଗାଦୁପାଵୃତ୍ତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ଦୁଲିକାଶ୍ରମମ୍
ସେ କେବେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ । ଜମ୍ବୁ ମାର୍ଗରୁ ଘୁଞ୍ଚି, ଦୁଲିକାଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚ ପୂଜ୍ଯତେ । ଅଗସ୍ତ୍ଯାଶ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେ କେବେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୂଜିତ ହୁଏ । ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଶାକଵୃତ୍ତିଃ ଫଲୈର୍ଵାପି କୌମାରଂ ଵିଂଦତେ ପରମ୍
ରାଜାନ୍, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ଶାକ କିମ୍ବା ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୌବନ ଲାଭ କରେ ।
କନ୍ଯାଶ୍ରମଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରୀପୁଷ୍ଟଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ । ଧର୍ମାରଣ୍ଯଂ ହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯମାଦ୍ଯଂ ଚ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ
କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯାହା ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ସେହି ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଥମ । ହେ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଯତ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାତ୍ରୋ ଵୈ ପାପେଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ପ୍ରଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ସେଠାରେ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମାତ୍ର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପବିତ୍ର ମନ ଏବଂ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମଶ୍ନୁତେ । ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଯଯାତିପତନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭୋଗ କରେ । ସେଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଯୟାତି ପତନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ହଯମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ତତ୍ର ଵୈ । ମହାକାଲମତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ସେଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ତାପରେ ନିୟମ ଏବଂ ନିୟତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମହାକାଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
କୋଟିତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ହଯମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ଥାନଂ ତୀର୍ଥମୁମାପତେଃ
କୋଟିତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ । ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଉମାପତିଙ୍କ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ନାମ୍ନା ଭଦ୍ରଵଟଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ଚେଶାନଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହାକୁ ଭଦ୍ରବଟ ବୋଲି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଏଶାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ।
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସମୃଦ୍ଧମସପତ୍ନଂ ତୁ ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଂ ନରୋତ୍ତମ
ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଗଣପତି ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରେ । ସମୃଦ୍ଧି, ଅପରାଜିତା ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ନର୍ମଦାଂ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାମ୍ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵସିଷ୍ଠେନ ଦିଲୀପାଯ କଥିତଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ନର୍ମଦେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ — ବଶିଷ୍ଠ ଦିଳୀପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ନର୍ମଦା ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ ଏବଂ ପାପର ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କରେ ।
ଭୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ । ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ହେ ନାରଦ, ବଶିଷ୍ଠ କହିଥିବା ନର୍ମଦାର ମହିମା ମୋତେ କହ ।
କଥମେଷା ମହାପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଶ୍ରୁତା । ନର୍ମଦାନାମ ଵିଖ୍ଯାତା ତନ୍ମମ ବ୍ରୂହିନାରଦ
ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ କିପରି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ 'ନର୍ମଦା' ନାମରେ କିପରି ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲା? ଏହା ମୋତେ କୁହ, ନାରଦ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ । ତାରଯେତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ନାରଦ କହିଲେ— ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ସେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ନର୍ମଦାଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ । ତଦେତଦ୍ଧି ମହାରାଜ ସର୍ଵଂ ହି କଥଯାମି ତେ
ମୁଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଛି; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମହାରାଜ।
ପୁଣ୍ଯା କନଖଲେ ଗଙ୍ଗା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସରସ୍ଵତୀ । ଗ୍ରାମେ ଵା ଯଦି ଵାରଣ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵତ୍ର ନର୍ମ୍ମଦା
କନଖଳରେ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀ; କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ, ଯେଉଁଠି ହେଉ ନାହିଁ, ନର୍ମଦା ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର।
ତ୍ରିଭିଃ ସାରସ୍ଵତଂ ତୋଯଂ ସପ୍ତାହେନ ତୁ ଯାମୁନମ୍ । ସଦ୍ଯଃ ପୁନାତି ଗାଂଗେଯଂ ଦର୍ଶନାଦେଵ ନାର୍ମଦମ୍
ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଜଳ ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର କରେ, ଯମୁନା ସାତ ଦିନରେ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦୃତରେ ପବିତ୍ର କରେ, ନର୍ମଦାକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
କଲିଂଗ ଦେଶେ ପଶ୍ଚାର୍ଦ୍ଧେ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ । ପୁଣ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରମଣୀଯା ମନୋରମା
କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପବିତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି।
ସଦେଵାସୁରଗଂଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପରମାଂ ଗତାଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ତପସ୍ୟା କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ମହାରାଜ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ମହାରାଜ ନିଯମସ୍ଥୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ କୁଲାନାଂ ତାରଯେଚ୍ଛତମ୍
ସେଠାରେ ଯିଏ ନିୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି ସ୍ନାନ କରେ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଶତାଧିକ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ମହାରାଜ।
ଜନେଶ୍ଵରେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପିଂଡଂ ଦତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଜନେଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମଂତାତ୍ତୁ ରୁଦ୍ରକୋଟିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ସ୍ନାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ତତ୍ର ଗଂଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନମ୍
ପାହାଡ଼ର ଚାରିପାଖରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଅବସ୍ଥିତ; ସେଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଲଗାଏ,
ପ୍ରୀତା ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସର୍ଵା ରୁଦ୍ରକୋଟିର୍ନ ସଂଶଯଃ । ପର୍ଵତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂତେ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରକୋଟି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼ର ଶେଷରେ ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ପିତୃକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଚି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରଖି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲୋଦକେନ ତତ୍ରୈଵ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ପାଂଡଵ
ସେଠାରେ ତିଳ ମିଶା ଜଳରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର କୁଳ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଵାରିତଃ
ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଅନେକ ଅପ୍ସରା ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି।