ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୃଥିଵ୍ଯା ହି ପରୀମାଣଂ ସଂସ୍ଥାନଂ ସରିତସ୍ତଥା । ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଭାଗ ଅମୃତଂ ପୀତମେଵ ଚ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ପୃଥିବୀର ପରିମାଣ, ଆକୃତି ଓ ନଦୀମାନେ ବିଷୟରେ ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ଏହା ଶୁଣି ଅମୃତ ଅନୁଭବ କରିଛୁ।
ତତ୍ର ଭୂମୌ ଚ ତୀର୍ଥାନି ପାଵନାନୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଫଲକରାଣି ଚ । ସଵିଶେଷଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ତଵ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କେମିତି ଫଳଦାୟକ ହୁଏ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଏହା ଖୋଲାସା କର; ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଧନ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାଖ୍ଯାନଂ ପୃଷ୍ଟମେଵ ତପୋଧନାଃ । ଯଥାମତି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମହାନ୍ କଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ସେପରି କହିବି।
ପୁରାତନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵର୍ଷେର୍ନାରଦସ୍ଯ ହି । ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସଂଵାଦଂ ଶୃଣୁ ତଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ପୁରୁଣା କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବଋଷି ନାରଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ; ଏହା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ହୃତରାଜ୍ଯାଃ ପାଂଡୁପୁତ୍ରା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଥାଃ । ନ୍ଯଵସଂତି ମହାଭାଗା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ପାଂଡଵାଃ
ରାଜ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ସେଇ ମହାବୀରମାନେ, ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍
ତାହାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ମହାତ୍ମା ଦେବଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନଂଦନଃ । ଦିଵି ଭାତି ହି ଦୀପ୍ତୌଜା ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ
କୁରୁବଂଶୀ ମହାବୀର, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ଦିଗନ୍ତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସେପରି ତାଙ୍କର ତେଜ ଚମକୁଥିଲା।
ଯଥା ଚ ଦେଵାନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତଥା ପତୀନ୍ । ନ ଜହୌ ଧର୍ମତଃ ପାର୍ଥାନ୍ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଆନଥିଲେ, ସେପରି ଯଜ୍ଞସେନୀ ଡ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ପତିମାନେ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଠାରୁ ଧର୍ମରେ କେବେ ଦୂରେ ହେଲେନି; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଆଶ୍ଵାସଯଦ୍ଧର୍ମ୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁକ୍ତରୂପପ୍ରିଯେଣ ଚ
ତାପରେ ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ, ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ଉଚିତ କଥା କହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମ୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ବ୍ରୂହି ଧର୍ମ୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯଂ ହି ଦଦାମି ତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଥିରେ ଦେବି।'
ଅଥ ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ । ଉଵାଚ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦଂ ଦେଵସଂମିତମ୍
ତାପରେ ଧର୍ମର ପୁଅ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମାଥା ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦେବତା ସମ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ,
ତ୍ଵଯି ତୁଷ୍ଟେ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତେ । କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯେ ହି ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ
'ହେ ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୁଁ ଭାବେ ଯେ ସବୁ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ।'
ଯଦି ତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘ । ସଂଦେହଂ ମେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୃତ୍ସ୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି
'ଯଦି ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ପାପହୀନ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଆପଣ ଦୟାକରି ତାହା ଦୂର କରନ୍ତୁ।'
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ପୃଥିଵୀଂ ତୀର୍ଥତତ୍ପରଃ । କିଂ ଫଲଂ ତସ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
'ଯିଏ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନରେ ଲାଗି ଭୂମିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କଣ ମିଳେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହା କହନ୍ତୁ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତୋ ଦିଲୀପେନ ଯଥା ପୁରା । ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସକାଶାଦ୍ଵୈ ସର୍ଵମେତଦୁପଶ୍ରୁତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଦିଲୀପଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରୁ ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।'
ପୁରା ଭାଗୀରଥୀତୀରେ ଦିଲୀପୋ ରାଜସତ୍ତମଃ । ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ନ୍ଯଵସନ୍ମୁନିଵତ୍ତଦା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ କୂଳରେ, ଉତ୍ତମ ରାଜା ଦିଲୀପ ଧାର୍ମିକ ବ୍ରତ ଧରି, ମୁନିମାନେ ପରି ତାଁଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଶୁଭେଦେଶେ ମହାରାଜପୁଣ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିପୂଜିତେ । ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହାତେଜା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ
ହେ ମହାରାଜ, ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଦେବଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଉଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନରେ।
ସ ପିତୄଂସ୍ତର୍ପଯାମାସ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ । ଋଷୀଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯାମାସ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା, ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିବେଦନ କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଜପନ୍ନେଵ ମହାମନାଃ । ଦଦର୍ଶ ଭୂତସଂକାଶଂ ଵସିଷ୍ଠମୃଷିମୁତ୍ତମମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଜପ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉତ୍ତମ ଋଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପୁରୋହିତଂ ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ଯମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା । ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଉପସ୍ଥିତଂ ମହାରାଜ ପୂଜଯାମାସ ଭାରତ । ସ ହି ଧର୍ମ୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ହେ ଭାରତ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି।
ଶିରସା ଚାର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ନାମସଂକୀର୍ତ୍ତଯାମାସ ତସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସତ୍ତମେ
ପବିତ୍ର ମନରେ, ମାଥାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଋଷିଙ୍କୁ ନାମସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦିଲୀପୋଽହଂ ତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦାସୋସ୍ମି ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ତଵ ସଂଦର୍ଶନାଦେଵ ମୁକ୍ତୋହଂ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ
ମୁଁ ଦିଲୀପ, ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଉଛି, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ। ମୁଁ ମାତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ ଦିଲୀପୋ ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରଃ । ଵାଗ୍ଯତଃ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏଭଳି କହି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦିଲୀପ ମହାରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିଜ କଥା ରୋକି, ହାତ ଜୋଡି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଯମେନାଥ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେନ ଚ କର୍ଷିତମ୍ । ଦିଲୀପଂ ନୃପତିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୁନିଃ ପ୍ରୀତମନାଭଵତ୍
ନିୟମ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଦିଲୀପଙ୍କୁ, ସେଇ ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ଅନେନ ତଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣ ଦମେନ ଚ । ସତ୍ଯେନ ଚ ମହାଭାଗ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ତଵ ସର୍ଵଶଃ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ — ତୁମର ନମ୍ରତା, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସତ୍ୟବାଦିତା ଦ୍ୱାରା, ହେ ଧର୍ମବିଦ୍, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଯସ୍ଯେଦୃଶସ୍ତେ ଧର୍ମୋଯଂ ପିତରସ୍ତାରିତାସ୍ତ୍ଵଯା । ତେନ ପଶ୍ଯସି ମାଂ ପୁତ୍ର ଯାଜ୍ଯଶ୍ଚାସି ମମାନଘ
ଏପରି ଧର୍ମ ତୁମର ଅଛି; ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେଂକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ। ଏହି ଦ୍ୱାରା, ମୋ ପୁଆ, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖୁଛ ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ପ୍ରୀତିର୍ମେ ଵର୍ଦ୍ଧତେ ତେଽଦ୍ଯ ବ୍ରୂହି କିଂ କରଵାଣି ତେ । ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯସି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯ ଦାତାସ୍ମି ତେନଘ
ଆଜି ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ବଢ଼ିଗଲା। କହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି? ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନେଂକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା କହିବ, ମୁଁ ତାହା ଦେବି, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଦିଲୀପ ଉଵାଚ-। ଵେଦଵେଦାଂଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତ । କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯେ ହି ଯଦହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୁମ୍
ଦିଲୀପ କହିଲେ — ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ମୁଁ ଏହି ମାନିଅଛି ଯେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ସବୁ କାମ ସଫଳ ହେଲା।
ଯଦି ତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ତଵ ଧର୍ମ୍ମଭୃତାଂ ଵର । ପ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ହୃତ୍ସ୍ଥଂ ସଂଦେହଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ଧର୍ମଧାରୀମାନେଂକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହ ପଚାରିବି; ଦୟାକରି ତାହା ମୋତେ କହ।