ସିଦ୍ଧମେଵ ମହାଭାଗା ଭୁଂଜତେ ତଦ୍ଧି ନିତ୍ଯଦା । ତତଃ ପରଂ ମହାଶୈଲୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସେହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ତାପରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।
ଚତୁରସ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତଃ ପରିମଂଡଲଃ । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେହି ପାହାଡ଼ ଚାରିକୋଣା ଓ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ଗୋଳାକାର; ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ବସିଥାନ୍ତି।
ଦିଗ୍ଗଜା ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵାମନୈରାଵତାଂ ଜନାଃ । ସୁପ୍ରତୀକସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଏଇରାବତ ଦିଗଗଜମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଭଳି ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୁପ୍ରତୀକ ଓ ଭଙ୍ଗା ଦନ୍ତ ଓ ମୁହଁଥିବା ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାହଂ ପରିମାଣଂ ନ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହମୁତ୍ସହେ । ଅସଂଖ୍ଯାତଃ ସୁନିତ୍ଯଂ ହି ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ମୁଁ ଏହାର ପରିମାଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ, ସଦା ଚାରିପଟେ, ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ।
ତତ୍ର ଵୈ ଵାଯଵୋ ଵାଂତି ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସର୍ଵାଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଅସଂବଂଧା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତାନ୍ନିଗୃହ୍ଣଂତି ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାତାସ ବହେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠି ଅସଂଯୁକ୍ତ ବାତାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
ପୁଷ୍କରୈଃ ପଦ୍ମସଂକାଶୈର୍ଵିକର୍ଷଂତି ମହାପ୍ରଭୈଃ । ଶତଧା ପୁନରେଵାଶୁ ତେ ତାନ୍ମୁଂଚଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାତାସକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି; ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଗୁଣ ଦ୍ରୁତତାରେ ସଦା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଶ୍ଵସଦ୍ଭିର୍ମୁଖନାସାଭ୍ଯାଂ ଦିଗ୍ଗଜୈରିଵ ମାରୁତାଃ । ଆଗଚ୍ଛଂତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ
ଦିଗଗଜମାନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାତାସ ଯେପରି ବହେ, ସେପରି ବାତାସ ଏଠି ଆସେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ପ୍ରଜାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନିର୍ମାଣମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପୃଥିଵୀମାନଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଚ ମନୋନୁଗମ୍
ମୁଁ ଯେପରି ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ଏହି ଜଗତ ଏପରି ଗଠିତ; ଏହି ପୃଥିବୀ ଶୁଣ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମନସାନୁସାରୀ।
ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତରତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସାଧୁସଂମତଃ । ଆଯୁର୍ବଲଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତିଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତେଜଶ୍ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସଫଳତାରେ ପାର ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ପର୍ଵଣୀଦଂ ଧୃତଵ୍ରତଃ । ପ୍ରୀଯଂତେ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ ପିତାମହାଃ
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ପର୍ବଦିନରେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୃଥିଵ୍ଯା ହି ପରୀମାଣଂ ସଂସ୍ଥାନଂ ସରିତସ୍ତଥା । ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଭାଗ ଅମୃତଂ ପୀତମେଵ ଚ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ପୃଥିବୀର ପରିମାଣ, ଆକୃତି ଓ ନଦୀମାନେ ବିଷୟରେ ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ଏହା ଶୁଣି ଅମୃତ ଅନୁଭବ କରିଛୁ।
ତତ୍ର ଭୂମୌ ଚ ତୀର୍ଥାନି ପାଵନାନୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଫଲକରାଣି ଚ । ସଵିଶେଷଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ତଵ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କେମିତି ଫଳଦାୟକ ହୁଏ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଏହା ଖୋଲାସା କର; ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଧନ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାଖ୍ଯାନଂ ପୃଷ୍ଟମେଵ ତପୋଧନାଃ । ଯଥାମତି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମହାନ୍ କଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ସେପରି କହିବି।
ପୁରାତନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵର୍ଷେର୍ନାରଦସ୍ଯ ହି । ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସଂଵାଦଂ ଶୃଣୁ ତଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ପୁରୁଣା କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବଋଷି ନାରଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ; ଏହା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ହୃତରାଜ୍ଯାଃ ପାଂଡୁପୁତ୍ରା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଥାଃ । ନ୍ଯଵସଂତି ମହାଭାଗା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ପାଂଡଵାଃ
ରାଜ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ସେଇ ମହାବୀରମାନେ, ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍
ତାହାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ମହାତ୍ମା ଦେବଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନଂଦନଃ । ଦିଵି ଭାତି ହି ଦୀପ୍ତୌଜା ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ
କୁରୁବଂଶୀ ମହାବୀର, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ଦିଗନ୍ତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସେପରି ତାଙ୍କର ତେଜ ଚମକୁଥିଲା।
ଯଥା ଚ ଦେଵାନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତଥା ପତୀନ୍ । ନ ଜହୌ ଧର୍ମତଃ ପାର୍ଥାନ୍ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଆନଥିଲେ, ସେପରି ଯଜ୍ଞସେନୀ ଡ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ପତିମାନେ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଠାରୁ ଧର୍ମରେ କେବେ ଦୂରେ ହେଲେନି; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଆଶ୍ଵାସଯଦ୍ଧର୍ମ୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁକ୍ତରୂପପ୍ରିଯେଣ ଚ
ତାପରେ ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ, ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ଉଚିତ କଥା କହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମ୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ବ୍ରୂହି ଧର୍ମ୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯଂ ହି ଦଦାମି ତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଥିରେ ଦେବି।'
ଅଥ ଧର୍ମସୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ । ଉଵାଚ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦଂ ଦେଵସଂମିତମ୍
ତାପରେ ଧର୍ମର ପୁଅ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମାଥା ନମାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦେବତା ସମ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ,
ତ୍ଵଯି ତୁଷ୍ଟେ ମହାଭାଗ ସର୍ଵଲୋକାଭିପୂଜିତେ । କୃତମିତ୍ଯେଵ ମନ୍ଯେ ହି ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ
'ହେ ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୁଁ ଭାବେ ଯେ ସବୁ କାମ ସଫଳ ହେଲା, ଏହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ।'
ଯଦି ତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘ । ସଂଦେହଂ ମେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୃତ୍ସ୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି
'ଯଦି ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇମାନେ ଆପଣଙ୍କର ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ପାପହୀନ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଆପଣ ଦୟାକରି ତାହା ଦୂର କରନ୍ତୁ।'
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ପୃଥିଵୀଂ ତୀର୍ଥତତ୍ପରଃ । କିଂ ଫଲଂ ତସ୍ଯ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
'ଯିଏ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନରେ ଲାଗି ଭୂମିକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ସେଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କଣ ମିଳେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ଏହା କହନ୍ତୁ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତୋ ଦିଲୀପେନ ଯଥା ପୁରା । ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସକାଶାଦ୍ଵୈ ସର୍ଵମେତଦୁପଶ୍ରୁତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ରାଜା, ଆଗ୍ରହ ସହିତ ଶୁଣ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଦିଲୀପଙ୍କୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରୁ ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।'
ପୁରା ଭାଗୀରଥୀତୀରେ ଦିଲୀପୋ ରାଜସତ୍ତମଃ । ଧର୍ମ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ସମାସ୍ଥାଯ ନ୍ଯଵସନ୍ମୁନିଵତ୍ତଦା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ କୂଳରେ, ଉତ୍ତମ ରାଜା ଦିଲୀପ ଧାର୍ମିକ ବ୍ରତ ଧରି, ମୁନିମାନେ ପରି ତାଁଠାରେ ବସିଥିଲେ।
ଶୁଭେଦେଶେ ମହାରାଜପୁଣ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିପୂଜିତେ । ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହାତେଜା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତେ
ହେ ମହାରାଜ, ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଦେବଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ଉଜ୍ୱଳ ସ୍ଥାନରେ।
ସ ପିତୄଂସ୍ତର୍ପଯାମାସ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ । ଋଷୀଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯାମାସ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା, ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିବେଦନ କରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଜପନ୍ନେଵ ମହାମନାଃ । ଦଦର୍ଶ ଭୂତସଂକାଶଂ ଵସିଷ୍ଠମୃଷିମୁତ୍ତମମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଜପ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଉତ୍ତମ ଋଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପୁରୋହିତଂ ସ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ଯମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା । ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।