କୁର୍ଵନ୍ନିଜକ୍ରିଯାଂ ଧୀମାନ୍ନିସ୍ପୃହୋପ୍ଯଜଵେଶ୍ମନି । ଏକଦା ସହସା ତସ୍ଯ ଜ୍ଵରୋଽଭୂଦତିଦାରୁଣଃ
ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଆସକ୍ତିହୀନ, ସରଳ ଘରରେ ନିଜ କାମ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱର ଧରିଲା।
ମହତ୍ଯା ପୀଡଯା ତସ୍ଯ ମୁମୋହ ଗତଚେତନଃ । ମୁହୂର୍ତଂ ସ ପିତା ମୁହ୍ଯଂ ତଦଵସ୍ଥୋ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠିତ
ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡି, ସେ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲେ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋର ପିତା କିଛି ସମୟ ରହିଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ସମାଗତପ୍ରାଣୋ ଵିଚିଂତ୍ଯ ଯଦିଦଂ ତଦା । ଅହୋ ମେ କଷ୍ଟମାପନ୍ନଂ ଦୂରେ ପୁତ୍ରଃ ସ ଧାର୍ମିକଃ
ପରେ, ପୁଣି ଜୀବନ ଫେରିଲାପରେ, ସେ ଭାବିଲେ—'ହାଁ, ମୁଁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛି, ମୋ ଧର୍ମିକ ପୁଅ ଦୂରେ ଅଛି।'
ଯୋ ମାଂ ଜ୍ଵରଵିତପ୍ତାଂଗମାଶ୍ଵାସଯତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ପାପଂ କୃତଂ ଯନ୍ମେ ସୁଦାରୁଣମ୍
'ମୋ ଦେହ ଜ୍ୱରରେ ପୁଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଥାନ୍ତା। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଛି।'
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ତସ୍ଯାପି କୃତଂ କାମେ ଗତିର୍ଭଵେତ୍ । ଆଗମିଷ୍ଯତି ପୁତ୍ରୋ ମେ ତସ୍ମୈ ଦାସ୍ଯାମି ଵସ୍ଵିତି
'ମୁଁ ଏହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିନାହିଁ, ଶାୟଦ୍ ମୋ ପାଇଁ ଭଲ ଗତି ହେବ ନାହିଁ। ମୋ ପୁଅ ଆସିବ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇଦେବି।'
ଯନ୍ମଯା ଗୋପିତଂ ଗେହେ ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ତଦପ୍ଯହମ୍ । ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଇତି ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ପାନ୍ଥୋ ଵର୍ଷେଣ ପୀଡିତଃ
'ଘରେ ଯାହା ଲୁଚାଇ ରଖିଛି, ଯାହା ଦେଖିନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି।' ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ଏଭଳି ଭାବୁଥିବା ବେଳେ, ବର୍ଷାରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଆସିଲେ।
ଶୀତାର୍ତଃ କଂପିତଵପୁରୁଟଜଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ତଦା । ସ ତଂ ସଂଵିଷ୍ଟମାଲୋକ୍ଯ ଭୂଯୋ ଗତ୍ଵା ତଦଂତିକେ
ସେ ବର୍ଷାରେ ଭିଜି, ଶୀତରେ କମ୍ପିତ ଶରୀର ନେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି, ପୁଣି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ମୁନିରେଷ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵଵଂଦେ ଶିରସାଧ୍ଵଗଃ । ଊଚେ ଚ କସ୍ମାତ୍ସୁପ୍ତୋସି ମୁନେ ସଂଧ୍ଯା ସମାଗତା
ସେ ଏହା ଜାଣିଲେ ଯେ, ଏହେଁ ଜଣେ ଋଷି। ଯାତ୍ରୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ—'ମୁନି, ଆପଣ କାହିଁକି ଶୁଅଛନ୍ତି? ସଂଧ୍ୟା ବେଳ ହୋଇଯାଇଛି।'
ରଵିରସ୍ତଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯେଷ ନ ସୁପ୍ତେଃ କାଲ ଏଷ ତେ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚସି ପଥିକେନ ପିତା ମମ
'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି, ଏହି ସମୟ ଶୋଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ।' ଯାତ୍ରୀ ଏହି କଥା କହିବା ସହିତ, ମୋର ପିତା—
ଶରଭୋ ଜ୍ଵରତପ୍ତାଂଗସ୍ତମାହ କଥମପ୍ଯହୋ । ଶରଭ ଉଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ପାଂଥ ଯଦ୍ଵଦାମି ପୁରସ୍ତଵ
ଶରଭ, ଜ୍ୱରରେ ପିଡ଼ିତ ଦେହ ନେଇ, କିଛି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଶୁଣ, ଯାତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୋର ସାମ୍ନାରେ ଯାହା କହୁଛି, ଏହି କଥା ଶୁଣ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଦ୍ଭାଗ୍ଯଯାତେନ ତ୍ଵଯା ସାଧୋ ଵିଧୀଯତାମ୍ । ଵୈଶ୍ଯୋଽହଂ ଶରଭୋ ନାମ୍ନା କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଗୃହଂ ମମ
'ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭଲ କାମ କର। ମୁଁ ଏଠାରେ ଶରଭ ନାମକ ବଣିକ, ମୋ ଘର କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ।'
ଅତ୍ରାଗତୋ ନିଷିଦ୍ଧୋପି ଜାଯାମିତ୍ରସୁତୈରହମ୍ । ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୂନୁମୁଖେରିତମ୍
'ମୋ ଜନ୍ମ ଜାୟା, ଶତ୍ରୁ ଓ ପୁଅମାନେ ମନା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ତୀର୍ଥର ମହତ୍ତ୍ୱ ମୋ ପୁଅଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି।'
ମାସାସ୍ତୁ କତିଚିତ୍ସାଧୋ ଵ୍ଯତୀତା ମଯି ଚାଗତେ । ଦିନତ୍ରଯମତିକ୍ରାଂତଂ ଜ୍ଵରିତସ୍ଯ ମମାଧୁନା
'ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ବୋଲି କିଛି ମାସ ହେଲା। ଏବେ ତିନି ଦିନ ହେଉଛି, ମୁଁ ଜ୍ୱରରେ ପିଡ଼ିତ।'
ପ୍ରାଣା ମେ ଵିଗତା ଆସନ୍ନଦ୍ଯଭୂଯଃ ସମାଗତାଃ । କିଯାନପ୍ଯାଯୁଷଃ ଶେଷଃ ସାଧୋ ମେ ଖଲୁ ତିଷ୍ଠତି
'ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲା ଥିଲା, ଆଜି ପୁଣି ଫେରିଛି। ହେ ସାଧୁ, ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା କି ଜଣାଯିବ?'
ଶମନସ୍ଯ ଗୃହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଦହଂ ପୁନରାଗତଃ । ଭାଗ୍ଯୋଦଯେନ କେନାପି ମମାତ୍ର ତ୍ଵଂ ସମାଗତଃ
ଶମନଙ୍କ ଘର ଦେଖି, ମୁଁ ପୁଣି ଏଠାକୁ ଫେରିଆସିଛି; ମୋର କୌଣସି ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛ।
ନଯ ମାଂ ମଦ୍ଗୃହଂ ମିତ୍ର ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ବହୁ ଦଦାମି ତେ । ଦାସ୍ଯାମ୍ଯପି ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା କୃପାଂ କୁରୁ କୃପାନିଧେ
ମୋ ସାଙ୍ଗ, ମୋତେ ମୋ ଘରକୁ ନେଇଯା; ମୁଁ ତୁମକୁ ବହୁତ ଧନ ଦେଇବି। ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମୁଁ ଦେଇଦେବି—ଦୟା କର, ଦୟାର ସାଗର।
ଇହ ଭୂଭାଗ ଉତ୍ଖାଯ ଗୃହ୍ଯତାଂ ମାମକଂ ଧନମ୍ । ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଗ୍ରାମ୍ଯୋ ଵିଷଯଲଂପଟଃ
ଏଠାରେ ମାଟି ଖୋଡ଼ି, ମୋ ଧନ ନେଇଯା। ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଲୋଭୀ ଗ୍ରାମବାସୀ,
ଉଵାଚ ଧନଲୁବ୍ଧସ୍ତଂ ତ୍ଵଦୁକ୍ତଂ ସାଧଯାମ୍ଯହମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଧନମୁତ୍ଖାଯ ତସ୍ମାଦ୍ଭୂଭାଗତସ୍ତଦା
ଧନ ଲାଗି ଲୋଭୀ ସେ କହିଲା, 'ତୁମେ ଯେମିତି କହିଛ, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବି।' ଏହିପରି କହି, ସେ ସମୟରେ ମାଟି ଖୋଡ଼ି ଧନ ଉଠାଇଲା।
ଅଗ୍ରତଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଶରଭସ୍ଯାହ ଚାଧ୍ଵଗଃ । ଅଧ୍ଵଗ ଉଵାଚ- ଧନମେତଦ୍ଵିଶାଂନାଥ ତଵ ଭୂଭାଗତୋ ମଯା
ସେ ଶରଭଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଧନ ରଖିଲା, ଏବଂ ଯାତ୍ରୀ କହିଲେ: 'ଏହି ଧନ, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ଭୂମିରୁ ନେଇଛି।'
ନିଷ୍କାସିତଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଶୁ ଶିବିକାନଯନାଯ ମେ । ଯାମାରୋପ୍ଯ ଜ୍ଵରାର୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ନଯାମି ତଵ କେତନମ୍
'ତୁରନ୍ତ ଦେଅ, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଦୋଳା ଆଣିପାରିବି। ତୁମେ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛ, ତୁମକୁ ଦୋଳାରେ ବସାଇ ଘରକୁ ନେଇଯିବି।'
ଶିଵଶର୍ମୋଵାଚ- ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ ତଦା ଦଦୌ ସ୍ଵର୍ଣପଲତ୍ରଯମ୍ । ସୋପି ନୀତ୍ଵା ପିତୁର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଯଯୌ ଲଵଣପତ୍ତନମ୍
ଶିବଶର୍ମା କହିଲେ—ସେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତିନିଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ଦେଲା। ପିତାଙ୍କ ଧନ ନେଇ, ସେ ଲବଣପଟ୍ଟନକୁ ଚଲିଗଲା।
ଉଷିତ୍ଵା ରାତ୍ରିମେକାଂ ତୁ ଶିବିକାଂ ସପରିଚ୍ଛଦାମ୍ । ସଵାହାମାନଯତ୍ପୁତ୍ର ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଣପଲଦ୍ଵଯମ୍
ଏକ ରାତି ରହି, ସେ ଦୋଳା, ତାହାର ସହାୟକ ଓ ଭାହାକମାନେ ନେଇ ଆସିଲା, ଦୁଇଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ଦେଇ, ପୁଅକୁ ଆଣିଲା।
ପଲଂ ଦ୍ଵଯଂ ଗୃହୀତଂ ତତ୍ତେନୈଵାଧର୍ମବୁଦ୍ଧିନା । ଆରୋପ୍ଯ ଶିବିକାଂ ତଂ ତୁ ଶରଭଂ ଵୈଶ୍ଯସତ୍ତମମ୍
ସେ ଅଧର୍ମୀ ମନିଷ୍ଯ ଦୁଇଟି ସୁନାର ମୁଦ୍ରା ନେଲା; ଶରଭ, ଭଲ ବ୍ୟାପାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦୋଳାରେ ବସାଇଲା।
ପାଂଥଃ ସ ଚଲିତୋ ଵାହାଂସ୍ତ୍ଵରଯନ୍କାନ୍ଯକୁବ୍ଜକମ୍ । ଅସ୍ଯ ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯାଥ କମଂଡଲୁଜଲଂ ଧୃତମ୍
ଯାତ୍ରୀ ଚାଲିଲେ, ଭାହାକମାନେକୁ ତ୍ୱରାଇ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସେ କମଣ୍ଡଳୁରୁ ପାଣି ନେଲେ।
ପାଯଯନ୍ନଲ୍ପମଲ୍ପଂ ତଂ ତୃଷାର୍ତଂ ସୋଧ୍ଵଗୋ ଯଯୌ । ଅଥ ତେ ସରସସ୍ତୀରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣା ଭୋକ୍ତୁମଧ୍ଵନି
ତାଙ୍କୁ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଥିଲା, ଯାତ୍ରୀ ଅଲ୍ପ ଅଲ୍ପ କରି ପାଣି ପିଇଲେ। ପରେ, ଏକ ସରୋବର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ସେମାନେ ଯାତ୍ରାରେ ଖାଇବା ପାଇଁ ରୁକିଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନସ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଚ୍ଚେଲୁସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତାଃ । କିଯଂତି ଭୂମିମୁଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ତୃଷାର୍ତାଂସ୍ତେ କମଂଡଲୋଃ
ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଖାଇ, ପୁଣି ସେଠାରୁ ତ୍ୱରାଇ ଚାଲିଲେ। କିଛି ଦୂର ଚାଲି, ସେମାନେ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ,
ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ତୃଷାର୍ତଂ ତଂ ଶରଭଂ ଚାପ୍ଯପାଯଯତ୍ । ଅଥ କଶ୍ଚିନ୍ମହାଭୀମୋ ଵିକଟୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ
କମଣ୍ଡଳୁରୁ ପାଣି ପିଇଲେ, ଏବଂ ଶରଭଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଣି ପିଇଲେ। ଏହିବେଳେ, ବିକଟ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଆସିଲା।
ଵିଚରନ୍ନିର୍ଜନେଽରଣ୍ଯେ ଗଚ୍ଛତସ୍ତାନଵୈକ୍ଷତ । ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ କ୍ଷୁଧାକ୍ରାଂତୋ ଵେଗଵାନ୍ଵିଵୃତାନନଃ
ସେ ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲା। ଦେଖି, ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି,
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଚରଣାଘାତେନାକଂପଯନ୍ମହୀମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ତରସା ପାର୍ଶ୍ଵେ ତାନ୍ଵାହାନ୍ପଥିକଂ ଚ ତମ୍
ସେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସିଲା, ପାଦ ଦେଇ ଭୂମିକୁ କମ୍ପାଇଲା। ତ୍ୱରାରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଭାହାକମାନେ ଓ ଯାତ୍ରୀକୁ ଧରିଲା।
ସକୋଶେଷୁ ସମାଦାଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଖେଚରଃ । ଗତାସୂନ୍ଭ୍ରାମଣେନୈଵ ଭୂତଲେ ତାନପୋଥଯତ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଉଠାଇ, ଆକାଶରେ ଘୁରାଇଲା। ଏହିପରି ଘୁରାଇବାରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ପଟକିଲା।