ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଵରକଃ ପ୍ରାଵରାଦଂଧକାରକଃ । ଅଂଧକାରକଦେଶାତ୍ତୁ ମୁନିଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଉଷ୍ଣ ପରେ ପ୍ରାବରକ ଦେଶ, ପ୍ରାବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ। ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ ପରେ ମୁନି ଦେଶ ରହିଛି।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂକୀର୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରାଯୋଜନଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁନି ଦେଶ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସନ୍ତି, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚାମଡ଼ିର।
ଏତେ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତାଃ । ପୁଷ୍କରେ ପୁଷ୍କରୋ ନାମ ପର୍ଵତୋ ମଣିରତ୍ନଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଆ।
ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସରତି ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଯୁପାସଂତି ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା ସଦା ବସବାସ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଭିର୍ମନୋନୁକୂଲାଭିଃ ପୂଜଯଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଦ୍ଵୀପାତ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ମିଠା କଥାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ—ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ନିୟମିତ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯାଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ । ଏତେ ଜନପଦା ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସତ୍ତମାଃ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ମାପରେ, ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ମାନେ ଦୁଇଗୁଣ ଏବଂ ପୁଣି ଦୁଇଗୁଣ ଅଧିକ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଉକ୍ତା ଜନପଦା ଯେଷୁ ଧର୍ମଶ୍ଚୈକଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ଈଶ୍ଵରୋ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯେଉଁ ଦେଶମାନେ ରେ ଏକ ଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ, ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ପ୍ରଜାଙ୍କର ଶାସକ ହେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵୀପାନେତାନ୍ମୁନିଵରା ରକ୍ଷଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା । ସ ରାଜା ସ ଶିଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜା ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତାମହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଗୋପାଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ ଦ୍ଵିଜପଂଡିତାଃ । ଭୋଜନଂ ଚାତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ପ୍ରଜା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧମେଵ ମହାଭାଗା ଭୁଂଜତେ ତଦ୍ଧି ନିତ୍ଯଦା । ତତଃ ପରଂ ମହାଶୈଲୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସେହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ତାପରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।
ଚତୁରସ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତଃ ପରିମଂଡଲଃ । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେହି ପାହାଡ଼ ଚାରିକୋଣା ଓ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ଗୋଳାକାର; ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ବସିଥାନ୍ତି।
ଦିଗ୍ଗଜା ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵାମନୈରାଵତାଂ ଜନାଃ । ସୁପ୍ରତୀକସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଏଇରାବତ ଦିଗଗଜମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଭଳି ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୁପ୍ରତୀକ ଓ ଭଙ୍ଗା ଦନ୍ତ ଓ ମୁହଁଥିବା ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାହଂ ପରିମାଣଂ ନ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହମୁତ୍ସହେ । ଅସଂଖ୍ଯାତଃ ସୁନିତ୍ଯଂ ହି ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ମୁଁ ଏହାର ପରିମାଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ, ସଦା ଚାରିପଟେ, ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ।
ତତ୍ର ଵୈ ଵାଯଵୋ ଵାଂତି ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସର୍ଵାଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଅସଂବଂଧା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତାନ୍ନିଗୃହ୍ଣଂତି ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାତାସ ବହେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠି ଅସଂଯୁକ୍ତ ବାତାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
ପୁଷ୍କରୈଃ ପଦ୍ମସଂକାଶୈର୍ଵିକର୍ଷଂତି ମହାପ୍ରଭୈଃ । ଶତଧା ପୁନରେଵାଶୁ ତେ ତାନ୍ମୁଂଚଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାତାସକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି; ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଗୁଣ ଦ୍ରୁତତାରେ ସଦା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଶ୍ଵସଦ୍ଭିର୍ମୁଖନାସାଭ୍ଯାଂ ଦିଗ୍ଗଜୈରିଵ ମାରୁତାଃ । ଆଗଚ୍ଛଂତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ
ଦିଗଗଜମାନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାତାସ ଯେପରି ବହେ, ସେପରି ବାତାସ ଏଠି ଆସେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ପ୍ରଜାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନିର୍ମାଣମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପୃଥିଵୀମାନଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଚ ମନୋନୁଗମ୍
ମୁଁ ଯେପରି ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ଏହି ଜଗତ ଏପରି ଗଠିତ; ଏହି ପୃଥିବୀ ଶୁଣ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମନସାନୁସାରୀ।
ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତରତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସାଧୁସଂମତଃ । ଆଯୁର୍ବଲଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତିଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତେଜଶ୍ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସଫଳତାରେ ପାର ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ପର୍ଵଣୀଦଂ ଧୃତଵ୍ରତଃ । ପ୍ରୀଯଂତେ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ ପିତାମହାଃ
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ପର୍ବଦିନରେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୃଥିଵ୍ଯା ହି ପରୀମାଣଂ ସଂସ୍ଥାନଂ ସରିତସ୍ତଥା । ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଭାଗ ଅମୃତଂ ପୀତମେଵ ଚ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ପୃଥିବୀର ପରିମାଣ, ଆକୃତି ଓ ନଦୀମାନେ ବିଷୟରେ ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିଛୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ଏହା ଶୁଣି ଅମୃତ ଅନୁଭବ କରିଛୁ।
ତତ୍ର ଭୂମୌ ଚ ତୀର୍ଥାନି ପାଵନାନୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ତାନି ସର୍ଵାଣି ଯଥାଫଲକରାଣି ଚ । ସଵିଶେଷଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ତଵ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କେମିତି ଫଳଦାୟକ ହୁଏ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଏହା ଖୋଲାସା କର; ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଧନ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ମହାଖ୍ଯାନଂ ପୃଷ୍ଟମେଵ ତପୋଧନାଃ । ଯଥାମତି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ମହାନ୍ କଥା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ; ମୋ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ସେପରି କହିବି।
ପୁରାତନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦେଵର୍ଷେର୍ନାରଦସ୍ଯ ହି । ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ସଂଵାଦଂ ଶୃଣୁ ତଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ପୁରୁଣା କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବଋଷି ନାରଦ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ; ଏହା ଶୁଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ହୃତରାଜ୍ଯାଃ ପାଂଡୁପୁତ୍ରା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ମହାରଥାଃ । ନ୍ଯଵସଂତି ମହାଭାଗା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ପାଂଡଵାଃ
ରାଜ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ, ସେଇ ମହାବୀରମାନେ, ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍
ତାହାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ମହାତ୍ମା ଦେବଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନଂଦନଃ । ଦିଵି ଭାତି ହି ଦୀପ୍ତୌଜା ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ
କୁରୁବଂଶୀ ମହାବୀର, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ଦିଗନ୍ତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସେପରି ତାଙ୍କର ତେଜ ଚମକୁଥିଲା।
ଯଥା ଚ ଦେଵାନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ତଥା ପତୀନ୍ । ନ ଜହୌ ଧର୍ମତଃ ପାର୍ଥାନ୍ମେରୁମର୍କପ୍ରଭା ଯଥା
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଆନଥିଲେ, ସେପରି ଯଜ୍ଞସେନୀ ଡ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ପତିମାନେ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଠାରୁ ଧର୍ମରେ କେବେ ଦୂରେ ହେଲେନି; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯାଏନାହିଁ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଆଶ୍ଵାସଯଦ୍ଧର୍ମ୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁକ୍ତରୂପପ୍ରିଯେଣ ଚ
ତାପରେ ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ, ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମିଠା ଓ ଉଚିତ କଥା କହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମ୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ବ୍ରୂହି ଧର୍ମ୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଂ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯଂ ହି ଦଦାମି ତେ
ସେ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଥିରେ ଦେବି।'