ତେଷାମଂତରଵିଷ୍କଂଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ । ଔଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରେଣୁମଂଡଲମ୍
ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇଥାଏ, ଏହା ଭାଗ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ପ୍ରଥମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ଅଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ରେଣୁମଣ୍ଡଳ।
ତୃତୀଯଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଂବନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଧୃତିମତ୍ପଂଚମଂ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭାକରମ୍
ତୃତୀୟ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ହେଉଛି ସୁରଥ, ଚତୁର୍ଥଟି ଲମ୍ବନ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପଞ୍ଚମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠଟି ପ୍ରଭାକର।
ସପ୍ତମଂ କାପିଲଂ ଵର୍ଷଂ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷଲଂବକାଃ । ଏତେଷୁ ଦେଵଗଂଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ମୁଦିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଵିହରଂତି ରମଂତେ ଚ ନ ତେଷୁ ମ୍ରିଯତେ ଜନଃ
ସପ୍ତମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି କାପିଲା। ଏହି ସାତଟି ହେଉଛି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭୂମିକଣ୍ଡ। ଏଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି; ସେଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତେଷୁ ଦସ୍ଯଵଃ ସଂତି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତ୍ଯୋଽପି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଗୌରପ୍ରାଯୋ ଜନଃ ସର୍ଵଃ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ଜନ୍ମର ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ସମସ୍ତେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚାମଡ଼ିର, ମୃଦୁ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବର।
ଅଵଶିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ । ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଭୂମିକଣ୍ଡ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ ହେ ପଣ୍ଡିତମାନେ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାଭାଗାଃ କ୍ରୌଂଚୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ । କ୍ରୌଂଚାତ୍ପରୋ ଵାମନକୋ ଵାମନାଦଂଧକାରକଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ପରେ ଅଛି ବାମନକ, ବାମନକ ପରେ ଅଛି ଅନ୍ଧକାରକ।
ଅଂଧକାରାତ୍ପରୋ ଵିପ୍ରା ମୈନାକଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ମୈନାକାତ୍ପରତୋ ଵିପ୍ରା ଗୋଵିଂଦୋ ଗିରିରୁତ୍ତମଃ
ଅନ୍ଧକାରକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୂଖ୍ୟ ପର୍ବତ ମୈନାକ ଅଛି। ମୈନାକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଗୋବିନ୍ଦ ଅଛି।
ଗୋଵିଂଦାତ୍ପରତଶ୍ଚୈଵ ପୁଂଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ । ପୁଂଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ଅଛି ବଡ଼ ପର୍ବତ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି।
ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତେଷାଂ ଵିଷ୍କଂଭୋ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦେଶାଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ହେଉଛି, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ସେଠାରେ ଥିବା ଦେଶମାନେ ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
କ୍ରୌଂଚସ୍ଯ କୁଶଲୋ ଦେଶୋ ଵାମନସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ । ମନୋନୁଗାତ୍ପରୋ ଦେଶ ଉଷ୍ଣୋ ନାମ ତପୋଧନାଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚର ଦେଶଟି ହେଉଛି କୁଶଳ, ବାମନକର ଦେଶଟି ମନୋନୁଗ, ମନୋନୁଗ ପରେ ଥିବା ଦେଶଟି ଉଷ୍ଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ହେ ତପସ୍ବୀମାନେ।
ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଵରକଃ ପ୍ରାଵରାଦଂଧକାରକଃ । ଅଂଧକାରକଦେଶାତ୍ତୁ ମୁନିଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଉଷ୍ଣ ପରେ ପ୍ରାବରକ ଦେଶ, ପ୍ରାବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ। ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ ପରେ ମୁନି ଦେଶ ରହିଛି।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂକୀର୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରାଯୋଜନଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁନି ଦେଶ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସନ୍ତି, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚାମଡ଼ିର।
ଏତେ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତାଃ । ପୁଷ୍କରେ ପୁଷ୍କରୋ ନାମ ପର୍ଵତୋ ମଣିରତ୍ନଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଆ।
ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସରତି ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଯୁପାସଂତି ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା ସଦା ବସବାସ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଭିର୍ମନୋନୁକୂଲାଭିଃ ପୂଜଯଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଦ୍ଵୀପାତ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ମିଠା କଥାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ—ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ନିୟମିତ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯାଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ । ଏତେ ଜନପଦା ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସତ୍ତମାଃ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ମାପରେ, ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ମାନେ ଦୁଇଗୁଣ ଏବଂ ପୁଣି ଦୁଇଗୁଣ ଅଧିକ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଉକ୍ତା ଜନପଦା ଯେଷୁ ଧର୍ମଶ୍ଚୈକଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ଈଶ୍ଵରୋ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯେଉଁ ଦେଶମାନେ ରେ ଏକ ଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ, ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ପ୍ରଜାଙ୍କର ଶାସକ ହେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵୀପାନେତାନ୍ମୁନିଵରା ରକ୍ଷଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା । ସ ରାଜା ସ ଶିଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜା ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତାମହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଗୋପାଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ ଦ୍ଵିଜପଂଡିତାଃ । ଭୋଜନଂ ଚାତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ପ୍ରଜା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧମେଵ ମହାଭାଗା ଭୁଂଜତେ ତଦ୍ଧି ନିତ୍ଯଦା । ତତଃ ପରଂ ମହାଶୈଲୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସେହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ତାପରେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର।
ଚତୁରସ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତଃ ପରିମଂଡଲଃ । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେହି ପାହାଡ଼ ଚାରିକୋଣା ଓ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ଗୋଳାକାର; ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ବସିଥାନ୍ତି।
ଦିଗ୍ଗଜା ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵାମନୈରାଵତାଂ ଜନାଃ । ସୁପ୍ରତୀକସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଏଇରାବତ ଦିଗଗଜମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଭଳି ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୁପ୍ରତୀକ ଓ ଭଙ୍ଗା ଦନ୍ତ ଓ ମୁହଁଥିବା ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାହଂ ପରିମାଣଂ ନ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହମୁତ୍ସହେ । ଅସଂଖ୍ଯାତଃ ସୁନିତ୍ଯଂ ହି ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ମୁଁ ଏହାର ପରିମାଣ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଅସଂଖ୍ୟ, ସଦା ଚାରିପଟେ, ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ।
ତତ୍ର ଵୈ ଵାଯଵୋ ଵାଂତି ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସର୍ଵାଭ୍ଯ ଏଵ ଚ । ଅସଂବଂଧା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତାନ୍ନିଗୃହ୍ଣଂତି ତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାତାସ ବହେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଠି ଅସଂଯୁକ୍ତ ବାତାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
ପୁଷ୍କରୈଃ ପଦ୍ମସଂକାଶୈର୍ଵିକର୍ଷଂତି ମହାପ୍ରଭୈଃ । ଶତଧା ପୁନରେଵାଶୁ ତେ ତାନ୍ମୁଂଚଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାତାସକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି; ପୁଣି ଏହାକୁ ଶତଗୁଣ ଦ୍ରୁତତାରେ ସଦା ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ଶ୍ଵସଦ୍ଭିର୍ମୁଖନାସାଭ୍ଯାଂ ଦିଗ୍ଗଜୈରିଵ ମାରୁତାଃ । ଆଗଚ୍ଛଂତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵୈ ପ୍ରଜାଃ
ଦିଗଗଜମାନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ନାକ ଦ୍ୱାରା ବାତାସ ଯେପରି ବହେ, ସେପରି ବାତାସ ଏଠି ଆସେ; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ପ୍ରଜାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସନିର୍ମାଣମିଦଂ ଜଗତ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ପୃଥିଵୀମାନଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଚ ମନୋନୁଗମ୍
ମୁଁ ଯେପରି ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲି, ଏହି ଜଗତ ଏପରି ଗଠିତ; ଏହି ପୃଥିବୀ ଶୁଣ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମନସାନୁସାରୀ।
ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତରତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସାଧୁସଂମତଃ । ଆଯୁର୍ବଲଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତିଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତେଜଶ୍ଚ ଵର୍ଦ୍ଧତେ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଦ୍ଧ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସଫଳତାରେ ପାର ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ପର୍ଵଣୀଦଂ ଧୃତଵ୍ରତଃ । ପ୍ରୀଯଂତେ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ ପିତାମହାଃ
ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ପର୍ବଦିନରେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଓ ପିତାମହମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।