ଘୃତତୋଯଃ ସମୁଦ୍ରୋଥ ଦଧିମଂଡୋଦକୋପରଃ । ସୁରୋଦସାଗରଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯୋ ଦୁଗ୍ଧସାଗରଃ
ସେଠାରେ ଘିଅ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ଦହି ମାଣ୍ଡର ଜଳର ଅନ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଅଛି; ସୁରୋଦ ସାଗର ଓ ଦୁଧର ସାଗର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୀପା ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ । ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ସମୁଦ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼; ଏବଂ ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ଗୌରସ୍ତୁ ମଧ୍ଯମେ ଦ୍ଵୀପେ ଗିରିର୍ମନଃଶିଲୋ ମହାନ୍ । ପର୍ଵତଃ ପଶ୍ଚିମେ କୃଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣସଖୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ମନଃଶିଳା ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଏହା ଲାଲ ରଙ୍ଗର; ପଶ୍ଚିମରେ କଳା ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ନାରାୟଣଙ୍କର ସଙ୍ଗୀ।
ତତ୍ର ରତ୍ନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷତି କେଶଵଃ । ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଜାନାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନମାନେ ନିଜେ କେଶବଙ୍କର ରକ୍ଷଣାରେ ଅଛି; ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଲୋକମାନେକୁ ସୁଖ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଶରଦ୍ଵୀପେ କୁଶସ୍ତଂବୋ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପେ ଶାଲ୍ମଲିକେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଶାକ ଦ୍ୱୀପରେ ଦେଶର ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ଗଛକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ; ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପରେ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶାଲ୍ମଳି ଗଛକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାକ୍ରୌଂଚୋ ଗିରୀ ରତ୍ନଚଯାକରଃ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଭୋ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେନ ନିତ୍ଯଦା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନର ଖଣି; ସେଠାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଗୋମଂତଃ ପର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁମହାନ୍ସର୍ଵଧାତୁକଃ । ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତି ଶ୍ରୀମାନ୍କମଲଲୋଚନଃ
ଗୋମନ୍ତ ପାହାଡ଼, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ କମଳନୟନ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।
ମୋକ୍ଷିଭିଃ ସଂଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁର୍ନାରାଯଣୋହରିଃ । କୁଶଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପର୍ଵତୋ ଵିଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚିତଃ
ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ସଦା ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି; କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ପାହାଡ଼ଟି ପାଗ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ସୁନାମା ଚ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ । ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତୃତୀଯଃ କୁମୁଦୋ ଗିରିଃ
ପ୍ରଥମ ପର୍ବତଟିଏ ହେଉଛି ସୁନାମା, ଯାହାକୁ ଜିତିବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର। ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ବତଟିଏ ହେଉଛି ହେମପର୍ବତ, ଯାହା ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଛି। ତୃତୀୟ ପର୍ବତଟିଏ ହେଉଛି କୁମୁଦ ପର୍ବତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ପଂଚମସ୍ତୁ କୁଶେଶଯଃ । ଷଷ୍ଟୋ ହରିଗିରିର୍ନାମ ଷଡେତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
ଚତୁର୍ଥ ପର୍ବତଟିଏ ହେଉଛି ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମଟି ହେଉଛି କୁଶେଶୟ, ଷଷ୍ଠ ହେଉଛି ହରିଗିରି। ଏହି ଛଅଟି ପର୍ବତ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତେଷାମଂତରଵିଷ୍କଂଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ । ଔଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରେଣୁମଂଡଲମ୍
ଏହି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ହୋଇଥାଏ, ଏହା ଭାଗ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ପ୍ରଥମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ଅଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ରେଣୁମଣ୍ଡଳ।
ତୃତୀଯଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଂବନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଧୃତିମତ୍ପଂଚମଂ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭାକରମ୍
ତୃତୀୟ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ହେଉଛି ସୁରଥ, ଚତୁର୍ଥଟି ଲମ୍ବନ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପଞ୍ଚମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠଟି ପ୍ରଭାକର।
ସପ୍ତମଂ କାପିଲଂ ଵର୍ଷଂ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷଲଂବକାଃ । ଏତେଷୁ ଦେଵଗଂଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ମୁଦିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଵିହରଂତି ରମଂତେ ଚ ନ ତେଷୁ ମ୍ରିଯତେ ଜନଃ
ସପ୍ତମ ଭୂମିକଣ୍ଡଟି କାପିଲା। ଏହି ସାତଟି ହେଉଛି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭୂମିକଣ୍ଡ। ଏଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି; ସେଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତେଷୁ ଦସ୍ଯଵଃ ସଂତି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତ୍ଯୋଽପି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଗୌରପ୍ରାଯୋ ଜନଃ ସର୍ଵଃ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ଜନ୍ମର ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ସମସ୍ତେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚାମଡ଼ିର, ମୃଦୁ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବର।
ଅଵଶିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ । ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଭୂମିକଣ୍ଡ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ ହେ ପଣ୍ଡିତମାନେ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାଭାଗାଃ କ୍ରୌଂଚୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ । କ୍ରୌଂଚାତ୍ପରୋ ଵାମନକୋ ଵାମନାଦଂଧକାରକଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ପରେ ଅଛି ବାମନକ, ବାମନକ ପରେ ଅଛି ଅନ୍ଧକାରକ।
ଅଂଧକାରାତ୍ପରୋ ଵିପ୍ରା ମୈନାକଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ମୈନାକାତ୍ପରତୋ ଵିପ୍ରା ଗୋଵିଂଦୋ ଗିରିରୁତ୍ତମଃ
ଅନ୍ଧକାରକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୂଖ୍ୟ ପର୍ବତ ମୈନାକ ଅଛି। ମୈନାକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଗୋବିନ୍ଦ ଅଛି।
ଗୋଵିଂଦାତ୍ପରତଶ୍ଚୈଵ ପୁଂଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ । ପୁଂଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ଅଛି ବଡ଼ ପର୍ବତ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି।
ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତେଷାଂ ଵିଷ୍କଂଭୋ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦେଶାଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ହେଉଛି, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ସେଠାରେ ଥିବା ଦେଶମାନେ ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।
କ୍ରୌଂଚସ୍ଯ କୁଶଲୋ ଦେଶୋ ଵାମନସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ । ମନୋନୁଗାତ୍ପରୋ ଦେଶ ଉଷ୍ଣୋ ନାମ ତପୋଧନାଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚର ଦେଶଟି ହେଉଛି କୁଶଳ, ବାମନକର ଦେଶଟି ମନୋନୁଗ, ମନୋନୁଗ ପରେ ଥିବା ଦେଶଟି ଉଷ୍ଣ ନାମରେ ପରିଚିତ, ହେ ତପସ୍ବୀମାନେ।
ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଵରକଃ ପ୍ରାଵରାଦଂଧକାରକଃ । ଅଂଧକାରକଦେଶାତ୍ତୁ ମୁନିଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ଉଷ୍ଣ ପରେ ପ୍ରାବରକ ଦେଶ, ପ୍ରାବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ। ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶ ପରେ ମୁନି ଦେଶ ରହିଛି।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂକୀର୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରାଯୋଜନଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁନି ଦେଶ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିସ୍ବନ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସନ୍ତି, ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଚାମଡ଼ିର।
ଏତେ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତାଃ । ପୁଷ୍କରେ ପୁଷ୍କରୋ ନାମ ପର୍ଵତୋ ମଣିରତ୍ନଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଭରିଆ।
ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସରତି ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଯୁପାସଂତି ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜାପତି ଦେବତା ସଦା ବସବାସ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଭିର୍ମନୋନୁକୂଲାଭିଃ ପୂଜଯଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଦ୍ଵୀପାତ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା ମିଠା କଥାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ—ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟବାଦି ଓ ନିୟମିତ ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯାଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ । ଏତେ ଜନପଦା ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସତ୍ତମାଃ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ମାପରେ, ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ମାନେ ଦୁଇଗୁଣ ଏବଂ ପୁଣି ଦୁଇଗୁଣ ଅଧିକ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ପ୍ରଜାମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ଉକ୍ତା ଜନପଦା ଯେଷୁ ଧର୍ମଶ୍ଚୈକଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ଈଶ୍ଵରୋ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯେଉଁ ଦେଶମାନେ ରେ ଏକ ଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ, ସେମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏଠାରେ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ପ୍ରଜାଙ୍କର ଶାସକ ହେଇଥାନ୍ତି।
ଦ୍ଵୀପାନେତାନ୍ମୁନିଵରା ରକ୍ଷଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା । ସ ରାଜା ସ ଶିଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜା ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶିବ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପିତାମହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ଗୋପାଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ ଦ୍ଵିଜପଂଡିତାଃ । ଭୋଜନଂ ଚାତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ରାଜା ପ୍ରଜା ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।