ଅଂଗା ଵଂଗାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ ଯକୃଲ୍ଲୋମାନ ଏଵ ଚ । ମଲ୍ଲାଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦା ମହିଷାଃ ଶଶକାସ୍ତଥା
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଂଗ, ଯକୃତ୍ଲୋମାନ, ମଲ୍ଲ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମହିଷ ଓ ଶଶକ ଲୋକମାନେ।
ବାହ୍ଲିକା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଆଭୀରାଃ କାଲତୋଯକାଃ । ଅପରାଂତାଃ ପରାଂତାଶ୍ଚ ପଂକଲାଶ୍ଚର୍ମଚଂଡିକାଃ
ବାହ୍ଲିକ, ବାଟଧାନ, ଆଭୀର, କାଳତୋୟକ, ଅପରାନ୍ତ, ପରାନ୍ତ, ପଙ୍କଳ ଓ ଚର୍ମଚଣ୍ଡିକ ଲୋକମାନେ।
ଅଟଵୀଶେଖରାଶ୍ଚୈଵ ମେରୁଭୂତାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ । ଉପାଵୃତାନୁପାଵୃତାଃ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କେକଯାସ୍ତଥା
ଅଟବୀର ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମେରୁର ସନ୍ତାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଉପାବୃତ ଓ ଅନୁପାବୃତ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେକୟ ଲୋକମାନେ।
କୁଟ୍ଟାପରାଂତା ମାହେଯାଃ କକ୍ଷାଃ ସାମୁଦ୍ର ନିଷ୍କୁଟାଃ । ଅଂଧାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରା ଅଂତର୍ଗିର୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
କୁଟ୍ଟାପରାନ୍ତ, ମାହେୟ, କକ୍ଷ, ସମୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ନିଷ୍କୁଟ, ଅନେକ ଅନ୍ଧ ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଥିବାମାନେ।
ବହିର୍ଗିର୍ଯ୍ଯୋଂଗମଲଦା ମଗଧା ମାଲଵାର୍ଘଟାଃ । ସତ୍ତ୍ଵତରାଃ ପ୍ରାଵୃଷେଯାଃ ଭାର୍ଗଵାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ପାହାଡ଼ ବାହାର ଥିବା, ଓଙ୍ଗମଲଦ, ମଗଧ, ମାଳବ ଅର୍ଘଟ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା, ପ୍ରାବୃଷେୟ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପୁଂଡ୍ରା ଭାର୍ଗାଃ କିରାତାଶ୍ଚ ସୁଦେଷ୍ଣା ଭାସୁରାସ୍ତଥା । ଶକା ନିଷାଦା ନିଷଧାସ୍ତଥୈଵାନର୍ତ ନୈଋତାଃ
ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଭାର୍ଗ, କିରାତ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ, ଶକ, ନିଷାଦ, ନିଷଧ, ଅନର୍ତ୍ତ ଓ ନୈରୃତ ଲୋକମାନେ।
ପୂର୍ଣଲାଃ ପୂତିମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଚ କୁଂତଲା କୁଶକାସ୍ତଥା । ତରିଗ୍ରହାଶ୍ଶୂରସେନା ଈଜିକାଃ କଲ୍ପକାରଣାଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣଳ, ପୂତିମତ୍ସ୍ୟ, କୁଣ୍ଟଳ, କୁଶକ, ତରିଗ୍ରହ, ଶୂରସେନ, ଈଜିକ ଓ କଳ୍ପକାରଣ ଲୋକମାନେ।
ତିଲଭାଗାମସାରାଶ୍ଚ ମଧୁମତ୍ତାଃ କକୁଂଦକାଃ । କାଶ୍ମୀରାଃ ସିଂଧୁସୌଵୀରା ଗାଂଧାରା ଦର୍ଶକାସ୍ତଥା
ତିଳଭାଗ, ଅମସାର, ମଧୁମତ୍ତ, କକୁଣ୍ଡକ, କାଶ୍ମୀର, ସିନ୍ଧୁସୌବୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ଦର୍ଶକ ଲୋକମାନେ।
ଅଭୀସାରାଃ କୁଦ୍ରୁତାଶ୍ଚ ସୌରିଲା ବାହ୍ଲିକାସ୍ତଥା । ଦର୍ଵୀ ଚ ମାଲଵା ଦର୍ଵା ଵାତଜାମରଥୋରଗାଃ
ଅଭୀସାର, କୁଦ୍ରୁତ, ସୌରିଳ, ବାହ୍ଲିକ, ଦର୍ବୀ, ମାଳବ, ଦର୍ବ, ବାତଜାମର ଓ ଥୋରଗ ଲୋକମାନେ।
ବଲରଟ୍ଟାସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ସୁଦାମାନଃ ମୁମଲ୍ଲିକାଃ । ବଂଧାକରୀକଷାଶ୍ଚୈଵ କୁଲିଂଦା ଗଂଧିକାସ୍ତଥା
ବଳରାଷ୍ଟ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଦାମାନ, ମୁମଲ୍ଲିକ, ବନ୍ଧାକରୀକଷ, କୁଲିନ୍ଦ ଓ ଗନ୍ଧିକ ଲୋକମାନେ।
ଵନାଯଵୋଦଶାଃ ପାର୍ଶ୍ଵରୋମାଣଃ କୁଶବିଂଦଵଃ । କାଚ୍ଛା ଗୋପାଲକଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଜାଂଗଲାଃ କୁରୁଵର୍ଣକାଃ
ବନାୟବୋଦ, ପାର୍ଶ୍ୱରୋମାଣ, କୁଶବିନ୍ଦବ, କାଚ୍ଛ, ଗୋପାଳକାଚ୍ଛ, ଜାଙ୍ଗଳ ଓ କୁରୁବର୍ଣ୍ଣକ ଲୋକମାନେ।
କିରାତାବର୍ବରାଃ ସିଦ୍ଧା ଵୈଦେହାସ୍ତାମ୍ରଲିପ୍ତିକାଃ । ଔଡ୍ରମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ସସୈରିଂଦ୍ରାଃ ପାର୍ଵତୀଯାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
କିରାତ, ବର୍ବର, ସିଦ୍ଧ, ବୈଦେହ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତିକ, ଔଡ୍ର, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ସସୈରିନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଅଥାପରେ ଜନପଦା ଦକ୍ଷିଣା ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦ୍ରଵିଡାଃ କେରଲାଃ ପ୍ରାଚ୍ଯା ମୂଷିକା ବାଲମୂଷିକାଃ
ଏହାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ରାବିଡ, କେରଳ, ପୂର୍ବଦିଗର ଲୋକ, ମୂଷିକ ଓ ବାଳମୂଷିକ ଲୋକମାନେ।
କର୍ଣାଟକା ମାହିଷକା ଵିକଂଧା ମୂଷିକାସ୍ତଥା । ଝଲ୍ଲିକାଃ କୁଂତଲାଶ୍ଚୈଵ ସୌହୃଦାନଲକାନନାଃ
କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମାହିଷକ, ବିକନ୍ଧ, ମୂଷିକ, ଝଲ୍ଲିକ, କୁଣ୍ଟଳ, ସୌହୃଦ ଓ ଅଳକାନନ ଲୋକମାନେ।
କୌକ୍କୁଟକାସ୍ତଥା ବୋଲାଃ କୋକଣା ମଣିଵାଲକାଃ । ସମଂଗା କନକାଶ୍ଚୈଵ କୁଂକୁରାଂଗାରମାରିଷାଃ
କୌକ୍କୁଟକ, ବୋଲ, କୋକଣ, ମଣିବାଳକ, ସମଙ୍ଗ, କନକ, କୁଙ୍କୁରାଙ୍ଗ ଓ ରମାରିଷ ଲୋକମାନେ।
ଧ୍ଵଜିନ୍ଯୁତ୍ସଵସଂକେତାସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗା ମାଲ୍ଯସେନଯଃ । ଵ୍ଯୂଢକାଃ କୋରକାଃ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଃ ସଂଗଵେଗଧରାସ୍ତଥା
ଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଉତ୍ସବ ଚିହ୍ନିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଦଳ, ମାଲ୍ୟସେନ ସେନା, ବ୍ୟୂଢ଼କ, କୋରକ, ପ୍ରୋଷ୍ଟ ଓ ସଂଗବେଗଧର ଲୋକମାନେ।
ତଥୈଵ ଵିଂଦ୍ଯରୁଲିକାଃ ପୁଲିଂଦା ବଲ୍ଵଲୈଃ ସହ । ମାଲଵା ମଲରାଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାପରଵର୍ତକାଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ପୁଲିଂଦ, ବଳବଳ ଏବଂ ମାଳବ, ମଳର ଏବଂ ଅପରବର୍ତ୍ତକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କୁଲିଂଦାଃ କାଲଦାଶ୍ଚୈଵ ଚଂଡକାଃ କୁରଟାସ୍ତଥା । ମୁଶଲାସ୍ତନଵାଲାଶ୍ଚ ସତୀର୍ଥା ପୂତିସୃଂଜଯାଃ
କୁଲିନ୍ଦ, କାଳଦ, ଚଣ୍ଡକ, କୁରଟ, ମୁଶଳ, ତନବାଳ, ସତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୁତିସୃଞ୍ଜୟ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅନିଦାଯାଃ ଶିଵାଟାଶ୍ଚ ତପନାଃ ସୂତପାସ୍ତଥା । ଋଷିକାଶ୍ଚ ଵିଦର୍ଭାଶ୍ଚ ସ୍ତଂଗନା ପରତଂଗକାଃ
ଅନିଦାୟ, ଶିବାଟ, ତପନ, ସୂତପ, ଋଷିକ, ବିଦର୍ଭ, ସ୍ତଙ୍ଗନ ଏବଂ ପରତଙ୍ଗକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତରାଶ୍ଚାପରେମ୍ଲେଚ୍ଛା ଜନା ହି ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଜଵନାଶ୍ଚ ସକାଂବୋଜା ଦାରୁଣା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଉତ୍ତର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ, ଏ ମହାମୁନି, ଜବନ, କାମ୍ବୋଜ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଦେଶୀ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସକୃଘୃହାଃ କୁଲଟ୍ଯାଶ୍ଚ ହୂଣା ପାରସିକୈଃ ସହ । ତଥୈଵ ରମଣାଶ୍ଚାନ୍ଯାସ୍ତଥା ଚ ଦଶମାଲିକାଃ
ଏକ ଘରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, କୁଳଟ୍ୟ, ହୁଣ ଏବଂ ପାରସିକ ସହିତ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରମଣ ଏବଂ ଦଶମାଲିକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କ୍ଷତ୍ରିଯୋପନିଵେଶାଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯଶୂଦ୍ର କୁଲାନି ଚ । ଶୂରାଭୀରାଶ୍ଚ ଦରଦାଃ କାଶ୍ମୀରାଃ ପଶୁଭିଃ ସହ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗ୍ରାମ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ପରିବାର, ଶୂର, ଅଭୀର, ଦରଦ, କଶ୍ମୀରୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଖାଂଡୀକାଶ୍ଚ ତୁଷାରାଶ୍ଚ ପଦ୍ମଗା ଗିରିଗହ୍ଵରାଃ । ଆଦ୍ରେଯାଃ ସଭିରାଦାଜାସ୍ତଥୈଵ ସ୍ତନପୋଷକାଃ
ଖାଣ୍ଡିକ, ତୁଷାର, ପଦ୍ମଗ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକ, ଆଦ୍ରେୟ, ସଭିରାଦ, ଏବଂ ସ୍ତନପୋଷକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଦ୍ରୋଷକାଶ୍ଚ କଲିଂଗାଶ୍ଚ କିରାତାନାଂ ଚ ଜାତଯଃ । ତୋମରା ହନ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ତଥୈଵ କରଭଂଜକାଃ
ଦ୍ରୋଷକ, କଳିଙ୍ଗ, କିରାତ ଜାତିମାନେ, ହତ ହେଉଥିବା ତୋମର ଏବଂ କରଭଞ୍ଜକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଜନପଦାଃ ପ୍ରାଚ୍ଯୋଦୀଚ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଉଦ୍ଦେଶମାତ୍ରେଣ ମଯା ଦେଶାଃ ସଂକୀର୍ତିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଯଥାଗୁଣବଲଂ ଚାପି ତ୍ରିଵର୍ଗସ୍ଯ ମହାଫଲମ୍
ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଜନପଦମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟର ମହାଫଳ ମିଳେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ଭାରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵର୍ଷସ୍ଯ ତଥା ହୈମଵତସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରମାଣମାଯୁଷଃ ସୂତ ବଲଂ ଚାପି ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଏହି ଭାରତ ଭୂମି ଏବଂ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦିଗ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହ, ହେ ସୂତ।
ଅନାଗତମତିକ୍ରାଂତଂ ଵର୍ତମାନଂ ଚ ସତ୍ତମ । ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଵିସ୍ତରେଣ ହରିଵର୍ଷଂ ତଥୈଵ ଚ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏବଂ ହରିବର୍ଷ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଚତ୍ଵାରି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଯୁଗାନି ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ତିଷ୍ଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଭାରତ ଭୂମିରେ ଚାରିଟି ଯୁଗ ଅଛି—କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଏବଂ ତିଷ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ପୂର୍ଵେ କୃତଯୁଗଂ ନାମ ତତସ୍ତ୍ରେତାଯୁଗଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ତତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵାପରଂ ଚାଥ ତତସ୍ତିଷ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ପ୍ରଥମେ କୃତ ଯୁଗ ଥିଲା, ତାପରେ ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଆସିଲା, ଏହା ପରେ ଦ୍ୱାପର ଏବଂ ତାପରେ ତିଷ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଚତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଆଯୁଃ ସଂଖ୍ଯା କୃତଯୁଗେ ସଂଖ୍ଯାତା ହି ତପୋଧନାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କୃତ ଯୁଗରେ ଜୀବନର ଅୟୁଷ୍ୟ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଥିଲା, ହେ ତପସ୍ଵୀମାନେ।