କୁମାରୀମୃଷିତୁଲ୍ଯାଂ ଚ ମାରିଷାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍ । ମଂଦାକିନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ ସର୍ଵାଂ ଗଂଗାଂ ଚ ସତ୍ତମାଃ
କୁମାରୀ, ଋଷି ସମାନ, ମାରିଷା, ସରସ୍ୱତୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ଅତିପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ମହାଫଲାଃ । ତଥା ନଦ୍ଯଃ ସୁପ୍ରକାଶାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱର ମାଆ, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଫଳଦାୟିନୀ; ଏହିପରି ନଦୀମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଉଜ୍ୱଳ।
ଇତ୍ଯେତା ସରିତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଯଥାସ୍ମୃତି । ଅତଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଜନପଦାନ୍ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ
ଏହିପରି ନଦୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସ୍ମୃତି ଅନୁସାରେ ନାମ ହୋଇଛି; ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଜନପଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତତ୍ରେମେ କୁରୁପାଂଚାଲାଃ ଶାଲ୍ଵମାତ୍ରେଯ ଜାଂଗଲାଃ । ଶୂରସେନାଃ ପୁଲିଂଦାଶ୍ଚ ବୌଧାମାଲାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏଠାରେ କୁରୁ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶାଲ୍ବ, ମାତ୍ରେୟ, ଜାଙ୍ଗଳ, ଶୂରସେନ, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ବୌଧାମାଳା ଅଛନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯାଃ କୁଶଟ୍ଟାଃ ସୌଗଂଧ୍ଯାଃ କୁତ୍ସପାଃ କାଶିକୋଶଲାଃ । ଚେଦିମତ୍ସ୍ଯକରୂଷାଶ୍ଚ ଭୋଜାଃ ସିଂଧୁପୁଲିଂଦକାଃ
ମତ୍ସ୍ୟ, କୁଶଟ୍ଟ, ସୌଗନ୍ଧ୍ୟ, କୁତ୍ସପ, କାଶି, କୋଶଳ, ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ, କରୂଷ, ଭୋଜ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ପୁଲିନ୍ଦକ।
ଉତ୍ତମାଶ୍ଚ ଦଶାର୍ଣାଶ୍ଚ ମେକଲାଶ୍ଚୋତ୍କଲୈଃ ସହ । ପଂଚାଲାଃ କୋଶଲାଶ୍ଚୈଵ ନୈକପୃଷ୍ଠଯୁଗଂଧରାଃ
ଉତ୍ତମ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ମେକଳା ଉତ୍କଳଙ୍କ ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୋଶଳ ଓ ଅନେକ ପିଠି ବିଶିଷ୍ଟ ଯୁଗନ୍ଧର।
ବୋଧା ମଦ୍ରାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ କାଶଯୋ ପରକାଶଯଃ । ଜଠରାଃ କୁକୁରାଶ୍ଚୈଵ ସୁଦଶାର୍ଣାଃ ସୁସତ୍ତମାଃ
ବୋଧ, ମଦ୍ର, କଳିଙ୍ଗ, କାଶୟ, ପରକାଶୟ, ଜଟର, କୁକୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦଶାର୍ଣ୍ଣ।
କୁଂତଯୋଽଵଂତଯଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାପରକୁଂତଯଃ । ଗୋମଂତା ମଲ୍ଲକାଃ ପୁଂଡ୍ରାଃ ଵିଦର୍ଭା ନୃପଵାହିକାଃ
କୁନ୍ତି, ଅବନ୍ତି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ କୁନ୍ତି, ଗୋମନ୍ତ, ମଲ୍ଲକ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ବିଦର୍ଭ ଓ ନୃପବାହିକ।
ଅଶ୍ମକାଃ ସୋତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କନୀଯସଃ । ଅଧିରାଜ୍ଯକୁଶଟ୍ଟାଶ୍ଚ ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ କେରଲାଃ
ଅଶ୍ମକ ଓ ଉତ୍ତର ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ରର ଛୋଟ ଜନମାନେ, ଅଧିପତି ଥିବା କୁଶଟ୍ଟ, ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେରଳ ଲୋକମାନେ।
ମାଲଵାଶ୍ଚୋପଵାସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚକ୍ରାଵକ୍ରାଲଯାଃ ଶକାଃ । ଵିଦେହା ମଗଧାଃ ସଦ୍ମା ମଲଜା ଵିଜଯାସ୍ତଥା
ମାଳବ, ଉପବାସ୍ୟ, ଚକ୍ରାବକ୍ର ନିବାସୀ ଶକ, ବିଦେହ, ମଗଧ, ସଦ୍ମ, ମଲଜ ଓ ବିଜୟ ଲୋକମାନେ।
ଅଂଗା ଵଂଗାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ ଯକୃଲ୍ଲୋମାନ ଏଵ ଚ । ମଲ୍ଲାଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦା ମହିଷାଃ ଶଶକାସ୍ତଥା
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଂଗ, ଯକୃତ୍ଲୋମାନ, ମଲ୍ଲ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମହିଷ ଓ ଶଶକ ଲୋକମାନେ।
ବାହ୍ଲିକା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଆଭୀରାଃ କାଲତୋଯକାଃ । ଅପରାଂତାଃ ପରାଂତାଶ୍ଚ ପଂକଲାଶ୍ଚର୍ମଚଂଡିକାଃ
ବାହ୍ଲିକ, ବାଟଧାନ, ଆଭୀର, କାଳତୋୟକ, ଅପରାନ୍ତ, ପରାନ୍ତ, ପଙ୍କଳ ଓ ଚର୍ମଚଣ୍ଡିକ ଲୋକମାନେ।
ଅଟଵୀଶେଖରାଶ୍ଚୈଵ ମେରୁଭୂତାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ । ଉପାଵୃତାନୁପାଵୃତାଃ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କେକଯାସ୍ତଥା
ଅଟବୀର ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମେରୁର ସନ୍ତାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଉପାବୃତ ଓ ଅନୁପାବୃତ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେକୟ ଲୋକମାନେ।
କୁଟ୍ଟାପରାଂତା ମାହେଯାଃ କକ୍ଷାଃ ସାମୁଦ୍ର ନିଷ୍କୁଟାଃ । ଅଂଧାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରା ଅଂତର୍ଗିର୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
କୁଟ୍ଟାପରାନ୍ତ, ମାହେୟ, କକ୍ଷ, ସମୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ନିଷ୍କୁଟ, ଅନେକ ଅନ୍ଧ ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଥିବାମାନେ।
ବହିର୍ଗିର୍ଯ୍ଯୋଂଗମଲଦା ମଗଧା ମାଲଵାର୍ଘଟାଃ । ସତ୍ତ୍ଵତରାଃ ପ୍ରାଵୃଷେଯାଃ ଭାର୍ଗଵାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ପାହାଡ଼ ବାହାର ଥିବା, ଓଙ୍ଗମଲଦ, ମଗଧ, ମାଳବ ଅର୍ଘଟ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା, ପ୍ରାବୃଷେୟ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପୁଂଡ୍ରା ଭାର୍ଗାଃ କିରାତାଶ୍ଚ ସୁଦେଷ୍ଣା ଭାସୁରାସ୍ତଥା । ଶକା ନିଷାଦା ନିଷଧାସ୍ତଥୈଵାନର୍ତ ନୈଋତାଃ
ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଭାର୍ଗ, କିରାତ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ, ଶକ, ନିଷାଦ, ନିଷଧ, ଅନର୍ତ୍ତ ଓ ନୈରୃତ ଲୋକମାନେ।
ପୂର୍ଣଲାଃ ପୂତିମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଚ କୁଂତଲା କୁଶକାସ୍ତଥା । ତରିଗ୍ରହାଶ୍ଶୂରସେନା ଈଜିକାଃ କଲ୍ପକାରଣାଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣଳ, ପୂତିମତ୍ସ୍ୟ, କୁଣ୍ଟଳ, କୁଶକ, ତରିଗ୍ରହ, ଶୂରସେନ, ଈଜିକ ଓ କଳ୍ପକାରଣ ଲୋକମାନେ।
ତିଲଭାଗାମସାରାଶ୍ଚ ମଧୁମତ୍ତାଃ କକୁଂଦକାଃ । କାଶ୍ମୀରାଃ ସିଂଧୁସୌଵୀରା ଗାଂଧାରା ଦର୍ଶକାସ୍ତଥା
ତିଳଭାଗ, ଅମସାର, ମଧୁମତ୍ତ, କକୁଣ୍ଡକ, କାଶ୍ମୀର, ସିନ୍ଧୁସୌବୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ଦର୍ଶକ ଲୋକମାନେ।
ଅଭୀସାରାଃ କୁଦ୍ରୁତାଶ୍ଚ ସୌରିଲା ବାହ୍ଲିକାସ୍ତଥା । ଦର୍ଵୀ ଚ ମାଲଵା ଦର୍ଵା ଵାତଜାମରଥୋରଗାଃ
ଅଭୀସାର, କୁଦ୍ରୁତ, ସୌରିଳ, ବାହ୍ଲିକ, ଦର୍ବୀ, ମାଳବ, ଦର୍ବ, ବାତଜାମର ଓ ଥୋରଗ ଲୋକମାନେ।
ବଲରଟ୍ଟାସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ସୁଦାମାନଃ ମୁମଲ୍ଲିକାଃ । ବଂଧାକରୀକଷାଶ୍ଚୈଵ କୁଲିଂଦା ଗଂଧିକାସ୍ତଥା
ବଳରାଷ୍ଟ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଦାମାନ, ମୁମଲ୍ଲିକ, ବନ୍ଧାକରୀକଷ, କୁଲିନ୍ଦ ଓ ଗନ୍ଧିକ ଲୋକମାନେ।
ଵନାଯଵୋଦଶାଃ ପାର୍ଶ୍ଵରୋମାଣଃ କୁଶବିଂଦଵଃ । କାଚ୍ଛା ଗୋପାଲକଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଜାଂଗଲାଃ କୁରୁଵର୍ଣକାଃ
ବନାୟବୋଦ, ପାର୍ଶ୍ୱରୋମାଣ, କୁଶବିନ୍ଦବ, କାଚ୍ଛ, ଗୋପାଳକାଚ୍ଛ, ଜାଙ୍ଗଳ ଓ କୁରୁବର୍ଣ୍ଣକ ଲୋକମାନେ।
କିରାତାବର୍ବରାଃ ସିଦ୍ଧା ଵୈଦେହାସ୍ତାମ୍ରଲିପ୍ତିକାଃ । ଔଡ୍ରମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ସସୈରିଂଦ୍ରାଃ ପାର୍ଵତୀଯାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
କିରାତ, ବର୍ବର, ସିଦ୍ଧ, ବୈଦେହ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତିକ, ଔଡ୍ର, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ସସୈରିନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଅଥାପରେ ଜନପଦା ଦକ୍ଷିଣା ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦ୍ରଵିଡାଃ କେରଲାଃ ପ୍ରାଚ୍ଯା ମୂଷିକା ବାଲମୂଷିକାଃ
ଏହାପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ରାବିଡ, କେରଳ, ପୂର୍ବଦିଗର ଲୋକ, ମୂଷିକ ଓ ବାଳମୂଷିକ ଲୋକମାନେ।
କର୍ଣାଟକା ମାହିଷକା ଵିକଂଧା ମୂଷିକାସ୍ତଥା । ଝଲ୍ଲିକାଃ କୁଂତଲାଶ୍ଚୈଵ ସୌହୃଦାନଲକାନନାଃ
କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମାହିଷକ, ବିକନ୍ଧ, ମୂଷିକ, ଝଲ୍ଲିକ, କୁଣ୍ଟଳ, ସୌହୃଦ ଓ ଅଳକାନନ ଲୋକମାନେ।
କୌକ୍କୁଟକାସ୍ତଥା ବୋଲାଃ କୋକଣା ମଣିଵାଲକାଃ । ସମଂଗା କନକାଶ୍ଚୈଵ କୁଂକୁରାଂଗାରମାରିଷାଃ
କୌକ୍କୁଟକ, ବୋଲ, କୋକଣ, ମଣିବାଳକ, ସମଙ୍ଗ, କନକ, କୁଙ୍କୁରାଙ୍ଗ ଓ ରମାରିଷ ଲୋକମାନେ।
ଧ୍ଵଜିନ୍ଯୁତ୍ସଵସଂକେତାସ୍ତ୍ରିଵର୍ଗା ମାଲ୍ଯସେନଯଃ । ଵ୍ଯୂଢକାଃ କୋରକାଃ ପ୍ରୋଷ୍ଟାଃ ସଂଗଵେଗଧରାସ୍ତଥା
ଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଉତ୍ସବ ଚିହ୍ନିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଦଳ, ମାଲ୍ୟସେନ ସେନା, ବ୍ୟୂଢ଼କ, କୋରକ, ପ୍ରୋଷ୍ଟ ଓ ସଂଗବେଗଧର ଲୋକମାନେ।
ତଥୈଵ ଵିଂଦ୍ଯରୁଲିକାଃ ପୁଲିଂଦା ବଲ୍ଵଲୈଃ ସହ । ମାଲଵା ମଲରାଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାପରଵର୍ତକାଃ
ଏହିପରି ଭାବରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ପୁଲିଂଦ, ବଳବଳ ଏବଂ ମାଳବ, ମଳର ଏବଂ ଅପରବର୍ତ୍ତକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କୁଲିଂଦାଃ କାଲଦାଶ୍ଚୈଵ ଚଂଡକାଃ କୁରଟାସ୍ତଥା । ମୁଶଲାସ୍ତନଵାଲାଶ୍ଚ ସତୀର୍ଥା ପୂତିସୃଂଜଯାଃ
କୁଲିନ୍ଦ, କାଳଦ, ଚଣ୍ଡକ, କୁରଟ, ମୁଶଳ, ତନବାଳ, ସତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୁତିସୃଞ୍ଜୟ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅନିଦାଯାଃ ଶିଵାଟାଶ୍ଚ ତପନାଃ ସୂତପାସ୍ତଥା । ଋଷିକାଶ୍ଚ ଵିଦର୍ଭାଶ୍ଚ ସ୍ତଂଗନା ପରତଂଗକାଃ
ଅନିଦାୟ, ଶିବାଟ, ତପନ, ସୂତପ, ଋଷିକ, ବିଦର୍ଭ, ସ୍ତଙ୍ଗନ ଏବଂ ପରତଙ୍ଗକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତରାଶ୍ଚାପରେମ୍ଲେଚ୍ଛା ଜନା ହି ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଜଵନାଶ୍ଚ ସକାଂବୋଜା ଦାରୁଣା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତଯଃ
ଉତ୍ତର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ, ଏ ମହାମୁନି, ଜବନ, କାମ୍ବୋଜ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିଦେଶୀ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।