ସଦାଵୀରାମଧୃଷ୍ଯାଂ ଚ କୁଶଚୀରାଂ ମହାନଦୀମ୍ । ରଥଚିତ୍ରାଂ ଜ୍ଯୋତିରଥାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଂ କପିଂଜଲାମ୍
ସଦା ଅଜୟ୍ୟ ବୀରା, ବଡ଼ ନଦୀ କୁଶଚୀରା, ରଥଚିତ୍ରା, ଜ୍ୟୋତିରଥା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରା ଓ କପିଞ୍ଜଳା।
ଚଂଦ୍ରାଵହଫଲଦ୍ଯଂ ଚୈଵ କୁଚୀରାମଂବୁଵାହିନୀମ୍ । ଵୈନଦୀଂ ପିଂଗଲାଂ ଵେଣାଂ ତୁଂଗଵେଗାଂ ମହାନଦୀମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରାବହା, ଫଳଦ୍ୟା ଏବଂ ଏହିପରି କୁଚୀରା ଜଳବାହିନୀ ନଦୀ, ବୈନଦୀ, ପିଙ୍ଗଳା, ବେଣା, ତୁଙ୍ଗବେଗା ବଡ଼ ନଦୀ।
ଵିଦିଶାଂ କୃଷ୍ଣଵେଣାଂ ଚ ତାମ୍ରାଂ ଚ କପିଲାମପି । ଧେନୁଂ ସକାମାଂ ଵେଦସ୍ଵାଂ ହଵିଃସ୍ରାଵାଂ ମହାପଥାମ୍
ବିଦିଶା, କୃଷ୍ଣବେଣା, ତାମ୍ରା ଓ କପିଲା; ଧେନୁ, ସକାମା, ବେଦସ୍ୱା, ହବିଃସ୍ରାବା ଓ ମହାପଥା।
ଶିପ୍ରାଂ ଚ ପିଚ୍ଛଲାଂ ଚୈଵ ଭାରଦ୍ଵାଜୀଂ ଚ ନିମ୍ନଗାମ୍ । କୌର୍ଣିକୀଂ ନିମ୍ନଗାଂ ଶୋଣାଂ ବାହୁଦାମଥ ଚଂଦ୍ରମାମ୍
ଶିପ୍ରା ଓ ପିଚ୍ଛଳା, ଭାରଦ୍ୱାଜୀ ଝରିବା ନଦୀ, କୌର୍ଣ୍ଣିକୀ, ପ୍ରବାହମାନ ଶୋଣା, ବାହୁଦା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା।
ଦୁର୍ଗାମଂତଃ ଶିଲାଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ଯାଂ ଦୃଷଦ୍ଵତୀମ୍ । ପରୋକ୍ଷାମଥ ରୋହୀଂ ଚ ତଥା ଜଂବୂନଦୀମପି
ଦୁର୍ଗାମନ୍ତଃଶିଳା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ପରୋକ୍ଷା, ରୋହୀ ଓ ଏହିପରି ଜମ୍ବୁନଦୀ।
ସୁନାସାଂ ତମସାଂ ଦାସୀଂ ସାମାନ୍ଯାଂ ଵରଣାମସିମ୍ । ନୀଲାଂ ଧୃତିକରୀଂ ଚୈଵ ପର୍ଣାଶାଂ ଚ ମହାନଦୀମ୍
ସୁନାସା, ତମସା, ଦାସୀ, ସାମାନ୍ୟା, ବରଣାମସୀ, ନୀଳା, ଧୃତିକରୀ ଓ ପର୍ଣ୍ଣାଶା ବଡ଼ ନଦୀ।
ମାନଵୀଂ ଵୃଷଭାଂ ଭାସାଂ ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ଯାଂ ଦୃଷଦ୍ଵତୀମ୍ । ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଲା ମହାନଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ମାନବୀ, ବୃଷଭା, ଭାସା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ବତୀ; ଏହିପରି ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସଦା ନିରାମଯାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ମଂଦଗାଂ ମଂଦଵାହିନୀମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ମହାଗୌରୀଂ ଦୁର୍ଗାମପି ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସଦା ଶୁଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣା, ମନ୍ଦଗା, ମନ୍ଦବାହିନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ମହାଗୌରୀ ଓ ଦୁର୍ଗା, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଚିତ୍ରୋତ୍ପଲାଂ ଚିତ୍ରରଥାମତୁଲାଂ ରୋହିଣୀଂ ତଥା । ମଂଦାକିନୀଂ ଵୈତରଣୀଂ କୋକାଂ ଚାପି ମହାନଦୀମ୍
ଚିତ୍ରୋତ୍ପଲା, ଚିତ୍ରରଥା, ଅତୁଳା, ରୋହିଣୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ବୈତରଣୀ ଓ କୋକା ବଡ଼ ନଦୀ।
ଶୁକ୍ତିମତୀମନଂଗାଂ ଚ ତଥୈଵ ଵୃଷସାହ୍ଵଯାମ୍ । ଲୋହିତ୍ଯାଂ କରତୋଯାଂ ଚ ତଥୈଵ ଵୃଷକାତ୍ଵଯାମ୍
ଶୁକ୍ତିମତୀ, ମନଙ୍ଗା ଓ ଏହିପରି ବୃଷସାହ୍ୱୟା; ଲୋହିତ୍ୟା, କରତୋୟା ଓ ବୃଷକାତ୍ୱୟା।
କୁମାରୀମୃଷିତୁଲ୍ଯାଂ ଚ ମାରିଷାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍ । ମଂଦାକିନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ ସର୍ଵାଂ ଗଂଗାଂ ଚ ସତ୍ତମାଃ
କୁମାରୀ, ଋଷି ସମାନ, ମାରିଷା, ସରସ୍ୱତୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ଅତିପୁଣ୍ୟବତୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ମହାଫଲାଃ । ତଥା ନଦ୍ଯଃ ସୁପ୍ରକାଶାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱର ମାଆ, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଫଳଦାୟିନୀ; ଏହିପରି ନଦୀମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଉଜ୍ୱଳ।
ଇତ୍ଯେତା ସରିତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଯଥାସ୍ମୃତି । ଅତଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଜନପଦାନ୍ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ
ଏହିପରି ନଦୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସ୍ମୃତି ଅନୁସାରେ ନାମ ହୋଇଛି; ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଜନପଦମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତତ୍ରେମେ କୁରୁପାଂଚାଲାଃ ଶାଲ୍ଵମାତ୍ରେଯ ଜାଂଗଲାଃ । ଶୂରସେନାଃ ପୁଲିଂଦାଶ୍ଚ ବୌଧାମାଲାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏଠାରେ କୁରୁ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶାଲ୍ବ, ମାତ୍ରେୟ, ଜାଙ୍ଗଳ, ଶୂରସେନ, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ବୌଧାମାଳା ଅଛନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯାଃ କୁଶଟ୍ଟାଃ ସୌଗଂଧ୍ଯାଃ କୁତ୍ସପାଃ କାଶିକୋଶଲାଃ । ଚେଦିମତ୍ସ୍ଯକରୂଷାଶ୍ଚ ଭୋଜାଃ ସିଂଧୁପୁଲିଂଦକାଃ
ମତ୍ସ୍ୟ, କୁଶଟ୍ଟ, ସୌଗନ୍ଧ୍ୟ, କୁତ୍ସପ, କାଶି, କୋଶଳ, ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ, କରୂଷ, ଭୋଜ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ପୁଲିନ୍ଦକ।
ଉତ୍ତମାଶ୍ଚ ଦଶାର୍ଣାଶ୍ଚ ମେକଲାଶ୍ଚୋତ୍କଲୈଃ ସହ । ପଂଚାଲାଃ କୋଶଲାଶ୍ଚୈଵ ନୈକପୃଷ୍ଠଯୁଗଂଧରାଃ
ଉତ୍ତମ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ମେକଳା ଉତ୍କଳଙ୍କ ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳ, କୋଶଳ ଓ ଅନେକ ପିଠି ବିଶିଷ୍ଟ ଯୁଗନ୍ଧର।
ବୋଧା ମଦ୍ରାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ କାଶଯୋ ପରକାଶଯଃ । ଜଠରାଃ କୁକୁରାଶ୍ଚୈଵ ସୁଦଶାର୍ଣାଃ ସୁସତ୍ତମାଃ
ବୋଧ, ମଦ୍ର, କଳିଙ୍ଗ, କାଶୟ, ପରକାଶୟ, ଜଟର, କୁକୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଦଶାର୍ଣ୍ଣ।
କୁଂତଯୋଽଵଂତଯଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାପରକୁଂତଯଃ । ଗୋମଂତା ମଲ୍ଲକାଃ ପୁଂଡ୍ରାଃ ଵିଦର୍ଭା ନୃପଵାହିକାଃ
କୁନ୍ତି, ଅବନ୍ତି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ କୁନ୍ତି, ଗୋମନ୍ତ, ମଲ୍ଲକ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ବିଦର୍ଭ ଓ ନୃପବାହିକ।
ଅଶ୍ମକାଃ ସୋତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କନୀଯସଃ । ଅଧିରାଜ୍ଯକୁଶଟ୍ଟାଶ୍ଚ ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ କେରଲାଃ
ଅଶ୍ମକ ଓ ଉତ୍ତର ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ରର ଛୋଟ ଜନମାନେ, ଅଧିପତି ଥିବା କୁଶଟ୍ଟ, ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେରଳ ଲୋକମାନେ।
ମାଲଵାଶ୍ଚୋପଵାସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚକ୍ରାଵକ୍ରାଲଯାଃ ଶକାଃ । ଵିଦେହା ମଗଧାଃ ସଦ୍ମା ମଲଜା ଵିଜଯାସ୍ତଥା
ମାଳବ, ଉପବାସ୍ୟ, ଚକ୍ରାବକ୍ର ନିବାସୀ ଶକ, ବିଦେହ, ମଗଧ, ସଦ୍ମ, ମଲଜ ଓ ବିଜୟ ଲୋକମାନେ।
ଅଂଗା ଵଂଗାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ ଯକୃଲ୍ଲୋମାନ ଏଵ ଚ । ମଲ୍ଲାଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦା ମହିଷାଃ ଶଶକାସ୍ତଥା
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଂଗ, ଯକୃତ୍ଲୋମାନ, ମଲ୍ଲ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମହିଷ ଓ ଶଶକ ଲୋକମାନେ।
ବାହ୍ଲିକା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଆଭୀରାଃ କାଲତୋଯକାଃ । ଅପରାଂତାଃ ପରାଂତାଶ୍ଚ ପଂକଲାଶ୍ଚର୍ମଚଂଡିକାଃ
ବାହ୍ଲିକ, ବାଟଧାନ, ଆଭୀର, କାଳତୋୟକ, ଅପରାନ୍ତ, ପରାନ୍ତ, ପଙ୍କଳ ଓ ଚର୍ମଚଣ୍ଡିକ ଲୋକମାନେ।
ଅଟଵୀଶେଖରାଶ୍ଚୈଵ ମେରୁଭୂତାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ । ଉପାଵୃତାନୁପାଵୃତାଃ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କେକଯାସ୍ତଥା
ଅଟବୀର ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମେରୁର ସନ୍ତାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଉପାବୃତ ଓ ଅନୁପାବୃତ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେକୟ ଲୋକମାନେ।
କୁଟ୍ଟାପରାଂତା ମାହେଯାଃ କକ୍ଷାଃ ସାମୁଦ୍ର ନିଷ୍କୁଟାଃ । ଅଂଧାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରା ଅଂତର୍ଗିର୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
କୁଟ୍ଟାପରାନ୍ତ, ମାହେୟ, କକ୍ଷ, ସମୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ନିଷ୍କୁଟ, ଅନେକ ଅନ୍ଧ ଲୋକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଥିବାମାନେ।
ବହିର୍ଗିର୍ଯ୍ଯୋଂଗମଲଦା ମଗଧା ମାଲଵାର୍ଘଟାଃ । ସତ୍ତ୍ଵତରାଃ ପ୍ରାଵୃଷେଯାଃ ଭାର୍ଗଵାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ପାହାଡ଼ ବାହାର ଥିବା, ଓଙ୍ଗମଲଦ, ମଗଧ, ମାଳବ ଅର୍ଘଟ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା, ପ୍ରାବୃଷେୟ, ଭାର୍ଗବ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପୁଂଡ୍ରା ଭାର୍ଗାଃ କିରାତାଶ୍ଚ ସୁଦେଷ୍ଣା ଭାସୁରାସ୍ତଥା । ଶକା ନିଷାଦା ନିଷଧାସ୍ତଥୈଵାନର୍ତ ନୈଋତାଃ
ପୁଣ୍ଡ୍ର, ଭାର୍ଗ, କିରାତ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ, ଶକ, ନିଷାଦ, ନିଷଧ, ଅନର୍ତ୍ତ ଓ ନୈରୃତ ଲୋକମାନେ।
ପୂର୍ଣଲାଃ ପୂତିମତ୍ସ୍ଯାଶ୍ଚ କୁଂତଲା କୁଶକାସ୍ତଥା । ତରିଗ୍ରହାଶ୍ଶୂରସେନା ଈଜିକାଃ କଲ୍ପକାରଣାଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣଳ, ପୂତିମତ୍ସ୍ୟ, କୁଣ୍ଟଳ, କୁଶକ, ତରିଗ୍ରହ, ଶୂରସେନ, ଈଜିକ ଓ କଳ୍ପକାରଣ ଲୋକମାନେ।
ତିଲଭାଗାମସାରାଶ୍ଚ ମଧୁମତ୍ତାଃ କକୁଂଦକାଃ । କାଶ୍ମୀରାଃ ସିଂଧୁସୌଵୀରା ଗାଂଧାରା ଦର୍ଶକାସ୍ତଥା
ତିଳଭାଗ, ଅମସାର, ମଧୁମତ୍ତ, କକୁଣ୍ଡକ, କାଶ୍ମୀର, ସିନ୍ଧୁସୌବୀର, ଗାନ୍ଧାର ଓ ଦର୍ଶକ ଲୋକମାନେ।
ଅଭୀସାରାଃ କୁଦ୍ରୁତାଶ୍ଚ ସୌରିଲା ବାହ୍ଲିକାସ୍ତଥା । ଦର୍ଵୀ ଚ ମାଲଵା ଦର୍ଵା ଵାତଜାମରଥୋରଗାଃ
ଅଭୀସାର, କୁଦ୍ରୁତ, ସୌରିଳ, ବାହ୍ଲିକ, ଦର୍ବୀ, ମାଳବ, ଦର୍ବ, ବାତଜାମର ଓ ଥୋରଗ ଲୋକମାନେ।
ବଲରଟ୍ଟାସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ସୁଦାମାନଃ ମୁମଲ୍ଲିକାଃ । ବଂଧାକରୀକଷାଶ୍ଚୈଵ କୁଲିଂଦା ଗଂଧିକାସ୍ତଥା
ବଳରାଷ୍ଟ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୁଦାମାନ, ମୁମଲ୍ଲିକ, ବନ୍ଧାକରୀକଷ, କୁଲିନ୍ଦ ଓ ଗନ୍ଧିକ ଲୋକମାନେ।