ଆଦିତ୍ଯତାପତପ୍ତାସ୍ତେ ଵିଶଂତି ଶଶିମଂଡଲମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ଵର୍ଷାଣାଂ ଚୈଵ ନାମାନି ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ସତ୍ତମ । ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ନୋ ଯଥାତତ୍ଵଂ ଯେ ଚ ପର୍ଵତଵାସିନଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ ଭୂମି ଓ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ନାମ କହ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ରେ କିଏ କିଏ ବସୁଛନ୍ତି ଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ । ଵର୍ଷଂ ରମଣକଂ ନାମ ଜାଯଂତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତରରେ ରମଣକ ନାମକ ଏକ ଭୂମି ଅଛି, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ । ନିଃସପତ୍ନାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଜାଯଂତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ବଂଶର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିରୋଧୀ ବିନା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଦଶପଂଚ ଚ । ଜୀଵଂତି ତେ ମହାଭାଗା ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ
ଯେଉଁ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକମାନେ, ସେମାନେ ଦଶ ହଜାର ପ୍ରମାଣ ଓ ଅଧିକ ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ଜୀବନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ । ଵର୍ଷଂ ହିରଣ୍ମଯଂ ନାମ ଯତ୍ର ହୈରଣ୍ଵତୀ ନଦୀ
ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହିରଣ୍ମୟ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ହେଇରଣ୍ବତୀ ନଦୀ ବହୁଛି।
ଯତ୍ର ଚାଯଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ପକ୍ଷିରାଟ୍ପତଗୋତ୍ତମଃ । ଯଜ୍ଞାନୁଗା ଵିପ୍ରଵରା ଧନ୍ଵିନଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପକ୍ଷୀରାଜ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦକ୍ଷ ଧନୁର୍ଧର ଓ ମନୋହର ଦେଖା ଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ।
ମହାବଲାସ୍ତତ୍ର ଜନା ଵିପ୍ରା ମୁଦିତମାନସାଃ । ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେ ତପୋଧନାଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ରହନ୍ତି। ସେମାନେ ତପସ୍ଵୀ ହୋଇ ଏକାଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ଆଯୁଃପ୍ରମାଣଂ ଜୀଵଂତି ଶତାନି ଦଶ ପଂଚ ଚ । ଶୃଂଗାଣି ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ
ସେମାନେ ଜୀବନର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆୟୁ ଅନୁଯାୟୀ, ଦଶ ଶତ ଓ ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏଠାରେ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ଶିଖର ଅଛି, ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏକଂ ମଣିମଯଂ ତତ୍ର ତଥୈକଂ ରୁକ୍ମମଦ୍ଭୁତମ୍ । ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଚୈକଂ ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ମଣିରେ ତିଆରି, ଗୋଟିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନାରେ ତିଆରି ଓ ଗୋଟିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଶିଖର ଅଛି, ଯାହା ରାଜମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭାଦେଵୀ ନିତ୍ଯଂ ଵସତି ଶଂଡିନୀ । ଉତ୍ତରେଣ ତୁ ଶୃଂଗସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରାଂତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଦେବୀ ପ୍ରଭା ସ୍ୱୟଂ ନିତ୍ୟ ରହନ୍ତି, ହେ ତପସ୍ଵୀ। ଏବଂ ଶିଖରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ସମୁଦ୍ରର ସୀମାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵର୍ଷମୈରାଵତଂ ନାମ ତସ୍ମାଚ୍ଛୃଂଗଵତଃ ପରମ୍ । ନ ତୁ ତତ୍ର ସୂର୍ଯଗତିର୍ଜୀର୍ଯଂତେ ନ ଚ ମାନଵାଃ
ସେଇ ଶିଖର ପରେ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଏଇରାବତ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଦ୍ୱାରା କେହି କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୋ ଜ୍ଯୋତିର୍ଭୂତ ଇଵାଵୃତଃ । ପଦ୍ମପ୍ରଭାଃ ପଦ୍ମଵର୍ଣାଃ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣାଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ତାରାମାନେ ଏଠାରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯେ, ସେମାନେ ଆଲୋକରେ ଢାକି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଅଭା, ରଙ୍ଗ ଓ ଚକ୍ଷୁ ସବୁ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି।
ପଦ୍ମପତ୍ରସୁଗଂଧାଶ୍ଚ ଜାଯଂତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ । ଅନିଷ୍ପନ୍ନା ନଷ୍ଟଗଂଧା ନିରାହାରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ସୁଗନ୍ଧ ହରାଯାଏ, ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି।
ଦେଵଲୋକଚ୍ଯୁତାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ଵିରଜସୋ ଦ୍ଵିଜାଃ । ତ୍ରଯୋଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଦେବଲୋକରୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଓ ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତ୍ରୟୋଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଆଯୁଃପ୍ରମାଣଂ ଜୀଵଂତି ନରା ଧାର୍ମିକପୁଂଗଵାଃ । କ୍ଷୀରୋଦସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତଥୈଵୋତ୍ତରତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଧର୍ମିକ ମଣିଷମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆୟୁ ଅନୁଯାୟୀ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କ୍ଷୀରସାଗରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ।
ହରିସ୍ତିଷ୍ଠତି ଵୈକୁଂଠଃ ଶକଟେ କନକାମଯେ । ଅଷ୍ଟଚକ୍ରଂ ହି ତଦ୍ଯାନଂ ଭୂତଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍
ହରି ଭଗବାନ୍ ଭୂତମାନେ ସହିତ, ମନର ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଚଳିଥିବା, ଅଷ୍ଟଚକ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ସୁନାର ରଥରେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଵର୍ଣଂ ମହାତେଜୋ ଜାଂବୂନଦଵିଭୂଷିତମ୍ । ସ ପ୍ରଭୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଭୁଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗର, ବିଶାଳ ତେଜ଼ ଓ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ। ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାୟକ ଓ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସଂକ୍ଷେପେ ଵିସ୍ତରେ ଚୈଵ କର୍ତା କାରଯିତା ତଥା । ପୃଥିଵ୍ଯାପସ୍ତଥାକାଶଂ ଵାଯୁସ୍ତେଜଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ କାରଣ। ପୃଥିବୀ, ପାଣି, ଆକାଶ, ବାତାସ ଓ ତେଜ଼, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ସ ଯଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାସ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ହୁତାଶନଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଖ ହେଉଛି ହବିର ଅଗ୍ନି।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ଯଦିଦଂ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଵିଧାଯକମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଃ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ହି ନୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମତଃ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଏହି ଭାରତ ଦେଶ ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଆମକୁ କହ, କାରଣ ଆମେ ତୁମକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବରେ ମନେ କରୁଛୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଅତ୍ର ତେ କୀର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଵର୍ଷଂ ଭାରତମୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରିଯ ମିତ୍ରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ଚ
ସୂତ କହିଲେ: ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ଭାରତ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବରଣୀ କହିବି, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଓ ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ।
ପୃଥୋଶ୍ଚ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଵୈ ନ୍ଯସ୍ଯ ତଥୈକ୍ଷ୍ଵାକୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । ଯଯାତେରଂବରୀଷସ୍ଯ ମାଂଧାତୁର୍ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ପୃଥୁ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା, ଏବଂ ଏହିପରି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଯୟାତି, ଅମ୍ବରୀଷ, ମାନ୍ଧାତୃ ଓ ନହୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କଥା କହିଛି।
ତଥୈଵ ମୁଚୁକୁଂଦସ୍ଯ କୁବେରୋଶୀନରସ୍ଯ ଚ । ଋଷଭସ୍ଯ ତଥୈଲସ୍ଯ ନୃଗସ୍ଯ ନୃପତେସ୍ତଥା
ଏହିପରି ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, କୁବେର, ଶୀନି, ଋଷଭ, ଇଳା ଓ ରାଜା ନୃଗଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହାଯାଉଛି।
କୁଶିକସ୍ଯୈଵ ରାଜର୍ଷେର୍ଗାଧେଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ସୋମସ୍ଯ ଚୈଵ ରାଜର୍ଷେର୍ଦିଲୀପସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ
ରାଜାର୍ଷି କୁଶିକ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଗାଧି, ରାଜାର୍ଷି ସୋମ ଓ ଦିଳୀପଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଥା ଅଛି।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚ ମହାଭାଗାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ବଲୀଯସାମ୍ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରିଯଂ ଭାରତମୁତ୍ତମମ୍
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଭାରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।
ତତୋ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଶ୍ରୁତମହୋ ଦ୍ଵିଜାଃ । ମହେଂଦ୍ରୋ ମଲଯଃସହ୍ଯଃ ଶୁକ୍ତିମାନୃକ୍ଷଵାନପି
ଏପରେ ମୁଁ ଏହି ଦେଶ ବିଷୟରେ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ମହେନ୍ଦ୍ର, ମଲୟ, ସାହ୍ୟ, ଶୁକ୍ତିମତ୍, ଋକ୍ଷ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵିଂଧ୍ଯଶ୍ଚ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ଚ ସପ୍ତୈତେ କୁଲପର୍ଵତାଃ । ତେଷାଂ ସହସ୍ରଶୋ ଵିପ୍ରା ପର୍ଵତାସ୍ତେ ସମୀପତଃ
ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ପାରିୟାତ୍ର—ଏହି ସାତଟି ହେଉଛି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ; ଏହାମାନଙ୍କ ନିକଟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ହଜାର-ହଜାର ଅନ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି।
ଅଵିଜ୍ଞାତାଃ ସାରଵଂତୋ ଵିପୁଲାଶ୍ଚିତ୍ରସାନଵଃ । ଅନ୍ଯେ ତୁ ଯେ ପରିଜ୍ଞାତା ହ୍ରସ୍ଵା ହ୍ରସ୍ଵୋପଜୀଵିନଃ
କିଛି ପର୍ବତ ଅଜଣା, ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା; ଅନ୍ୟ କିଛି ଯେଉଁମାନେ ଚିହ୍ନାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛୋଟ ଓ ଛୋଟ ଜୀବମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ଆର୍ଯମ୍ଲେଚ୍ଛସଧର୍ମାଣସ୍ତେ ମିଶ୍ରାଃ ପୁରୁଷା ଦ୍ଵିଜାଃ । ନଦୀଂ ପିବଂତି ଵିମଲାଂ ଗଂଗାଂ ସିଂଧୁଂସରସ୍ଵତୀମ୍
ସେଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆର୍ୟ ଓ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକେ ମିଶିଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଗଙ୍ଗା, ସିନ୍ଧୁ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଉଥାନ୍ତି।