ଅଵଗାଢା ହ୍ଯୁଭଯତଃ ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମୌ । ହିମଵାନ୍ହିମକୂଟଶ୍ଚ ନିଷଧଶ୍ଚ ନଗୋତ୍ତମଃ
ଏହି ପର୍ବତମାନେ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇପଟେ ଢଙ୍ଗାଯାଇଛନ୍ତି; ହିମବାନ୍, ହିମକୂଟ ଓ ନିଷଧ ଏହି ସବୁ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ।
ନୀଲଶ୍ଚ ଵୈଡୂର୍ଯମଯଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଶଶିସନ୍ନିଭଃ । ସର୍ଵଧାତୁପିନଦ୍ଧଶ୍ଚ ଶୃଂଗଵାନ୍ନାମପର୍ଵତଃ
ନୀଳ ପର୍ବତ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ, ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି—ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଏତେ ଵୈ ପର୍ଵତା ଵିପ୍ରାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ । ତେଷାମଂତରଵିଷ୍କୁଂଭୌ ଯୋଜନାନି ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରିରେ ଉପତ୍ୟକା ଅଛି।
ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାସ୍ତାନି ଵର୍ଷାଣି ସତ୍ତମାଃ । ଵସଂତି ତେଷାଂ ସତ୍ତ୍ଵାନି ନାନାଜାତୀନି ସର୍ଵଶଃ
ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଜନପଦ ଓ ଉତ୍ତମ ଭୂମି ଅଛି; ସେଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସବୁଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଇଦଂ ତୁ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତତୋ ହୈମଵତଂ ପରମ୍ । ହେମକୂଟାତ୍ପରଂ ଚୈଵ ହରିଵର୍ଷଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଏହାକୁ ଭାରତ ଭୂମି କୁହାଯାଏ; ଏହା ପରେ ହିମାବତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ହେମକୂଟ ପରେ ହରିବର୍ଷ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ଚ । ପ୍ରାଗାଯତୋ ମହାଭାଗା ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ
ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଅଛି।
ତତଃ ପରଂ ମାଲ୍ଯଵତଃ ପର୍ଵତୋ ଗଂଧମାଦନଃ । ପରିମଂଡଲସ୍ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମେରୁଃ କନକପର୍ଵତଃ
ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାକାର; ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କନକ ପର୍ବତ ମେରୁ ଅଛି।
ଆଦିତ୍ଯତରୁଣାଭାସୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁରଶୀତିରୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାତ ଆଲୋକ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଛି।
ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚତୁରଶୀତିର୍ଯୋଜନାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ଚ ଲୋକାନାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ଏବଂ ତଳକୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରିତ, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଉପର, ତଳ ଓ ଆଡ଼କୁ ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଘେରି ରହିଛି।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେଷ୍ଵମୀ ଦ୍ଵୀପାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସଂସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଃ କେତୁମାଲଶ୍ଚ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ଏହାର ପାଖରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚାରିଟି ଦ୍ୱୀପ ଅଛି—ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, କେତୁମାଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ।
ଉତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ କୁରୁଵଃ କୃତପୁଣ୍ଯ ପ୍ରତିଶ୍ରଯାଃ । ଵିହଂଗସୁମୁଖୋ ଯସ୍ତୁ ସୁପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯାତ୍ମଜଃ କିଲ
ଏବଂ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥାନ୍ତି; ବିହଙ୍ଗସୁମୁଖ, ଯିଏ ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ ଵୈ ଵିଚିଂତଯାମାସ ସୌଵର୍ଣାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵାଯସାନ୍ । ମେରୁରୁତ୍ତମମଧ୍ଯାନାମଧମାନାଂ ଚ ପକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ବିହଙ୍ଗସୁମୁଖ ସୁନା ରଙ୍ଗର କାଉଡ଼ିମାନେ ଦେଖି ବିଚାର କଲେ; ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ଓ ନିମ୍ନ।
ଅଵିଶେଷକରୋ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦେନଂ ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍ । ତମାଦିତ୍ଯୋନୁପର୍ଯେତି ସତତଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଵରଃ
ସେଉଁଠି କୌଣସି ଭେଦଭାବ କରେନାହିଁ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି। ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଠାରେ ସଦା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥାଏ।
ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୋ ଵାଯୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ । ସ ପର୍ଵତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବଂ ତାଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ, ବାୟୁ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ।
ଭଵନୈରାଵୃତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ର୍ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ଶୁଭୈଃ । ତତ୍ର ଦେଵଗଣା ଵିପ୍ରା ଗଂଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଭବନ ଶୁଭ୍ର ଜାମ୍ବୁ ସୁନାରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏଠି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁକ୍ତାଃ ଶୈଲେ କ୍ରୀଡଂତି ସର୍ଵଦା । ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚାପି ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ଏଠି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ପର୍ବତରେ ସଦା କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ସୁରେଶ୍ୱର ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସମେତ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜଂତେଽନେକ ଦକ୍ଷିଣୈଃ । ତୁଂବୁରୁର୍ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଵିଶ୍ଵାଵସୁର୍ହାହା ହୂହୂଃ
ସେମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ହାହା ଓ ହୂହୂ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।
ଅଭିଗମ୍ଯାମରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ତୁଵଂତି ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତଵୈଃ । ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମହାତ୍ମାନଃ କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେଠି ମହାତ୍ମା ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତି ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ସଦା ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି । ତସ୍ଯୈଵ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯୁଶନା କାଵ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯୈର୍ମହୀଯତେ
ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଦିନରେ ସେଠି ଯାଆନ୍ତି, ତୁମମାନଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ସେହି ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଉଶନା କାବ୍ୟକୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ହୈମାନି ରତ୍ନାନି ତସ୍ଯୈତେ ରତ୍ନପର୍ଵତାଃ । ତସ୍ମାତ୍କୁବେରୋ ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଭାଗମଶ୍ନୁତେ
ସେଠିର ରତ୍ନମାନେ ସୁନାର ଏବଂ ସେମାନେ ରତ୍ନପର୍ବତ। ସେଠାରୁ ଭଗବାନ କୁବେର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତତଃ କଲାଂଶଂ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ପର୍ଵତସ୍ଯାଂତରେ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈଶ୍ଚିତମ୍
ସେଠାରୁ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧନର ଏକ ଅଂଶ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି।
କର୍ଣିକାରଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଶିଲାଜାଲସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ତତ୍ର ସାକ୍ଷାତ୍ପଶୁପତିର୍ଦିଵ୍ଯଭୂତୈଃ ସମାଵୃତଃ
ସେଠି ଶିଳାପାଉଁଥିବା ଉଚ୍ଚ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛର ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଏଠି ପଶୁପତି ଭଗବାନ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବିହାର କରନ୍ତି।
ଉମାସହାଯୋଭଗଵାନ୍ରମତେ ଭୂତଭାଵନଃ । କର୍ଣିକାରମଯୀଂ ମାଲାଂ ବିଭ୍ରଦାପାଦଲଂବିନୀମ୍
ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଉମାଙ୍କ ସହ ବିହାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ତ୍ରିଭିର୍ନେତ୍ରୈଃ କୃତୋଦ୍ଦ୍ଯୋତସ୍ତ୍ରିଭିଃ ସୂର୍ଯୈରିଵୋଦିତୈଃ । ତମୁଗ୍ରତପସଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସୁଵ୍ରତାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତିନିଟି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଘୋର ତପସ୍ୟା, ଶୁଭ ସଂକଳ୍ପ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।
ପଶ୍ଯଂତି ନହି ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୈଃ ଶକ୍ଯୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହେଶ୍ଵରଃ । ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରାତ୍କ୍ଷୀରଧାରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ପର୍ବତର ଶିଖରରୁ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦୁଧର ଧାରା ବହେ।
ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ପରମିତା ଭୀମନିର୍ଘାତନିସ୍ଵନା । ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯତମୈର୍ଜୁଷ୍ଟା ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ ଶୁଭା
ଅପାର ରୂପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସହିତ, ଶୁଭ ଗଙ୍ଗା, ଭାଗୀରଥୀ, ସର୍ବପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ଅଛି।
ପ୍ଲଵଂତୀ ଚ ପ୍ରଵେଗେନ ହ୍ରଦେ ଚଂଦ୍ରମସଃ ଶୁଭେ । ତଯା ହ୍ଯୁତ୍ପାଦିତଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସ ହ୍ରଦଃ ସାଗରୋପମଃ
ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହି ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଶୁଭ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ, ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ, ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତାଂ ଧାରଯାମାସ ତଦା ଦୁର୍ଦ୍ଧରାଂ ପର୍ଵତୈରପି । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିରସୈଵ ପିନାକଧୃକ୍
ସେତେ ଭାରୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପର୍ବତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପିନାକଧରୀ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଶିରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଧରିଥିଲେ।
ମେରୋସ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ କେତୁମାଲୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଖଂଡେ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ମହାଜନପଦୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କେତୁମାଳ ଅଛି। ସେଠି ଜାମ୍ବୁ ଖଣ୍ଡରେ ଏକ ବଡ଼ ଜନପଦ ଅଛି।
ଆଯୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍ର ସତ୍ତମାଃ । ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଶ୍ଚ ନରା ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ସମାଃ
ସେଠି, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଜୀବନାବଧି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ। ପୁରୁଷମାନେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଜନନୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ପରି।