ତତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତେଜୋମଯଂ ଵପୁଃ । ତତ୍ରୈଵ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ନିର୍ଵାଣଂ ପରମୃଚ୍ଛତି
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ତେଜର ଶରୀର ପାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ।
ସଦ୍ଭିଃ ସହ ଵସେଦ୍ଧୀମାନ୍ସତ୍ତୀର୍ଥେ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । କୁର୍ଯାଦେଵ ସଦାଲାପଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନରଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ସଦା ଭଲ କଥା କହିବା ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ପାଦ୍ମଂ ମହାଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵାମ୍ନାଯଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡଂ ଚ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ମହାପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠାରେ ପାଦ୍ମ ମହାଶାସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଭଜଧ୍ଵଂ ଗୋଵିଂଦଂ ନମତ ହରିମେକଂ ସୁରଵରଂ ଗମିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ଲୋକାନତିଵିମଲଭୋଗାନତିତରାମ୍ । ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ହେ ଲୋକା ଵଦତ ହରିନାମୈକମତୁଲଂ ଯଦୀଚ୍ଛାଵୀଚୀନାଂ ସୁଖତରଣମିଷ୍ଟାନି ଲଭତ
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଜନ କର, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର, ଏକ ଦେବତାଙ୍କୁ; ତୁମେ ଅତି ଶୁଧ୍ଧ ଆନନ୍ଦର ଲୋକକୁ ପାଇବ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଶୁଣ ଓ ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନାମ କହ; ଯଦି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡର ବାଉଁଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ନମାମି ଗୋଵିନ୍ଦପଦାରଵିଂଦଂ ସଦେଂଦିରାଵଂଦିତମୁତ୍ତମାଢ୍ଯମ୍ । ଜଗଜ୍ଜନାନାଂ ହୃଦି ସଂନିଵିଷ୍ଟଂ ମହାଜନୈକାଯନମୁତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମନ୍ଦାର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା, ମହାଜନମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ଏକଦା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନସନ୍ନିଭାଃ । ହିମଵଦ୍ଵାସିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ
ଏକ ଦିନ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହିମାଳୟରେ ବସୁଥିବା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏକସାଥି ହେଲେ।
ତ୍ରିକାଲଜ୍ଞା ମହାତ୍ମାନୋ ନାନାପୁଣ୍ଯସମାଶ୍ରଯାଃ । ମହେଂଦ୍ରାଦ୍ରିରତା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ଵିଂଧ୍ଯନିଵାସିନଃ
ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ମହାତ୍ମା, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡରେ ଲଗ୍ନ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଯେଽର୍ବୁଦାରଣ୍ଯନିରତାଃ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯଵାସିନଃ । ଶ୍ରୀଶୈଲନିରତା ଯେ ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ
ଅର୍ବୁଦା ଅରଣ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକ, ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ଶ୍ରୀଶୈଳରେ ଲଗ୍ନ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଧର୍ମ୍ମାରଣ୍ଯରତା ଯେ ଚ ଦଂଡକାରଣ୍ଯଵାସିନଃ । ଜଂବୂମାର୍ଗରତା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ସତ୍ଯନିଵାସିନଃ
ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ଜାମ୍ବୁ ପଥରେ ଲଗ୍ନ ଓ ସତ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ସଶିଷ୍ଯା ମୁନଯୋଽମଲାଃ । ନୈମିଷଂ ସମୁପାଯାତାଃ ଶୌନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍ସୁକାଃ
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ, ଶୌନକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ତେନ ତେ ଚ ସୁପୂଜିତାଃ । ଆସନେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ବୃସ୍ଯାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ସେଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ବସିଥିଲେ।
ଶୌନକେନ ପ୍ରଦତ୍ତେଷୁ ଆସୀନାସ୍ତେ ତପୋଧନାଃ । କୃଷ୍ଣାଶ୍ରିତାଃ କଥାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପରସ୍ପରମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସେହି ଋଷିମାନେ, ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆପସରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଥାଂତେଷୁ ତତସ୍ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଆଜଗାମ ମହାତେଜାଃ ସୂତସ୍ତତ୍ର ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେହି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୋମହର୍ଷଣ ନାମକ ସୂତ ଏଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୋ ରୋମହର୍ଷଣସଂଜ୍ଞକଃ । ତାନ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ ତୈଶ୍ଚୈଵାଭିପୂଜିତଃ
ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ରୋମହର୍ଷଣ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଶୌନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ । ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଂ ସୁଖାସୀନଂ ସୂତଂ ଵୈ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସାଇଲେ।
ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ମହାଭାଗାଃ ଶୌନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ । ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୌରାଣିକ ମହାବୁଦ୍ଧେ ରୋମହର୍ଷଣ ସୁଵ୍ରତ
ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— 'ହେ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରୋମହର୍ଷଣ!'
ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତା ମହାପୁଣ୍ଯାଃ ପୁରା ପୌରାଣିକୀଃ କଥାଃ । ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ସ୍ମ କଥାଯାଂ ସକ୍ଷଣା ହରେଃ
'ତୁମ ପାଖରୁ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣିଛୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛୁ।'
ସ ଵୈ ପୁଂସାଂ ପରୋଧର୍ମୋ ଯତୋ ଭକ୍ତିରଧୋକ୍ଷଜେ । ପୁନଃ ପୁରାଣମାଚକ୍ଷ୍ଵ ହରିଵାର୍ତା ସମନ୍ଵିତମ୍
'ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଯାହାଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତେଣୁ ହରିଙ୍କ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାଣଟି ପୁନିଥରେ ଆମକୁ କହ।'
ହରେରନ୍ଯା କଥା ସୂତ ଶ୍ମଶାନସଦୃଶୀ ସ୍ମୃତା । ହରିସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତି ତଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
'ହେ ସୂତ, ହରିଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ମଶାନ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ। ହରି ନିଜେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଶୁଣିଛୁ।'
ତୀର୍ଥାନାଂ ପୁଣ୍ଯଦାତୄଣାଂ ନାମାନି କିଲ କୀର୍ତଯ । କୁତ ଏତତ୍ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ କେନ ଵା ପରିପାଲ୍ଯତେ
'ଯେଉଁ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହିଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଓ କିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ?'
କସ୍ମିନ୍ଵିଲଯମଭ୍ଯେତି ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରାଣି କାନି ପୁଣ୍ଯାନି କେ ଚ ପୂଜ୍ଯାଃ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାଃ
'ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ କେଉଁଠି ଗଲେ ଲୟ ହୁଏ? କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୁଣ୍ୟ ଓ କେଉଁ ପାହାଡ଼ ଶିଳାଗୁଡ଼ିକ ପୂଜ୍ୟ?'
ନଦ୍ଯଶ୍ଚ କାଃ ପରାଃ ପୁଣ୍ଯା ନୃଣାଂ ପାପହରାଃ ଶୁଭାଃ । ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ମହାଭାଗ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାକ୍ରମମ୍
'କେଉଁ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ପବିତ୍ର, ଶୁଭ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାପ ଦୂର କରେ? ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଅନୁକ୍ରମରେ ଆମକୁ କହ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।'
ସୂତ ଉଵାଚ-। ସାଧୁସାଧୁ ମହାଭାଗାଃ ସାଧୁପୃଷ୍ଟଂ ତପୋଧନାଃ । ତଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରାଣଂ ପଦ୍ମସଂଜ୍ଞକମ୍
ସୂତ କହିଲେ— 'ବଡ଼ ଭଲ, ବଡ଼ ଭଲ, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀମାନେ! ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପଦ୍ମ ନାମକ ପୁରାଣ କହିବି।'
ପାରାଶର୍ଯଂ ପରମପୁରୁଷଂ ଵିଶ୍ଵଵେଦ୍ଯୈକଯୋନିଂ ଵିଦ୍ଯାଧାରଂ ଵିପୁଲମତିଦଂ ଵେଦଵେଦାଂତଵେଦ୍ଯମ୍ । ଶଶ୍ଵଚ୍ଛାଂତଂ ସ୍ଵମତିଵିଷଯଂ ଶୁଦ୍ଧତେଜୋଵିଶାଲଂ ଵେଦଵ୍ଯାସଂ ଵିତତଯଶସଂ ସର୍ଵଦାହଂ ନମାମି
ମୁଁ ସର୍ବଦା ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଧାର, ବିଶ୍ୱରେ ଏକମାତ୍ର ପରିଚିତ ମୂଳ, ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିବା, ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ, ସଦା ଶାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତୀତ, ଶୁଦ୍ଧ ତେଜର ମାଲିକ ଓ ଅକ୍ଷୟ କୀର୍ତ୍ତି ଥିବା ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରେ।
ନମୋ ଭଗଵତେ ତସ୍ମୈ ଵ୍ଯାସାଯାମିତତେଜସେ । ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାରାଯଣକଥାମିମାମ୍
ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ନାରାୟଣ କଥା କହିପାରିବି।
ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମହାପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ପଦ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ସହସ୍ରଂ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ଷଡ୍ଭିଃ ଖଂଡୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍
ମୁଁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟମୟ ପଦ୍ମ ନାମକ ପୁରାଣ କହିବି, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ଖଣ୍ଡ ଓ ହଜାର ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ।
ତତ୍ରାଦାଵାଦିଖଂଡଂ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂମିଖଂଡଂ ତତଃ ପରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଖଂଡଂ ଚ ତତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ତତଃ ପାତାଲଖଂଡକମ୍
ଏଥିରେ ପ୍ରଥମେ ଆଦିଖଣ୍ଡ, ତାପରେ ଭୂଖଣ୍ଡ, ପୁନି ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡ ଏବଂ ତାପରେ ପାତାଳଖଣ୍ଡ ଅଛି।
କ୍ରିଯାଖଂଡଂ ତତଃ ଖ୍ଯାତମୁତ୍ତରଂ ଖଂଡମଂତିମମ୍ । ଏତଦେଵ ମହାପଦ୍ମମଦ୍ଭୁତଂ ଯନ୍ମଯଂ ଜଗତ୍
ତାପରେ କ୍ରିୟାଖଣ୍ଡ ଓ ପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ ଶେଷ ଖଣ୍ଡ ଭାବେ ଅଛି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହାପଦ୍ମ ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତାଂତାଶ୍ରଯଂ ତସ୍ମାତ୍ପାଦ୍ମମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ । ଏତତ୍ପୁରାଣମମଲଂ ଵିଷ୍ଣୁମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ସେହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ଏହାକୁ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି। ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁରାଣ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା।